Làm mới IR trong kỷ nguyên mới

Diễn biến của thị trường vốn cũng những đột biến về công nghệ trên toàn thế giới đang tạo tiền đề cho một kỷ nguyên mới của hoạt động Quan hệ Nhà đầu tư (IR). Vai trò của bộ phận IR đang chuyển dịch nhanh chóng, từ một chức năng thiên về truyền thông sang vị trí mang tính chiến lược và tham gia vào quá trình ra quyết định trong bối cảnh thị trường vốn biến động, AI phát triển nhanh và các mô hình giao dịch mới dần hình thành.

Những năm gần đây, diễn biến của thị trường vốn cũng những đột biến về công nghệ trên toàn thế giới đang tạo tiền đề cho một kỷ nguyên mới của hoạt động Quan hệ Nhà đầu tư (IR). Một trong những điểm nổi bật là việc các chuyên gia IR ngày càng tham gia sâu vào quá trình ra quyết định. Theo ông Matthew Pallotta - Trưởng bộ phận IR tại Celestica (Canada), vai trò IR đã mở rộng đáng kể trong những năm gần đây. “Hiện nay, trọng tâm lớn hơn nhiều là điều phối và tư vấn cho ban lãnh đạo từ góc độ chiến lược IR. Thay vì chỉ truyền tải thông tin ra bên ngoài, chúng tôi còn mang thông tin từ thị trường quay trở lại để hỗ trợ quản lý. Đây là một trong những thay đổi lớn nhất trong vài năm qua”, ông cho biết.

Theo các chuyên gia quốc tế, sự thay đổi này thể hiện rõ qua phạm vi công việc của người làm IR mở rộng sang cả chiến lược và phát triển doanh nghiệp. Trong thời đại hiện nay, tốc độ lan truyền thông tin nhanh và chu kỳ tin tức 24 giờ khiến mọi hoạt động ngày càng gắn chặt với truyền thông, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn. Những gì trước đây tách biệt như tài chính, IR hay truyền thông, nay đã mở rộng và gắn liền với cả chiến lược, chính sách và yếu tố cộng đồng.

Nhiệm vụ của IR hiện nay là hiểu chiến lược doanh nghiệp, kết nối với nhà đầu tư và tạo ra đối thoại hai chiều giữa thị trường và ban lãnh đạo, hướng tới mục tiêu là hạn chế các bất ngờ tiêu cực và tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp.

Song song với sự thay đổi về vai trò, công nghệ - đặc biệt là AI - đang làm thay đổi cách thông tin IR được tiếp nhận nhất là trong bối cảnh AI ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quá trình xử lý thông tin. Trước khi nhà đầu tư tự đọc, nay nội dung đã được AI phân tích và trích xuất các điểm chính. Điều này đặt ra yêu cầu mới cho các doanh nghiệp trong việc xây dựng nội dung IR - không chỉ rõ ràng với con người mà còn phải “thân thiện” với các hệ thống phân tích tự động.

Sự bùng nổ của AI cũng kéo theo những thách thức mới, đặc biệt là sự gia tăng của các nội dung giả mạo và Deepfake ngày càng phổ biến. Rủi ro không chỉ nằm ở việc xuất hiện thông tin sai lệch mà còn ở tốc độ lan truyền chóng mặt trên môi trường số.

Doanh nghiệp khó có thể chạy đua với tốc độ lan truyền của tin giả. Giải pháp căn cơ là duy trì công bố thông tin minh bạch, nhất quán và đối thoại thường xuyên với nhà đầu tư. Đồng thời, doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn quy trình ứng phó với khủng hoảng truyền thông - từ phát hiện sớm, đánh giá mức độ ảnh hưởng, xác minh thông tin đến cơ chế phát ngôn và cập nhật diễn biến.

Có thể thấy, trước những thay đổi nhanh chóng của thị trường, IR ngày nay không thể bó hẹp trong việc phản ánh kết quả kinh doanh. Bởi nhà đầu tư không chỉ cần dữ liệu để biết doanh nghiệp đang ở đâu, mà còn cần đầy đủ thông tin để hiểu những yếu tố tác động đến kết quả, các ưu tiên trong phân bổ nguồn lực và cách doanh nghiệp ứng phó với những thay đổi của thị trường. Sự dịch chuyển này khiến nội dung trao đổi giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư ngày càng mở rộng.

Tại Việt Nam, IR cũng đang chuyển mình theo thời đại mới, nhất là trong bối cảnh thị trường chứng khoán được nâng hạng lên mới nổi.

Phó Tổng Giám đốc Gemadept Phạm Quốc Long nhận định rằng nhà đầu tư quốc tế khi đầu tư tại những thị trường chứng khoán phát triển đã quen với việc nhận được lượng thông tin đầy đủ. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần đưa hoạt động IR lên một bước cao hơn để tiệm cận các thông lệ đó.

Ông Nguyễn Hồng Hiệp - Giám đốc Đối ngoại và Phụ trách IR tại Tập đoàn PAN chia sẻ quan điểm IR giúp dòng vốn quốc tế nhìn thấy và hiểu được giá trị của doanh nghiệp. Trên nền tảng quản trị tốt và minh bạch, chiến lược tăng trưởng cần đủ rõ ràng, có tính dài hạn và thể hiện được khả năng tạo ra giá trị bền vững. Đây cũng là những yếu tố mà nhà đầu tư quốc tế quan tâm khi đánh giá một doanh nghiệp, thay vì chỉ nhìn vào kết quả kinh doanh ngắn hạn. IR sẽ đóng vai trò kết nối và chuyển hóa những giá trị tăng trưởng của doanh nghiệp thành một “investment story” (câu chuyện đầu tư) rõ ràng, nhất quán và có sức thuyết phục đối với dòng vốn quốc tế.

Chủ động giao tiếp với nhà đầu tư cũng là một nhiệm vụ quan trọng của IR trong kỷ nguyên mới. Điển hình như tại VietinBank, Ngân hàng chú trọng mở rộng kênh tiếp cận đa chiều tới các nhà đầu tư như duy trì hội nghị nhà đầu tư định kỳ hàng quý, tăng cường các buổi làm việc trực tiếp với nhà đầu tư, tham gia các sự kiện kết nối nhà đầu tư của các công ty chứng khoán uy tín trên thị trường. VietinBank luôn xác định IR là cầu nối hai chiều giữa doanh nghiệp và cộng đồng đầu tư, giúp truyền tải chính xác, kịp thời chiến lược kinh doanh, kết quả tài chính và triển vọng tăng trưởng; đồng thời tiếp nhận phản hồi, kỳ vọng của nhà đầu tư để ban lãnh đạo điều chỉnh định hướng phù hợp.

Thông qua đó, IR cũng cập nhật kỳ vọng của các quỹ đầu tư cũng như thông lệ quốc tế, để có những cải tiến trong hoạt động, gia tăng chất lượng công tác IR.

Với những kinh nghiệm từ thị trường Đài Loan (Trung Quốc), ông Darren Wang - Giám đốc Truyền thông Nhà đầu tư & Phát triển Chuyên môn tại Viện Quan hệ Nhà đầu tư Đài Loan (Trung Quốc) (TIRI) vẽ ra chân dung của một đội ngũ IR xuất sắc.

Tại Đài Loan (Trung Quốc), những đội ngũ IR tốt nhất không chỉ trả lời câu hỏi về cổ phiếu hay kết quả kinh doanh. Họ hoạt động gần giống một bộ phận phân tích ngành, nơi nhà đầu tư có thể tìm đến để hiểu sâu hơn về chính ngành mà doanh nghiệp đang hoạt động.

Điều này bắt đầu từ việc doanh nghiệp có lợi thế thông tin mà bên ngoài khó có được. Đó có thể là hiểu biết sâu về cung, cầu, giá cả, công suất và động lực cạnh tranh. Doanh nghiệp nhìn thấy ngành từ bên trong, trong khi chuyên gia phân tích thường tiếp cận thông tin thông qua báo cáo và dữ liệu. Vì vậy, IR có thể tạo giá trị bằng cách chia sẻ những góc nhìn mà chỉ người trực tiếp vận hành doanh nghiệp mới có.

Một nguồn thông tin khác là chính sách và quy định. Khi khung pháp lý thay đổi, doanh nghiệp có thể giải thích những thay đổi đó tác động thế nào đến hiệu quả kinh doanh của ngành, miễn là thông tin được trình bày dựa trên dữ kiện và một cách khách quan”, ông Wang chia sẻ.

Cuối cùng là những tín hiệu từ hoạt động thực tế như đơn hàng, mức độ sử dụng công suất hay hành vi khách hàng - những yếu tố đôi khi xuất hiện trước khi được phản ánh trong số liệu tài chính.

Tuy nhiên, ông Wang lưu ý doanh nghiệp cần chia sẻ những thông tin này trong khuôn khổ các quy định về công bố thông tin công bằng.

Khi trở thành một nguồn thông tin đáng tin cậy, doanh nghiệp có thể chuyển mối quan hệ với nhà đầu tư từ những giao dịch ngắn hạn sang sự đồng hành trong nhiều năm.

Bà Daniela Peeva - Chủ tịch Hiệp hội các Giám đốc Quan hệ Nhà đầu tư Bulgaria (ABIRD) nhận định rằng kỳ vọng từ doanh nghiệp, thế hệ nhà đầu tư mới, đặc biệt là Gen Z, và những người làm quan hệ nhà đầu tư ngày càng cao. Điều này mở ra một kỷ nguyên mới, khi IR không còn chỉ là hoạt động truyền thông mà còn tích hợp ESG.

Khi ESG ngày càng được tích hợp vào IR, doanh nghiệp không chỉ cần nhìn nhận các rủi ro tài chính mà còn phải đánh giá rủi ro phi tài chính, đồng thời cho thấy chiến lược ESG gắn với kết quả kinh doanh và các vấn đề trọng yếu như thế nào. Câu chuyện đầu tư vì vậy mở rộng từ những con số ngắn hạn sang giá trị dài hạn, góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư và khả năng chống chịu của doanh nghiệp.

Thông điệp quan trọng khác là IR tích hợp ESG có thể ảnh hưởng mạnh mẽ đến định giá. Về lý thuyết, giá trị của một doanh nghiệp là giá trị hiện tại của dòng tiền trong tương lai, phản ánh qua công thức Giá trị doanh nghiệp ≈ Dòng tiền tương lai/Rủi ro, và IR tích hợp ESG có thể tác động đến cả hai kênh đó.

Cụ thể, một chiến lược ESG vững chắc có thể hỗ trợ tạo ra dòng tiền trong tương lai ổn định hơn hoặc cao hơn, thông qua việc giảm chi phí vận hành, phát triển các sản phẩm bền vững mới, giữ chân nhân tài tốt hơn và hạn chế nguy cơ bị xử phạt do vi phạm quy định.

Vì vậy, chiến lược ESG đáng tin cậy có thể giúp giảm mức độ rủi ro mà nhà đầu tư cảm nhận, bao gồm rủi ro về khí hậu, pháp lý và uy tín. Rủi ro thấp hơn có thể dẫn đến tỷ lệ chiết khấu thấp hơn, từ đó làm tăng giá trị hiện tại của doanh nghiệp.

IR Awards là chương trình vinh danh doanh nghiệp niêm yết có hoạt động IR tốt nhất, được diễn ra thường niên từ năm 2011. Chương trình do Vietstock phối hợp cùng với Hiệp hội VAFE và Tạp chí FiLi đồng tổ chức.

Suốt 16 năm đồng hành cùng thị trường chứng khoán Việt Nam, IR Awards liên tục cập nhật tiêu chí đánh giá. Từ minh bạch thông tin đến chủ động đối thoại, quan hệ nhà đầu tư giữ vững vai trò chiến lược giúp doanh nghiệp xây dựng niềm tin với thị trường và kiến tạo giá trị dài hạn.

Lễ Vinh danh IR Awards 2026 tổ chức ngày 24/09/2026 có sự tham dự của đại diện Ban Tuyên giáo Trung ương, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM, Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam; đại diện Đại sứ quán Bulgaria, Hiệp hội Giám đốc Quan hệ Nhà đầu tư Bulgaria, Hiệp hội Quan hệ Nhà đầu tư Đài Loan (Trung Quốc), cùng lãnh đạo các đơn vị thuộc Hội đồng Chuyên môn, Hội đồng Bình chọn, doanh nghiệp được vinh danh và các cơ quan thông tấn, báo chí.

Trong khuôn khổ sự kiện, Hiệp hội Các nhà quản trị tài chính Việt Nam (VAFE) và Hiệp hội Giám đốc Quan hệ Nhà đầu tư Bulgaria (ABIRD) đã chính thức thực hiện Lễ ký kết Thỏa thuận hợp tác.

Đây được xem là cột mốc chiến lược quan trọng, mở ra nền tảng đối thoại sâu rộng và kết nối cộng đồng Quan hệ Nhà đầu tư (IR) Việt Nam với các chuẩn mực toàn cầu.

Lễ ký kết diễn ra trang trọng với sự thực hiện nghi thức của bà Phạm Thị Thanh Nga - Chủ tịch VAFE, Tổng Giám đốc Vietstock và bà Daniela Peeva - Chủ tịch ABIRD.

Sự kiện vinh dự có sự tham dự và chứng kiến của các đại diện quan trọng từ hai tổ chức và cơ quan ngoại giao, ông Oleg Marinov - Tham tán Thương mại, Trưởng Văn phòng Kinh tế và Thương mại Đại sứ quán Cộng hòa Bulgaria tại TP. Hồ Chí Minh, ông Hristo Gantchev - Giám đốc IR, Thành viên Ban điều hành ABIRD và bà Nikea Gantcheva - Chuyên viên IR, Thành viên Chương trình đào tạo Junior IR, ABIRD.

Về phía Hiệp hội VAFE là sự hiện diện của ông Hồ Hải Duy Minh và ông Nguyễn Quang Minh - Thành viên Ban điều hành VAFE.

Sự bắt tay chiến lược giữa VAFE và ABIRD hứa hẹn sẽ mang lại những giá trị thiết thực cho cộng đồng quản trị tài chính và IR tại Việt Nam, góp phần đưa thị trường vốn trong nước tiệm cận nhanh hơn với các tiêu chuẩn đỉnh cao của khu vực và thế giới.

Bà Phạm Thị Thanh Nga - Chủ tịch VAFE, Tổng Giám đốc Vietstockvà bà Daniela Peeva - Chủ tịch ABIRD thực hiện ký kết hợp tác chiến lược

Tại kỳ khảo sát IR Awards 2026, Chương trình đánh giá hoạt động công bố thông tin của 685 doanh nghiệp niêm yết trên HOSE và HNX trong vòng 12 tháng, từ ngày 01/05/2025 đến ngày 30/04/2026.

Kết quả ghi nhận 459 doanh nghiệp, tương đương 67%, đạt Chuẩn Công bố thông tin 2026 (Information Disclosure Best Practices 2026), tiếp tục phản ánh mức độ quan tâm của doanh nghiệp niêm yết đối với minh bạch thông tin, trước bối cảnh yêu cầu về chất lượng công bố và quản trị ngày càng cao.

Với 459 doanh nghiệp đạt Chuẩn Công bố thông tin sau vòng “Khảo sát Công bố thông tin trên toàn thị trường”, Chương trình tiếp tục đánh giá độc lập tại vòng “Đề cử IR Awards”, lựa chọn 36 doanh nghiệp nổi bật để bước vào vòng chung khảo Bình chọn IR Awards 2026.

Tại vòng chung khảo, Chương trình mở song song hai hệ thống bình chọn IR dành cho các Đề cử IR Awards, được phân theo quy mô vốn hóa (Financial Large Cap, Non-Financial Large Cap, Mid Cap và Small Cap).

Theo đó, cộng đồng nhà đầu tư cá nhân và định chế tài chính chuyên nghiệp cùng thực hiện bình chọn, đánh giá hoạt động IR của các doanh nghiệp Đề cử IR Awards, nhằm lựa chọn và vinh danh Doanh nghiệp niêm yết có hoạt động IR tốt nhất 2026 (IR Best Practice Awards 2026).

Một điểm mới của IR Awards 2026 là “Website IR được Nhà đầu tư yêu thích nhất” lần đầu trở thành một hạng mục đánh giá độc lập, bên cạnh hai hạng mục truyền thống. Website IR 2026 được 4 tổ chức học thuật hàng đầu, và cộng đồng nhà đầu tư đánh giá dựa trên 7 nhóm tiêu chí gồm: thông tin doanh nghiệp, dữ liệu tài chính, công bố thông tin, thông tin liên hệ, phát triển bền vững, quản trị doanh nghiệp và tiêu chuẩn người dùng.

Việc bổ sung hạng mục Website IR phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của nền tảng số trong hoạt động Quan hệ Nhà đầu tư, nơi doanh nghiệp trực tiếp cung cấp dữ liệu, công bố thông tin và kết nối với cộng đồng đầu tư.