Doanh nghiệp kinh doanh trên thương mại điện tử cần tuân thủ đồng thời nhiều khung pháp lý

19/11/2026 13:29

Doanh nghiệp kinh doanh trên thương mại điện tử cần tuân thủ đồng thời nhiều khung pháp lý

Hoạt động thương mại điện tử ngày càng gắn với nội dung số, mạng xã hội và hoạt động quảng cáo, khiến doanh nghiệp phải chú ý đồng thời đến nhiều quy định pháp lý. Theo đó, doanh nghiệp, nhà sáng tạo nội dung và nền tảng đều có thể phải chịu trách nhiệm khi xảy ra sai phạm trong quá trình kinh doanh trực tuyến.

Ông Lê Cao Sỹ phát biểu tại sự kiện với chủ đề "Khung pháp lý về thương mại điện tử”. Ảnh: MQ

Tại sự kiện Diễn đàn tăng trưởng thương mại điện tử 2026 ngày 19/11 tại TPHCM với chủ đề “Khung pháp lý về thương mại điện tử”, ông Lê Cao Sỹ - chuyên gia pháp lý về an ninh mạng thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho rằng hoạt động thương mại điện tử hiện không còn tách biệt với lĩnh vực nội dung và truyền thông trên không gian mạng.

Theo ông, sự phát triển của các nhà sáng tạo nội dung, KOL và KOC đã làm thay đổi cách doanh nghiệp tiếp cận khách hàng. Những cá nhân này không chỉ sản xuất nội dung, xây dựng cộng đồng người theo dõi mà còn thương mại hóa kênh truyền thông và hình ảnh cá nhân thông qua quảng cáo, livestream bán hàng.

Vì vậy, hoạt động kinh doanh trên môi trường số cần được nhìn nhận đồng thời ở 2 khía cạnh: Quản lý nội dung và quản lý thương mại. Doanh nghiệp không chỉ quan tâm đến quy định về giao dịch, hàng hóa mà còn phải chú ý đến nội dung quảng cáo, thông tin cung cấp cho người tiêu dùng và trách nhiệm của các bên tham gia.

Nội dung quảng cáo và dữ liệu đặt ra nhiều thách thức

Một trong những vấn đề được diễn giả lưu ý là quản lý dữ liệu, đặc biệt đối với hoạt động trên các nền tảng xuyên biên giới. Ông cho biết hệ thống quy định về dữ liệu vẫn đang được hoàn thiện, trong khi hoạt động kinh doanh trên các nền tảng này đặt ra nhiều yêu cầu liên quan đến xử lý và quản lý dữ liệu xuyên biên giới.

Bên cạnh đó, cơ quan chức năng thời gian qua đã xử lý nhiều trường hợp sản xuất nội dung gây tranh cãi, câu lượt xem và tương tác nhằm thu hút người dùng, sau đó khai thác lượng truy cập để bán hàng. Một số vụ việc liên quan đến quảng cáo, giới thiệu sản phẩm của các cá nhân có ảnh hưởng trên mạng xã hội cũng cho thấy rủi ro khi nội dung truyền thông không phù hợp hoặc sản phẩm không bảo đảm chất lượng như cam kết.

Theo đó, việc sử dụng lượt xem và sức ảnh hưởng để kinh doanh không phải vấn đề sai phạm. Rủi ro phát sinh khi nội dung được tạo ra thiếu chuẩn mực, thông tin quảng cáo không chính xác hoặc sản phẩm cung cấp cho người tiêu dùng không đáp ứng chất lượng đã công bố.

Khi xảy ra vi phạm, trách nhiệm không chỉ thuộc về doanh nghiệp hoặc nhãn hàng cung cấp sản phẩm, mà còn có thể liên quan đến KOL, KOC trực tiếp quảng cáo và nền tảng trung gian. Các nền tảng không thể mặc nhiên phủ nhận trách nhiệm chỉ với lý do mình là đơn vị cung cấp không gian hoạt động.

Ông Sỹ cũng lưu ý pháp luật đặt ra yêu cầu quản lý đối với cả nền tảng trong nước và nền tảng xuyên biên giới. Tuy nhiên, việc phối hợp với các nền tảng xuyên biên giới trong quá trình xử lý vi phạm có thể phức tạp hơn do khác biệt về đầu mối và cơ chế làm việc.

Doanh nghiệp phải tuân thủ đồng thời nhiều quy định

Hoạt động kinh doanh trực tuyến hiện chịu sự điều chỉnh của nhiều nhóm quy định, bao gồm pháp luật về thương mại điện tử, quản lý thông tin trên mạng, quảng cáo, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, thuế và an ninh mạng.

Doanh nghiệp cần chú ý cả quy định về nội dung trên không gian mạng, trong đó có Nghị định 147, cùng các quy định về xử phạt vi phạm hành chính. Ở khía cạnh thương mại điện tử, hoạt động kinh doanh cũng phải đáp ứng các yêu cầu về tổ chức nền tảng, đăng ký hoặc thông báo hoạt động và nghĩa vụ liên quan đến thuế.

Diễn giả phân loại nền tảng kinh doanh thương mại điện tử thành 4 nhóm gồm nền tảng kinh doanh trực tiếp, nền tảng trung gian, mạng xã hội và nền tảng tích hợp. Đáng chú ý, các mạng xã hội hoặc nền tảng cộng đồng có tích hợp chức năng đặt hàng trực tuyến, liên lạc phục vụ giao dịch hay livestream bán hàng cũng cần thực hiện thủ tục thông báo hoặc đăng ký hoạt động thương mại điện tử theo quy định.

Theo đó, thủ tục này hiện được Bộ Công Thương ủy quyền cho Sở Công Thương cấp tỉnh, thành phố tiếp nhận và xử lý, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện.

Về nghĩa vụ thuế, diễn giả nhấn mạnh dữ liệu thu nhập và giao dịch ngày càng được quản lý tập trung, qua đó tăng khả năng kiểm soát hoạt động kinh doanh trên môi trường số. Doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh cần thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kê khai, nộp thuế, tránh tình trạng sử dụng nhiều hệ thống sổ sách hoặc che giấu doanh thu.

Đối với hành vi quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng sản phẩm hoặc lừa dối khách hàng, diễn giả lưu ý các quy định tại Điều 192, Điều 198 và Điều 217a Bộ luật Hình sự. Hành vi đăng tải thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc làm ảnh hưởng uy tín của tổ chức, cá nhân cũng có thể bị xem xét theo Điều 331 Bộ luật Hình sự, tùy tính chất và mức độ vi phạm.

Bên cạnh đó, các chủ kênh và nền tảng cần thiết lập bộ lọc từ khóa (Blacklist), đồng thời chú trọng minh bạch thuật toán để kiểm soát nội dung, sản phẩm vi phạm. Theo diễn giả, danh sách từ khóa và sản phẩm vi phạm được công bố trên cổng thông tin của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Công Thương để các nền tảng chủ động lọc bỏ.

Xử phạt hành chính đến 400 triệu đồng với nền tảng lớn. Ảnh: MQ

Về xử phạt hành chính, theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP và Nghị định 24/2025/NĐ-CP, quy định nhiều mức phạt đối với vi phạm trong hoạt động thương mại điện tử.

Cụ thể, hành vi hiển thị sai đánh giá hoặc không công khai việc tài trợ cho người có ảnh hưởng có thể bị phạt từ 50-70 triệu đồng; nền tảng trung gian không xác thực người bán hoặc không công khai quy chế có thể bị phạt từ 100-200 triệu đồng. Đối với nền tảng số lớn vi phạm quy định về công khai tiêu chí ưu tiên hiển thị, mức phạt có thể lên đến 300-400 triệu đồng. Ngoài ra, vi phạm quy định bảo vệ thông tin người tiêu dùng có thể bị phạt từ 20-40 triệu đồng, mức phạt đối với nền tảng số lớn được áp dụng gấp 4 lần.

Siết quản lý tạo áp lực nhưng cũng thúc đẩy thị trường minh bạch

Bên cạnh những yêu cầu tuân thủ, ông Sỹ cho rằng việc hoàn thiện khung pháp lý cũng tạo cơ hội cho các doanh nghiệp kinh doanh nghiêm túc. Khi hoạt động quản lý được tăng cường, những sản phẩm không rõ nguồn gốc, không bảo đảm chất lượng hoặc kinh doanh thiếu minh bạch sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tiếp cận thị trường.

Một trong những định hướng được đề cập là tăng cường truy xuất nguồn gốc và định danh sản phẩm khi đưa lên các sàn thương mại điện tử. Việc minh bạch thông tin hàng hóa giúp người tiêu dùng có thêm cơ sở kiểm tra nguồn gốc, đồng thời hỗ trợ nền tảng và cơ quan quản lý phát hiện sản phẩm không đáp ứng yêu cầu.

Bên cạnh đó, diễn giả cũng đề cập khó khăn của các mạng lưới đa kênh (MCN) trong việc vận hành và quản lý số lượng lớn nhà sáng tạo nội dung. Chi phí hoạt động, mức hoa hồng từ các sàn và yêu cầu tuân thủ ngày càng cao đang tạo áp lực buộc các đơn vị này phải rà soát, chuẩn hóa quy trình kinh doanh.

Với các chủ thể tham gia thị trường, yêu cầu chủ động cập nhật quy định pháp luật, kiểm soát nội dung quảng cáo, nguồn gốc hàng hóa và trách nhiệm trong từng khâu kinh doanh. Việc tuân thủ không chỉ giúp hạn chế rủi ro xử phạt mà còn góp phần xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch, tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Mai Quốc

FILI