Làm thế nào để dự báo sự sụp đổ của thị trường? Hãy lắng nghe nhà đầu tư trẻ Paul Tudor Jones

Làm thế nào để dự báo sự sụp đổ của thị trường? Hãy lắng nghe nhà đầu tư trẻ Paul Tudor Jones

Những góc nhìn trong bài viết được trích xuất từ bộ phim tài liệu Trader. Đây là một phim ngắn thực hiện bởi đài Public Broadcasting Service (PBS) vào năm 1987, theo chân nhà đầu tư huyền thoại Paul Tudor Jones ngay trước thời điểm diễn ra đợt sụt giá lịch sử của thị trường chứng khoán Mỹ.

Vào thời điểm ghi hình bộ phim, thị trường chứng khoán vẫn đang tăng ngoạn mục, nhưng anh chàng Paul Tudor Jones 33 tuổi và nhóm của cậu lại dự đoán một cuộc khủng hoảng sắp xảy ra… và kết quả là họ đã đúng.

Trong thời khắc diễn ra ngày thứ Hai đen tối (19/10/1987), Jones đã trở thành một huyền thoại khi chọn thời điểm chính xác, tiến hành bán khống lượng lớn ngay trước lúc thị trường sụp đổ và thu lợi nhuận khoảng 100 triệu USD.

Dù bộ phim Trader đã được trình chiếu công khai trên truyền hình vào tháng 11/1987, hiện rất ít bản sao còn tồn tại. Theo nhà sản xuất của bộ phim, Paul Tudor Jones không hề ưa thích những hình ảnh này và đề nghị không cho lưu hành, đồng thời tiến hành mua lại tất cả các bản sao của bộ phim. Lý do cho hành động này chưa bao giờ được Jones tiết lộ.

Tuy nhiên, một điều chắc chắn là phi vụ bán khống mà ông thực hiện không đơn thuần chỉ là tiểu thuyết ngắn về việc một chàng trai trẻ may mắn với khoản cược. Gần 40 năm kể từ đó, Paul Tudor Jones hiện đã là một tỷ phú đầu tư với giá trị tài sản ròng 8.1 tỷ USD, nằm trong top 500 người giàu có nhất thế giới theo dữ liệu từ Forbes tính đến ngày 06/10/2026.

Paul Tudor Jones trong bộ phim Trader (1987).

Làm cách nào một tay chơi trẻ tuổi có thể đọc vị thị trường?

Jones và phó tướng của mình lúc đó là Peter Borish đã mô tả về cách tiếp cận mang đậm sắc thái tâm lý hành vi của họ, cũng như thông qua thu thập số liệu thống kê lịch sử.

Họ tin rằng thị trường dịch chuyển theo các chu kỳ và các mẫu hình. Từ đó, nhóm này đã nghiên cứu về diễn biến giá của thị trường vào những năm cuối thập niên 1920, rồi lấy đó làm cơ sở để đưa ra dự báo về hướng đi của thị trường trong những năm cuối thập niên 1980.

“Nếu thị trường là nơi phản ánh những hành xử của con người, và con người hành xử tương tự trong những tình huống tương tự, thì những lịch sử về giá thị trường có lẽ sẽ cho chúng tôi một dấu hiệu về việc điều gì có thể xảy ra trong tương lai gần.”

Khi so sánh diễn biến thị trường trong giai đoạn những năm 1925-1928 với giai đoạn 1982-1986, nhóm của Jones cho rằng sự tương quan là trên 90%.

Đấy là một cơ sở cho dự báo bi quan của họ, bởi thị trường chứng khoán đã sụp đổ trong năm 1929. Tuy nhiên, câu chuyện không đơn thuần bó hẹp chỉ trong khía cạnh tài chính hành vi mà còn được Jones đặt chỗ dựa vào những suy xét về bối cảnh vĩ mô.

“Tiền tệ, dầu thô, cổ phiếu hay trái phiếu… Tất cả chúng đều có những mối quan hệ tương tác lẫn nhau” - Jones nhận định. Trong quan điểm của ông, tất cả các thị trường trên thế giới chỉ đơn giản là một sơ đồ dòng chảy vốn khổng lồ (nguyên văn: “the big flowchart for capital”). Từ hình dung đó, nhà đầu tư này cố gắng giao dịch thông qua việc định hình xem bản thân đang ở đâu trong cả bức tranh kinh tế tổng thể.

Đáng chú ý, theo Jones, động lực vĩ mô quan trọng nhất lúc bấy giờ chính là đòn bẩy nợ. “Sự tích lũy nợ và rồi sau đó là việc trả nợ về cơ bản là lực chèo lái mọi chu kỳ kinh tế” - ông nói.

Về bối cảnh của năm 1987, Jones bình luận: “Ngay lúc này chúng ta có khả năng cao là đã mở rộng đến mức tối đa trong việc thế chấp thu nhập tương lai của mình mất rồi. Phần tiếp theo của chu kỳ này sẽ là việc hoàn trả lại những gì mà chúng ta đã được hưởng trong suốt 4-5 năm vừa qua.”

Như vậy, có thể thấy rằng Paul Tudor Jones đã tiếp cận thị trường theo hai hướng bổ trợ cho nhau. Ở ngắn hạn, ông dựa vào số liệu thống kê lịch sử và góc nhìn tâm lý hành vi để nắm bắt những nhịp biến động của giá. Đồng thời, ông cũng đặt các nhịp ấy vào một bức tranh chung của cả chu kỳ tiền tệ, qua đó xác định thị trường đang ở đâu về dài hạn.

Thừa Vân

FILI