Nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhằm thúc đẩy 8.2 triệu tỷ đồng đầu tư công
Nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhằm thúc đẩy 8.2 triệu tỷ đồng đầu tư công
Chiều 05/11, Quốc hội tiến hành thảo luận dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất). Trọng tâm sửa đổi luật nhằm tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục để giải ngân 8.2 triệu tỷ đồng vốn đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030, đồng thời phân cấp mạnh mẽ và siết chặt kỷ luật tài chính, chấm dứt tình trạng giấu nguồn thu ngân sách.
Áp lực giải ngân và bài toán phân bổ nguồn lực
Theo dự thảo (gồm 10 chương, 103 điều), điểm sáng lớn nhất là việc luật hóa cơ chế đánh giá hiệu quả đầu tư công xuyên suốt từ khâu đề xuất đến vận hành. Việc này xuất phát từ áp lực huy động nguồn vốn khổng lồ trong 5 năm tới khi tổng vốn đầu tư phát triển tăng 2.21 lần, riêng đầu tư công tập trung tăng 2.6 lần so với giai đoạn trước.
Quốc hội thảo luận về dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất). Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
|
Cụ thể, kế hoạch 5 năm yêu cầu ngân sách trung ương phải huy động 3.8 triệu tỷ đồng, trong khi ngân sách địa phương đảm nhận 4.42 triệu tỷ đồng. Quy mô tăng vọt đòi hỏi hiệu quả sử dụng vốn phải nâng lên gấp đôi, gắn chặt với năng lực hạch toán và quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra.
Để đẩy nhanh tiến độ, dự thảo Luật thiết lập cơ chế phân quyền rõ rệt. Đáng chú ý, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được quyết định chủ trương đầu tư các chương trình, dự án nhóm A (sử dụng toàn bộ vốn địa phương hỗ trợ nhiệm vụ chi của trung ương) mà không cần lấy ý kiến thống nhất trước với các bộ, ngành trung ương, chuyển hoàn toàn thủ tục sang cơ chế hậu kiểm.
Thẩm quyền cũng được phân định rạch ròi: Hội đồng nhân dân quyết định tổng mức, mục tiêu và danh mục; trong khi Ủy ban nhân dân chủ động phân bổ, điều hành trong phạm vi nguồn lực. Bên cạnh đó, dự thảo cho phép các cấp chủ động chuẩn bị đầu tư cho giai đoạn 5 năm tiếp theo với hạn mức thẩm định không vượt quá 2 lần mức chi đầu tư công hiện tại. Dù vậy, hạn mức thẩm định này không đồng nghĩa với cam kết bố trí vốn, nhằm ngăn chặn tình trạng địa phương chuẩn bị quá nhiều dự án dẫn đến áp lực dàn trải nguồn lực.
Ở khâu quản lý nguồn thu, Bộ Tài chính quán triệt nguyên tắc kiên quyết không được giấu nguồn thu để tạo dư địa tăng thu cuối năm. Sự chênh lệch giữa dự báo và thực tế từng diễn ra trong năm 2025 khi tăng trưởng kinh tế dự báo đầu năm là 6% nhưng thực hiện đạt 8.02%. Đối với dự toán năm 2027, theo phương án của Chính phủ trình Quốc hội, có thể sẽ chỉ tăng so với số ước thực hiện năm 2026 khoảng 9.1%. Trong khi đó yêu cầu tăng trưởng ở mức trên 10%, lạm phát ở mức 4.5%.
Đi kèm với dự toán thu, kỷ luật chi cũng được siết chặt. Các nhiệm vụ chưa đủ điều kiện phân bổ chi tiết từ đầu năm bắt buộc phải chấm dứt vào ngày 31/12 (ngoại trừ một số khoản chi đặc thù). Đối với dòng vốn đầu tư công, thời gian chi từ nguồn chuyển nguồn bị giới hạn tối đa đến hết ngày 31/12 năm sau.
Kết thúc thời hạn này, cơ quan quản lý bắt buộc phải làm rõ cách thức hủy dự toán, hoàn trả kinh phí còn dư và gắn với trách nhiệm xử lý dứt điểm khi không hoàn thành cam kết giải ngân. Đối với các nhiệm vụ quốc phòng an ninh cấp bách, ngân sách trung ương sẽ có cơ chế bổ sung dự toán trực tiếp cho Bộ Quốc phòng, Bộ Công an hoặc bổ sung có mục tiêu cho địa phương để bảo đảm khả năng cân đối.
Thanh Trúc (Theo Thông tin Chính phủ)