Trung Quốc siết xuất khẩu vonfram, chuỗi cung ứng AI toàn cầu chịu sức ép
Trung Quốc siết xuất khẩu vonfram, chuỗi cung ứng AI toàn cầu chịu sức ép
Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu kim loại quan trọng của Trung Quốc đang làm gián đoạn nguồn cung mũi khoan siêu nhỏ - một linh kiện ít được biết đến nhưng đóng vai trò thiết yếu trong chuỗi cung ứng chip AI. Đây là ví dụ mới nhất cho thấy căng thẳng địa chính trị đang lan rộng và tác động đến ngành công nghệ toàn cầu như thế nào.
Các mũi khoan carbide vonfram, như sản phẩm của Topoint (Đài Loan) trong ảnh, được sử dụng để khoan các lỗ siêu nhỏ trên bảng mạch in (PCB) và đế chip. Ảnh: Nikkei
|
Theo nguồn tin từ Nikkei Asia, các hạn chế đối với vonfram đã ảnh hưởng đến các nhà sản xuất vật liệu tinh luyện tại Nhật Bản, Đài Loan, Mỹ và châu Âu, đồng thời đẩy giá mũi khoan lên cao gấp nhiều lần.
Mũi khoan siêu nhỏ có hình dáng giống những chiếc kim nhỏ và chủ yếu được chế tạo từ hợp chất carbide vonfram . Chúng được sử dụng để khoan các lỗ siêu nhỏ trên bảng mạch in (PCB) và đế chip, tạo ra các kết nối điện giữa nhiều lớp vật liệu.
Nhu cầu đối với loại mũi khoan này tăng lên khi đế chip và bảng mạch in ngày càng phức tạp. Số lớp nhiều hơn, vật liệu cứng hơn và yêu cầu độ chính xác cao hơn khiến quá trình khoan trở nên khó khăn. Những cải tiến này được thúc đẩy bởi làn sóng bùng nổ điện toán AI, trong khi bản thân PCB và đế chip cũng đang khan hiếm do nhu cầu quá lớn.
“Chúng tôi nhận thấy tình trạng thiếu hụt vật liệu carbide vonfram cao cấp khi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc hạn chế khả năng tiếp cận nguyên liệu thô của những nhà cung cấp chủ chốt tại Nhật Bản và các nơi khác”, một nhà quản lý trong ngành PCB nói với Nikkei Asia. “Chúng tôi nhận thấy một số nhà sản xuất PCB buộc phải chuyển sang mua mũi khoan hoặc vật liệu carbide vonfram từ các doanh nghiệp Trung Quốc, trong bối cảnh các nhà cung cấp hiện tại tại Nhật Bản, Đài Loan và châu Âu thiếu nguyên liệu, còn giá cả đã tăng gấp nhiều lần trong năm nay”.
Những nhà cung cấp hàng đầu về vật liệu carbide vonfram cao cấp dùng để sản xuất dụng cụ cắt chính xác gồm Sumitomo Electric Industries, Kyocera và Mitsubishi Materials của Nhật Bản; Kennametal của Mỹ và Sandvik của Thụy Điển. Tuy nhiên, dù sở hữu năng lực sản xuất tiên tiến, các công ty này vẫn chịu ảnh hưởng từ vị thế thống trị của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng vonfram toàn cầu, bao gồm cả hoạt động sản xuất vật liệu vonfram tinh luyện và bột vonfram.
Trong khi một số doanh nghiệp chuyên sản xuất mũi khoan siêu nhỏ như Union Tool của Nhật Bản và Topoint của Đài Loan đang chứng kiến nhu cầu bùng nổ, họ cũng phải đối mặt với chi phí ngày càng cao đối với những nguyên liệu thiết yếu để sản xuất sản phẩm, hai nguồn tin nói với Nikkei Asia.
Các doanh nghiệp Trung Quốc như Guangdong Dtech Technology và Shenzhen Jinzhou Precision Technology đã gia tăng thị phần nhờ khả năng tiếp cận nguồn vonfram giá rẻ hơn, theo một số lãnh đạo trong ngành. Dtech ghi nhận doanh thu kỷ lục trong quý 3, từ tháng 7 đến tháng 9. Doanh thu tăng gần 180%, trong khi lợi nhuận ròng tăng hơn 280%. China Tungsten and Hightech Materials, nhà cung cấp carbide vonfram hàng đầu Trung Quốc, cũng báo cáo doanh thu kỷ lục trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng 85% so với cùng kỳ năm trước.
Theo Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), Trung Quốc đứng đầu thế giới về tài nguyên vonfram, chiếm khoảng 79% sản lượng toàn cầu trong năm 2025. Những nhà sản xuất khác có quy mô nhỏ hơn nhiều gồm Việt Nam, Kazakhstan, Triều Tiên, Australia và Áo. Nhiều quốc gia đang đẩy mạnh nỗ lực gia tăng sản lượng vonfram nhằm tìm kiếm nguồn cung thay thế Trung Quốc.
Đầu năm ngoái, Trung Quốc áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu đối với nhiều loại vật liệu liên quan đến vonfram, cùng những kim loại quan trọng khác như bismuth và molybdenum. Ammonium paratungstate (APT) – sản phẩm trung gian trong quá trình chế biến vonfram và là mức giá tham chiếu của kim loại này – đã tăng mạnh từ khoảng 212,750 nhân dân tệ (31,900 USD)/tấn vào tháng 2/2025 lên hơn 530,000 Nhân dân tệ/tấn trong tuần này, theo dữ liệu của Shanghai Metals Market.
“Giá APT tại Trung Quốc vào khoảng 500,000-600,000 Nhân dân tệ/tấn, nhưng giá bên ngoài Trung Quốc có thể cao gấp ba lần, lên 1.5-1.8 triệu Nhân dân tệ/tấn”, một lãnh đạo doanh nghiệp sản xuất mũi khoan, chuyên cung cấp cho các nhà sản xuất PCB và đế chip hàng đầu phục vụ các hãng sản xuất chip AI, cho biết.
Một nhà quản lý tại doanh nghiệp sản xuất mũi khoan khác nói với Nikkei Asia rằng công ty đang phải thử nghiệm vật liệu từ Trung Quốc và tăng cường sử dụng chuỗi cung ứng của nước này, thậm chí cân nhắc thiết lập cơ sở sản xuất tại Trung Quốc để tránh các biện pháp kiểm soát xuất khẩu.
“Trong ngắn hạn, trước khi ngành công nghiệp tìm được những giải pháp có chi phí cạnh tranh để phát triển thêm các nguồn cung vonfram thay thế, chúng tôi có thể sẽ phải phụ thuộc nhiều hơn vào các nhà cung cấp carbide vonfram Trung Quốc”, vị quản lý nói. “Trên thực tế, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc đang tạo thêm động lực để ngành công nghiệp chuyển sang sử dụng nhà cung cấp Trung Quốc, bao gồm cả các nhà sản xuất vật liệu carbide vonfram và mũi khoan siêu nhỏ”.
Bắc Kinh từng nhiều lần sử dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu khoáng sản và kim loại quan trọng như một công cụ gây sức ép lên các đối tác thương mại trong những tranh chấp địa chính trị. Động thái này thúc đẩy các quốc gia, trong đó có Nhật Bản và Mỹ, tìm cách giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc.
Trước đó, Nikkei Asia đưa tin các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc đã khiến thủ tục thông quan đối với một số linh kiện sử dụng germanium và thạch anh xuất khẩu sang Đài Loan bị chậm trễ, qua đó làm gián đoạn nguồn cung những vật liệu quan trọng phục vụ các ứng dụng trong ngành hàng không vũ trụ và quang học.
Vương Đông