Chế biến sâu và liên kết chuỗi: Chìa khóa đưa xuất khẩu dừa cán mốc 1 tỷ USD vào năm 2030

9 giờ trước

Chế biến sâu và liên kết chuỗi: Chìa khóa đưa xuất khẩu dừa cán mốc 1 tỷ USD vào năm 2030

Chuyển dịch từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu, ứng dụng công nghệ số và tài chính chuỗi cung ứng đang mở ra hướng đi bền vững giúp ngành dừa Việt Nam nâng cao giá trị gia tăng và khẳng định vị thế toàn cầu.

Họp báo Hội thảo quốc tế ngành dừa - Coconext 2026 ngày 17/11.

Bệ phóng từ thủ phủ dừa lớn nhất cả nước và khát vọng xuất khẩu tỷ USD

Sáng ngày 17/11, UBND tỉnh Vĩnh Long đã tổ chức họp báo công bố Hội thảo quốc tế ngành Dừa - CocoNext 2026. Chia sẻ tại sự kiện, ông Trần Trí Quang - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long nhấn mạnh cây dừa từ lâu đã gắn bó mật thiết với đời sống kinh tế, văn hóa và sinh kế của người dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Riêng đối với Vĩnh Long, đây không chỉ là cây trồng mang lại giá trị kinh tế mà còn là ngành hàng nông nghiệp chủ lực, giữ vai trò trụ cột trong phát triển công nghiệp chế biến, xuất khẩu, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, tỉnh Vĩnh Long sở hữu trên 121,000ha dừa, chiếm khoảng 60% diện tích dừa cả nước. Lợi thế quy mô này tạo nền tảng để địa phương quy hoạch ngành dừa theo hướng chuyên sâu, hiện đại, vươn lên trở thành trung tâm trọng điểm của ngành dừa Việt Nam.

Ông Trần Trí Quang - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long

Tuy nhiên, theo ông Trần Trí Quang, mục tiêu của tỉnh không dừng lại ở việc mở rộng diện tích hay gia tăng sản lượng thuần túy, mà trọng tâm là nâng cao giá trị trên từng đơn vị diện tích, đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng thị trường quốc tế. Địa phương xác định phải chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, từ xuất khẩu nguyên liệu thô và sản phẩm sơ chế sang các dòng sản phẩm có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao. Song song đó, ngành dừa cần khai thác trọn vẹn hệ sinh thái từ trái dừa, nước dừa, cơm dừa cho đến xơ dừa, gáo dừa và các phụ phẩm khác theo hướng kinh tế xanh, tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu. Sau khi kim ngạch xuất khẩu dừa năm 2025 đạt khoảng 600 triệu USD, tỉnh đang cùng cộng đồng doanh nghiệp quyết tâm đưa ngành hàng này cán mốc 1 tỷ USD chậm nhất vào năm 2030.

Làm rõ hơn về định hướng cơ cấu ngành, ông Châu Văn Hòa - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long cho biết nông nghiệp hiện chiếm tỷ trọng khoảng 32% trong cơ cấu kinh tế của tỉnh, với 2 cây trồng chủ lực là lúa và dừa. Thực hiện chỉ đạo của Tỉnh ủy và UBND tỉnh trong điều chỉnh quy hoạch, địa phương đang tái cấu trúc vùng nguyên liệu theo hướng phân tách rõ ràng giữa vùng dừa uống nước và vùng dừa công nghiệp phục vụ chế biến sâu. Đồng thời, tỉnh tập trung cải tạo các vườn dừa lão hóa, năng suất thấp và chuyển đổi những diện tích cây trồng kém hiệu quả sang trồng dừa. Đáng chú ý, ngay tại khuôn khổ hội thảo sắp tới, lãnh đạo tỉnh sẽ trao chủ trương đầu tư cho các dự án nhà máy chế biến sâu mới nhằm tạo bệ phóng tăng trưởng mạnh mẽ cho ngành dừa đến năm 2030.

Giải bài toán "được mùa mất giá"

Bà Đặng Huỳnh Ức My - Chủ tịch HĐQT CTCP Thành Thành Công - Biên Hòa (AgriS) và CTCP Xuất nhập khẩu Bến Tre (Betrimex)

Nhìn lại bức tranh chuyển mình của ngành dừa trong 5 năm gần đây dưới góc độ doanh nghiệp đồng hành cùng địa phương, bà Đặng Huỳnh Ức My - Chủ tịch HĐQT CTCP Thành Thành Công - Biên Hòa (AgriS) và CTCP Xuất nhập khẩu Bến Tre (Betrimex) cho biết ngành hàng này đã có bước bứt phá mạnh mẽ cả về quy mô lẫn giá trị. Trước đây, hoạt động chế biến chủ yếu xoay quanh cơm dừa sấy khô khiến người nông dân thường xuyên rơi vào cảnh được mùa mất giá, thậm chí mất trắng khi gặp dịch bệnh và hạn mặn. Đến nay, với sự hỗ trợ tích cực của tỉnh trong nghiên cứu phát triển như Trung tâm Nghiên cứu Dừa Đồng Gò cùng quy hoạch chế biến sâu bài bản, số lượng nhà máy chế biến và hệ sinh thái sản phẩm từ kẹo dừa, bánh tráng phồng dừa, dầu dừa đến dừa tươi xuất khẩu sang Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản tăng đột biến, kéo theo giá trị kinh tế của cây dừa tăng trưởng hơn 60% so với 5 năm trước.

Để tiếp tục hóa giải triệt để điệp khúc được mùa mất giá, ổn định đầu ra và nâng cao đời sống nhà vườn, Betrimex đã triển khai đồng bộ 5 giải pháp trọng tâm trong chuỗi liên kết. Trước hết, doanh nghiệp thực hiện bình ổn giá thu mua thông qua việc tạo cơ chế cạnh tranh tích cực trên thị trường nguyên liệu, giúp nông dân không phải bán tháo hay lệ thuộc vào thương lái xuất ngoại. Song song đó, công ty đa dạng hóa các hình thức hợp đồng bao tiêu ngắn hạn và dài hạn tùy theo lựa chọn của nhà vườn; một khi đầu ra được bảo đảm, người trồng dừa sẽ chủ động và vững tâm hơn trước những biến động thị trường cũng như tác động của biến đổi khí hậu.

Bên cạnh yếu tố thị trường, nâng cao chú trọng hỗ trợ kỹ thuật nông học và số hóa canh tác bằng cách cung cấp phân bón chuyên dùng, thiết bị đo độ mặn, nhân nuôi ong thiên địch để phục hồi sức khỏe vườn dừa, đồng thời cử đội ngũ kỹ thuật xuống tận vườn tư vấn thông qua các ứng dụng quản trị nông nghiệp của AgriS và Betrimex. Về mặt tài chính, doanh nghiệp kết nối nguồn vốn chuẩn mực thông qua việc hợp tác với các định chế tài chính quốc tế tại Mỹ và châu Âu như IFC và DEG, giải ngân qua 2 ngân hàng BIDV và MB để đưa nguồn tín dụng ưu đãi đến trực tiếp từng hộ nông dân, giúp bà con chủ động tài chính mà không bị ép giá bán non nguyên liệu. Cuối cùng, công ty thiết lập kênh đối thoại hai chiều nhanh chóng giữa nông dân, doanh nghiệp và chính quyền, kết hợp tăng cường tập huấn kiến thức nông học và quản trị để người dân canh tác chuyên nghiệp, gia tăng giá trị bền vững.

Liên kết chuỗi và xây dựng thương hiệu dừa Việt bền vững trên trường quốc tế

Phân tích thêm về rào cản khi chinh phục các thị trường khó tính như châu Âu và Hoa Kỳ, bà Đặng Huỳnh Ức My chỉ ra thách thức không chỉ nằm ở việc tìm kiếm đơn hàng, mà là duy trì năng lực đáp ứng ổn định khi quy mô đơn hàng gia tăng. Doanh nghiệp phải bảo đảm chất lượng đồng đều, truy xuất nguồn gốc minh bạch và giao hàng đúng cam kết trong bối cảnh chi phí logistics biến động, trong khi thực trạng vùng trồng phân tán và tỷ lệ chế biến sâu còn hạn chế vẫn là nút thắt chung của toàn ngành.

Để đồng hành cùng doanh nghiệp tháo gỡ điểm nghẽn này, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Trần Trí Quang khẳng định, địa phương không thể đi theo lối mòn sản xuất nhỏ lẻ mà phải đẩy mạnh liên kết chuỗi dưới sự dẫn dắt của các doanh nghiệp đầu đàn. Thông qua các hợp tác xã, doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu trực tiếp với nhà vườn để cắt giảm khâu trung gian thương lái, đồng thời hỗ trợ cây giống, phân bón giúp bà con canh tác theo chuẩn sạch nhằm bán được giá cao hơn. Về phía chính quyền, tỉnh tập trung cấp mã số vùng trồng và dành nguồn lực đầu tư khoảng 100 - 200 tỷ đồng hoàn thiện hạ tầng vùng nguyên liệu. Việc các sản phẩm dừa Vĩnh Long đã chuẩn hóa và thâm nhập thành công vào nhiều thị trường khắt khe đang tạo động lực lớn cho làn sóng mở rộng đầu tư, tiêu biểu là dự án mở rộng quy mô trị giá khoảng 1,700 tỷ đồng mà Betrimex sắp triển khai.

Bổ sung về cơ chế bình ổn giá trước tác động của quy luật cung - cầu thế giới, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long - ông Châu Văn Hòa cho biết địa phương đang triển khai đồng bộ 3 giải pháp nội tại. Trọng tâm hàng đầu là thắt chặt liên kết giữa nhà vườn và nhà máy thông qua mô hình hợp tác xã nhằm hạn chế sự chi phối của khâu trung gian, giữ mặt bằng giá thu mua ổn định giữa các vùng. Bên cạnh đó, tỉnh phối hợp cùng doanh nghiệp chuyển giao quy trình kỹ thuật đồng bộ từ khâu trồng, thu hoạch, sơ chế đến vận chuyển về nhà máy để bảo đảm chất lượng trái dừa đồng đều, gắn với việc đẩy mạnh tập huấn và cấp mã số vùng trồng nhằm ổn định đầu ra lâu dài cho nông dân.

Cát Lam

FILI