TS. Võ Trí Thành: Tăng trưởng không chỉ là con số, mà là năng lực thích ứng

TS. Võ Trí Thành: Tăng trưởng không chỉ là con số, mà là năng lực thích ứng

Giữa làn sóng biến động địa chính trị và thách thức huy động nguồn lực phát triển, mục tiêu tăng trưởng kinh tế đòi hỏi góc nhìn dài hạn và chất lượng hơn. Chia sẻ về bức tranh vĩ mô và bài toán điều hành, TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh tăng trưởng thực sự không chỉ nằm ở các chỉ số ngắn hạn, mà được đo đếm bằng năng lực thích ứng, sự xanh hóa và khả năng chống chịu của hệ thống trước mọi biến số toàn cầu.

Tại Diễn đàn Kinh tế MB Economic Insights với chủ đề “Khơi thông nguồn vốn mới, thích ứng nhanh trước biến động” sáng ngày 06/11, TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, Thành viên Tổ tư vấn Chính phủ đã chia sẻ về những thách thức trong việc điều hành chính sách tài khóa - tiền tệ, đồng thời đề xuất chiến lược ứng biến cho các doanh nghiệp Việt Nam.

TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, Thành viên Tổ tư vấn Chính phủ chia sẻ tại sự kiện ngày 06/11/2026. Ảnh: HĐ

Bức tranh kinh tế toàn cầu và yêu cầu quản trị sự biến động

Nhìn nhận về bối cảnh quốc tế, TS. Võ Trí Thành cho rằng thế giới hiện đang trải qua những sự chuyển dịch chưa từng có, nơi sự can thiệp của địa chính trị, công nghệ và kinh tế đan xen. Đứng trước sự đối đầu chính trị tại Hoa Kỳ cũng như sự cạnh tranh quyền lực giữa các siêu cường như Hoa Kỳ và Trung Quốc, các nền kinh tế toàn cầu không thể chỉ tính toán theo chu kỳ ngắn hạn một vài năm mà phải xác định tâm thế sống chung với sự biến động trong thời gian dài. Thế giới đang vận động theo xu hướng vừa cố gắng tự do hóa thương mại và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), vừa phải đối mặt với sự đứt gãy và phân mảnh của các chuỗi cung ứng.

Trong môi trường tràn ngập rủi ro nhưng cũng đầy hứa hẹn về cơ hội từ công nghệ mới, tư duy kinh doanh bắt buộc phải chuyển đổi từ việc chỉ nỗ lực "vượt khó" sang xây dựng năng lực "thích ứng và phát triển khả thi". TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh nếu trong kế hoạch chiến lược của các tổ chức hay doanh nghiệp chưa xuất hiện các từ khóa như quản trị rủi ro, quản trị bất định và quản trị sự biến động, thì kế hoạch đó vẫn chưa phản ánh đúng thực tế khách quan. Năng lực thích ứng với sự thay đổi của thời đại, từ biến đổi khí hậu đến dịch chuyển công nghệ, chính là yếu tố quyết định sự tồn vong dài hạn của mỗi nền kinh tế lẫn từng đơn vị kinh doanh.

Khát vọng tăng trưởng chất lượng cao và thách thức huy động nguồn vốn

Đánh giá về định hướng phát triển của Việt Nam, TS. Võ Trí Thành nhận định quốc gia đang thể hiện khát vọng vươn lên rất lớn. Không dừng lại ở việc vượt qua bẫy thu nhập trung bình hay duy trì các chỉ số tăng trưởng truyền thống, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, xanh, bao trùm và dựa trên đổi mới sáng tạo, đồng thời xác định rõ việc phải xây dựng một nền kinh tế tự chủ chiến lược và làm chủ các công nghệ cốt lõi. Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới, bài toán huy động nguồn lực tài chính trở nên vô cùng khổng lồ.

Nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội ước tính lên tới khoảng 38.5 triệu tỷ đồng cho 5 năm tới, tương đương gần 500 tỷ USD, đòi hỏi tỷ lệ đầu tư phải đạt quanh mức 40% GDP thay vì mức 33% như giai đoạn trước. Trong đó, nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước chỉ chiếm hơn 8 triệu tỷ đồng, nghĩa là hơn 30 triệu tỷ đồng còn lại phải huy động từ khu vực tư nhân, thu hút FDI và vay mượn từ các thị trường quốc tế. Thách thức lớn đặt ra không chỉ nằm ở việc tìm kiếm nguồn vốn mà còn ở khả năng giải ngân và hấp thụ vốn hiệu quả. Việc bơm lượng tiền lớn ra nền kinh tế nếu không được quản trị cẩn trọng sẽ vô tình tạo áp lực lạm phát gánh nặng và gây nên những rung lắc cho hệ thống ngân hàng thương mại.

Điểm sáng thương mại và áp lực điều hành chính sách tiền tệ - tài khóa

Mặc dù chịu tác động từ các rào cản thuế quan và sự sụt giảm cầu từ một số thị trường lớn, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam thời gian qua vẫn ghi nhận những kết quả bất ngờ. Sự bùng nổ của các ngành công nghệ cao như bán dẫn, thiết bị điện tử và hệ sinh thái phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) tại các quốc gia và vùng lãnh thổ như Đài Loan hay Hàn Quốc đã tạo ra làn sóng cầu mạnh mẽ, lan tỏa tích cực đến chuỗi sản xuất của Việt Nam. Bên cạnh đó, sự chủ động tận dụng 18 hiệp định thương mại tự do (FTA) cùng lợi thế địa chính trị linh hoạt của khu vực ASEAN đã giúp các doanh nghiệp Việt duy trì tốc độ tăng trưởng xuất khẩu ấn tượng, đặc biệt là sang thị trường Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, ở góc độ vĩ mô, ông Thành cho rằng dư địa điều hành chính sách của Chính phủ đang thu hẹp đáng kể. Với mức nợ công toàn cầu vượt 100% GDP và áp lực lạm phát vẫn thường trực, việc duy trì sự cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định tỷ giá, lãi suất đòi hỏi nghệ thuật điều hành linh hoạt. Ngân hàng Nhà nước buộc phải cẩn trọng kiểm soát chênh lệch lãi suất giữa đồng Việt Nam và USD nhằm ngăn chặn dòng vốn chảy ra bên ngoài, duy trì dự trữ ngoại hối và giữ vững niềm tin của các nhà đầu tư. Việc kết hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa đẩy mạnh đầu tư công, hỗ trợ các gói tài chính về nhà ở xã hội hay giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp là chìa khóa để giữ vững nền tảng vĩ mô.

Chiến lược ứng biến và nguyên tắc thanh khoản cho doanh nghiệp

TS. Võ Trí Thành đưa ra những nguyên tắc quản trị ứng biến cho các doanh nghiệp. Đầu tiên, doanh nghiệp cần chú trọng xây dựng "vốn xã hội", mở rộng mạng lưới liên kết đối tác và biến các rủi ro, khó khăn thành động lực tái cấu trúc. Việc thiết lập văn hóa kinh doanh nhân văn, hướng tới phát triển xanh và tuân thủ các tiêu chuẩn ESG không còn là lựa chọn trang trí mà đã trở thành điều kiện sống còn để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Quan trọng hơn cả, trong khâu quản trị tài chính, các doanh nghiệp phải thường xuyên thực hiện bài kiểm tra sức chịu đựng (stress test) cho chính mô hình của mình trước các kịch bản sốc về lãi suất hay biến động tỷ giá. Khi nền kinh tế rơi vào giai đoạn bất định, nguyên tắc đầu tiên là "thanh khoản". Doanh nghiệp không nên quá chú trọng vào quy mô tài sản trên giấy tờ mà phải tập trung vào khả năng tạo ra dòng tiền thực tế. Việc chủ động xử lý các khoản nợ dài hạn, thương lượng lại các điều khoản vay khi lãi suất thay đổi và giữ tỷ trọng tiền mặt an toàn sẽ giúp doanh nghiệp duy trì sức bền, vượt qua sóng gió và sẵn sàng bứt phá khi thị trường hồi phục.

Cát Lam

FILI