TẬP SAN IR AWARDS 2026: QUẢN TRỊ NIỀM TIN - KIẾN TẠO GIÁ TRỊ
Chủ tịch Phạm Việt Anh (PVTrans): Kỷ luật đầu tư là phòng tuyến bảo vệ vốn của cổ đông
PVTrans (HOSE: PVT) bước vào năm 2026 với bản kế hoạch thận trọng dù vận tải biển được xem là một trong những động lực tăng trưởng lợi nhuận của thị trường. Nhưng đằng sau đó là chiến lược quản trị rủi ro xuyên suốt, từ đối phó bất ổn địa chính trị, biến động giá nhiên liệu cho đến tham vọng xanh hóa. Trò chuyện với chúng tôi, ông Phạm Việt Anh - Chủ tịch HĐQT PVTrans đã có những chia sẻ thẳng thắn về kỷ luật phân bổ vốn, cũng như hành trình đưa minh bạch trở thành văn hóa doanh nghiệp.
*PVTrans đặt mục tiêu lãi sau thuế năm 2026 giảm 10% so với năm trước. Những rủi ro nào khiến PVTrans đưa ra mục tiêu thận trọng này, thưa Ông?
Chủ tịch PVTrans Phạm Việt Anh: Kế hoạch thận trọng không đồng nghĩa với việc PVTrans nhìn nhận tiêu cực về triển vọng thị trường. Đây là cách chúng tôi bảo đảm kế hoạch được xây dựng trên những giả định có cơ sở và khả năng thực hiện trong nhiều kịch bản.
Vận tải biển có tính chu kỳ cao. Biến động địa chính trị có thể hỗ trợ giá cước trong một số thời điểm, nhưng cũng làm gia tăng rủi ro an toàn, chi phí bảo hiểm, thời gian hành trình và nguy cơ gián đoạn khai thác. Kết quả kinh doanh còn chịu tác động của giá nhiên liệu, tỷ giá, lãi suất, lịch sửa chữa định kỳ, cơ cấu hợp đồng và chi phí vận hành tàu mới.
Vì vậy, chúng tôi không lấy kịch bản thuận lợi nhất làm cơ sở duy nhất. Mục tiêu doanh thu hợp nhất 16,500 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế 1,500 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 1,200 tỷ đồng là mức cam kết được cân nhắc trên cơ sở cân bằng giữa tăng trưởng, an toàn và khả năng kiểm soát rủi ro. Chúng tôi sẽ linh hoạt tận dụng cơ hội, nhưng không đánh đổi an toàn, chất lượng đầu tư hay hiệu quả dài hạn lấy kết quả ngắn hạn.
*Xung đột tại eo biển Hormuz đẩy mức rủi ro an toàn hàng hải lên rất cao. PVTrans đã xây dựng các kịch bản ứng phó ra sao?
- Tại thời điểm chiến sự bùng phát, PVTrans có 7 tàu hoạt động trong khu vực này với 160 thuyền viên. Đây là tình huống ảnh hưởng cực kỳ lớn đến an toàn con người và tài sản. Đối với PVTrans, an toàn của thuyền viên luôn là ưu tiên cao nhất, không thể đánh đổi trong bất kỳ tình huống nào.
Ngay lập tức, Tổ ứng phó khủng hoảng được thành lập. Chúng tôi chủ động giảm số tàu tại Trung Đông, bổ sung nhu yếu phẩm, mua bảo hiểm rủi ro chiến tranh, cập nhật tình hình và động viên tinh thần anh em thuyền viên cùng gia đình. Khi tình hình phức tạp, chúng tôi phối hợp chặt chẽ với PetroVietnam (PVN) và các cơ quan liên quan, mục tiêu giải phóng con người và tài sản khỏi khu vực chiến sự sớm nhất.
Ngày 12/04/2026, tàu PVT Sunrise là tàu đầu tiên trong số 21 tàu Việt Nam mắc kẹt được phía Iran cho phép qua eo Hormuz an toàn. Kết quả này cho thấy trong khủng hoảng, ngoài năng lực vận hành tại chỗ, sự phối hợp đồng bộ có ý nghĩa quyết định.
Qua đây có thể thấy, rủi ro địa chính trị không thể loại bỏ hoàn toàn. Trách nhiệm của doanh nghiệp là chuẩn bị từ sớm, và xác định rõ giới hạn chấp nhận rủi ro, đặt an toàn con người lên trên mọi lợi ích.
*Giá dầu thế giới biến động mạnh ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí nhiên liệu. PVTrans quản trị rủi ro này ra sao qua các hợp đồng thương mại?
- Tùy hình thức khai thác và điều kiện hợp đồng, chi phí nhiên liệu được phân bổ khác nhau. Với hợp đồng người thuê chịu chi phí nhiên liệu, PVTrans cam kết bảo đảm tình trạng kỹ thuật, tốc độ và mức tiêu hao của tàu. Với hợp đồng chủ tàu chịu chi phí, chúng tôi chú trọng đàm phán cơ chế giá, điều khoản phân bổ rủi ro biến động chi phí, hành trình và thời gian chờ. Tuy nhiên, do điều kiện từng hợp đồng khác nhau, không có cơ chế cố định để áp dụng cho toàn bộ đội tàu.
Hiệu quả nhiên liệu còn được quản trị qua việc tối ưu hành trình, kiểm soát tốc độ, duy trì tình trạng thân vỏ, máy móc, và chọn đúng thời điểm tiếp nhiên liệu. PVTrans không dự báo giá dầu để đầu cơ; chúng tôi tập trung kiểm soát những yếu tố mình có thể chủ động, hạn chế ảnh hưởng từ thị trường.
*Mục tiêu nâng tỷ trọng doanh thu quốc tế lên 85% vào 2030 có thể phải đối mặt với các rào cản xanh và tiêu chuẩn phát thải quốc tế. Giải pháp của PVTrans là gì?
- Đó là những thách thức thực tế, nhưng cũng là điều kiện để duy trì năng lực cạnh tranh. Phần lớn đội tàu PVTrans đang chạy tuyến quốc tế nên yêu cầu về cường độ phát thải, chất lượng nhiên liệu, và minh bạch dữ liệu môi trường ngày càng khắt khe.
Chúng tôi áp dụng ba nhóm giải pháp. Thứ nhất là đầu tư có chọn lọc, hiện đại hóa đội tàu với các phương tiện có hiệu suất năng lượng tốt. Thứ hai là nâng cao hiệu quả đội tàu hiện hữu qua tối ưu tốc độ, hành trình và bảo trì kỹ thuật. Thứ ba là tích hợp yếu tố môi trường vào định hướng đầu tư và công bố thông tin.
PVTrans không nhìn chuyển đổi xanh chỉ như một nghĩa vụ tuân thủ. Doanh nghiệp thích ứng tốt sẽ giữ được khách hàng, tuyến vận tải và nguồn vốn quốc tế. Ngược lại, sẽ dần mất lợi thế.
*Liên quan kế hoạch đầu tư tàu cỡ lớn VLCC, thách thức lớn nhất khi đàm phán các hợp đồng quy mô này là gì?
- PetroVietnam ủng hộ chủ trương đầu tư VLCC và muốn sớm triển khai. Nhưng PVTrans giữ nguyên tắc phát triển phải đi cùng kỷ luật đầu tư. Chúng tôi chỉ làm khi phương án thương mại, nguồn vốn, thủ tục và hiệu quả đáp ứng đầy đủ yêu cầu.
Thách thức đầu tiên là bài toán vốn. VLCC đòi hỏi vốn lớn, thời gian thu hồi kéo dài, trong khi thị trường vận tải và chi phí vốn liên tục biến động. Do vậy, chúng tôi phải cân đối cơ cấu vốn chủ sở hữu và vốn vay để kiểm soát chi phí tài chính và bảo đảm dòng tiền.
Thêm vào đó là các yêu cầu kỹ thuật khắt khe (như vetting, cảng xếp dỡ), nơi mỗi khác biệt thông số hoặc điều kiện đều ảnh hưởng đến khả năng thực hiện hợp đồng. Cuối cùng là phân bổ rủi ro trong hợp đồng dài hạn (giá cước, nhiên liệu, bảo hiểm, chi phí, cấm vận...). Hợp đồng dài hạn vừa đảm bảo doanh thu, vừa là cơ chế chia sẻ lợi ích và rủi ro hợp lý với khách hàng.
*Thông qua hoạt động IR, PVTrans làm thế nào để giải tỏa lo ngại của cổ đông về rủi ro sụt giảm tỷ suất sinh lời khi tăng cường đầu tư?
- IR không phải để một dự án trở nên hấp dẫn hơn thực tế, mà là giúp cổ đông hiểu cơ sở quyết định, rủi ro đi kèm và cách kiểm soát. Trong phạm vi cho phép, PVTrans luôn cung cấp những thông tin phù hợp về phân khúc đầu tư, tiến độ triển khai, phương án khai thác và tác động của tài sản mới đến kết quả kinh doanh. Nhà đầu tư cũng cần được cập nhật về tiến độ mua tàu, thời điểm khai thác và mức độ đóng góp của tài sản mới.
Những năm đầu của dự án tàu biển thường chịu áp lực lớn từ chi phí khấu hao và lãi vay. Do vậy, hiệu quả phải được đánh giá trên cả vòng đời dự án, dù không được dùng để biện minh cho quyết định đầu tư thiếu hiệu quả.
Kỷ luật đầu tư chính là tuyến phòng thủ đầu tiên bảo vệ hiệu quả vốn của cổ đông. Trách nhiệm của IR là giúp thị trường có đủ thông tin để theo dõi và đánh giá kỷ luật đó.
*Ông đánh giá thế nào về việc chuyển mình từ vị thế "tuân thủ" sang "chủ động minh bạch? Xin hãy chia sẻ cụ thể hơn về chiến lược IR trong giai đoạn mới?
- Quan điểm của tôi, minh bạch là nghĩa vụ của doanh nghiệp niêm yết, quan trọng hơn đó là cam kết với cổ đông và nền tảng của niềm tin.
PVTrans đã từng bước chuyển từ cung cấp thông tin theo yêu cầu sang chủ động giúp thị trường hiểu doanh nghiệp. Bên cạnh lượng tài liệu, còn qua chất lượng thông tin khi công bố đúng bối cảnh, kịp thời, nhất quán. Chủ động minh bạch cũng có nghĩa là không chỉ nói về kết quả thuận lợi, mà phải cung cấp cho nhà đầu tư thông tin phù hợp về rủi ro và cách doanh nghiệp đang quản trị chúng.
Năm 2025, PVTrans đã tham gia hơn 20 cuộc họp chuyên sâu và duy trì Earnings Call định kỳ. 6 tháng đầu năm 2026, PVTrans tiếp tục thực hiện 15 cuộc gặp với các tổ chức đầu tư, bên cạnh các tiêu chuẩn công bố như thông tin song ngữ, Báo cáo thường niên, Báo cáo phát triển bền vững và chuyên trang IR.
Tuy nhiên, IR chỉ thực sự hiệu quả khi sự minh bạch bắt đầu từ cấp quản trị cao nhất và nhất quán trong toàn hệ thống. Minh bạch có thể bắt đầu từ yêu cầu tuân thủ, nhưng để trở thành lợi thế cạnh tranh thì phải trở thành văn hóa của doanh nghiệp.
*Trước áp lực minh bạch từ dòng vốn ngoại, doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để trở nên hấp dẫn hơn?
- Nhà đầu tư quốc tế tìm kiếm sự tin cậy của hệ thống tạo ra tăng trưởng, chứ không chỉ nhìn vào con số. Vậy nên trước hết, doanh nghiệp cần nội lực: mô hình tạo dòng tiền tốt, tài chính lành mạnh, chiến lược phân bổ vốn và năng lực quản trị rủi ro.
Không những vậy, doanh nghiệp còn phải giúp nhà đầu tư hiểu và kiểm chứng được nội lực đó. Điều này đòi hỏi phải công bố thông tin tiếng Anh phải đồng thời, nhất quán; dữ liệu phải có khả năng so sánh; chiến lược đầu tư, ESG rõ ràng.
PVTrans là doanh nghiệp có mức độ quốc tế hóa hoạt động kinh doanh cao. Vì vậy, chất lượng quản trị và IR cũng phải phát triển tương xứng với phạm vi hoạt động của doanh nghiệp. Chúng tôi mong muốn khi một quỹ đầu tư tìm hiểu PVTrans sẽ không chỉ nhìn thấy quy mô đội tàu, mà còn nhận diện được một chiến lược rõ ràng, kỷ luật tài chính và hệ thống quản trị đủ tin cậy để đồng hành lâu dài.
*Yếu tố nào giúp cổ phiếu PVT xứng đáng nhận được định giá cao ngoài các chỉ tiêu tài chính?
- Trước hết, doanh nghiệp không nên yêu cầu thị trường trả giá cao, vì đó là quyết định của thị trường. Điều họ có thể làm là xây dựng những nền tảng để thị trường có đủ thông tin và cơ sở đánh giá chất lượng tăng trưởng.
Ngoài các chỉ tiêu tài chính, nhà đầu tư còn quan tâm đến khả năng duy trì dòng tiền, chất lượng tài sản, hiệu quả phân bổ vốn, tính nhất quán trong chiến lược, khả năng kiểm soát rủi ro và mức độ tin cậy của đội ngũ lãnh đạo. Chính sách cổ tức, quyền lợi cổ đông, chất lượng công bố thông tin và khả năng thực hiện các cam kết cũng có ảnh hưởng lớn đến niềm tin của thị trường.
Đối với PVTrans, giá trị không chỉ nằm ở quy mô đội tàu hay kết quả trong giai đoạn giá cước thuận lợi. Nhà đầu tư định giá PVTrans dựa trên vị thế trong chuỗi cung ứng năng lượng, năng lực khai thác quốc tế, nền tảng tài chính và chất lượng quản trị.
Do đó, thay vì hỏi “làm sao để được định giá cao hơn?", chúng tôi tập trung vào câu hỏi nền tảng: "Phải quản trị, phân bổ vốn và thực hiện cam kết với cổ đông như thế nào để xứng đáng với niềm tin dài hạn của thị trường?".
IR không quyết định giá cổ phiếu, nhưng IR tốt sẽ giúp thị trường định giá doanh nghiệp một cách chính xác nhất.
Châu An
Thiết kế: TM
