Bộ Quốc phòng tính thu gọn doanh nghiệp, vốn đang nằm ở đâu?

Bộ Quốc phòng tính thu gọn doanh nghiệp, vốn đang nằm ở đâu?

Bộ Quốc phòng đề xuất giảm hơn 60% số doanh nghiệp có vốn Nhà nước giai đoạn 2026-2030. Những đầu mối như Viettel, Tân Cảng Sài Gòn cùng các cổ đông tại MB đang quản lý các khoản vốn quy mô lớn.

Bộ Quốc phòng đang xây dựng phương án sắp xếp lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp giai đoạn 2026-2030. Tại hội nghị ngày 09/10, Cục Tài chính đề xuất giảm 62% số doanh nghiệp có vốn Nhà nước, chọn một số doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước làm công ty mẹ để tiếp nhận, quản lý những đơn vị khác.

Theo định hướng được công bố, Bộ Quốc phòng sẽ không tiếp tục trực tiếp nắm vốn tại các công ty cổ phần. Phần vốn này có thể được chuyển về doanh nghiệp mẹ hoặc giữa các doanh nghiệp với nhau, hình thành những nhóm hoạt động cùng lĩnh vực. Phương án đang  hoàn thiện để trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Năm 2025, riêng nhóm doanh nghiệp do Nhà nước nắm 100% vốn điều lệ đạt doanh thu hơn 428 ngàn tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế trên 70 ngàn tỷ đồng. Phần lớn hoàn thành và vượt kế hoạch, chỉ 11 đơn vị chưa đạt chỉ tiêu và không có doanh nghiệp nào thua lỗ.

Năm 2026, 83 doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu 483.6 ngàn tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế hơn 70 ngàn tỷ đồng. Trong số này, 69 đơn vị xây dựng kế hoạch tăng trưởng hai chữ số.

Thượng tướng Nguyễn Quang Ngọc chủ trì hội nghị hôm 09/10. Ảnh: Chinhphu.vn

Quy mô vốn thể hiện rõ ở một số đơn vị đi đầu. Cuối năm 2025, Viettel có gần 225 ngàn tỷ đồng vốn chủ sở hữu hợp nhất. Con số tương ứng tại Tân Cảng Sài Gòn trên 15 ngàn tỷ đồng theo công bố cuối 2023; Tổng công ty Đông Bắc gần 3 ngàn tỷ đồng giữa năm 2026 và Tổng công ty Trực thăng Việt Nam gần 4 ngàn tỷ đồng cuối 2025. Riêng MB sở hữu gần 157 ngàn tỷ đồng vốn chủ hợp nhất vào giữa năm 2026.

Các đơn vị này còn nắm cổ phần tại nhiều doanh nghiệp trên sàn chứng khoán. Viettel có số cổ phiếu trị giá khoảng 263 ngàn tỷ đồng tại 5 doanh nghiệp đại chúng, tính theo giá đóng cửa ngày 06/11/2026.

Những đơn vị do Nhà nước nắm toàn bộ vốn

Phụ lục Công điện 191/CĐ-TTg ngày 08/10/2025 liệt kê 12 doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng có 100% vốn Nhà nước, cùng MB nằm trong nhóm có tỷ lệ sở hữu Nhà nước trên 50%.

Trong đó, Viettel, Tân Cảng Sài Gòn và Tổng công ty Đông Bắc hoạt động chủ yếu trong viễn thông, cảng biển và khai thác than. Nhóm công nghiệp quốc phòng có Tổng công ty Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp quốc phòng (GAET), Tổng công ty Xăng dầu Quân đội, Tổng công ty Ba Son và Tổng công ty Sông Thu.

Năm đơn vị còn lại gồm Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn, Lũng Lô, Thành An, Thái Sơn và Tổng công ty 319, chủ yếu hoạt động trong xây dựng, hạ tầng và dịch vụ.

Bên cạnh đó, hệ thống doanh nghiệp quân đội còn có Tổng công ty 28, Tổng công ty 789, Tổng công ty Trực thăng Việt Nam, Tổng công ty Hợp tác kinh tế (COECCO) cùng nhiều đơn vị sản xuất, dịch vụ.

Viettel nắm quanh 10 tỷ USD vốn cổ phần trên sàn

Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) là một trong những đơn vị lớn nhất của hệ thống doanh nghiệp quân đội. Nhà nước nắm toàn bộ vốn điều lệ của Tập đoàn, hiện ở mức 159 ngàn tỷ đồng.

Cuối năm 2025, vốn chủ sở hữu hợp nhất của Viettel đạt gần 225 ngàn tỷ đồng, riêng công ty mẹ là hơn 206 ngàn tỷ đồng.

Trên thị trường chứng khoán, Viettel đứng tên cổ đông tại Tổng CTCP Đầu tư Quốc tế Viettel (UPCoM: VGI), Tổng CTCP Bưu chính Viettel (HOSE: VTP), Tổng CTCP Công trình Viettel (HOSE: CTR), CTCP Tư vấn và Dịch vụ Viettel (UPCoM: VTK) và Ngân hàng TMCP Quân đội (HOSE: MBB). Giá trị thị trường các khoản cổ phần này ước hơn 262 ngàn tỷ đồng theo giá đóng cửa ngày 06/11.

Khoảng 85% giá trị nói trên nằm ở Viettel Global. Viettel giữ 99.03% vốn điều lệ, với giá trị cổ phần ước tính 223 ngàn tỷ đồng.

Tại VTP và CTR, Viettel nắm lần lượt 61.16% và 65.66% vốn, tương đương giá trị thị trường 5.7 ngàn tỷ đồng và 5.5 ngàn tỷ đồng. Viettel còn sở hữu 63.85% VTK, trị giá 220.9 tỷ đồng.

Hồi tháng 9, MBBank hoàn tất đợt phát hành cho cổ đông hiện hữu, nâng vốn điều lệ lên gần 101 ngàn tỷ đồng. Với giá MBB 19,250 đồng/cp theo giá đóng cửa ngày 06/11, vốn hóa ngân hàng đạt gần 194 ngàn tỷ đồng.

Viettel nắm 14.702% cổ phần MB, trị giá 28.5 ngàn tỷ đồng. Hai cổ đông quân đội khác là Tổng công ty Trực thăng Việt Nam và Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn lần lượt giữ khoảng 8.43% và 7.083% vốn. Tổng thị giá ba khoản đầu tư này gần 60 ngàn tỷ đồng.

MB còn có cổ đông Viettel Commerce, doanh nghiệp thương mại thuộc Tập đoàn Viettel, với khoản cổ phần trị giá khoảng 8.3 ngàn tỷ đồng.

Trong mảng tài chính, MBB còn sở hữu 66.4% cổ phần Chứng khoán MB (HNX: MBS), 67.68% Tổng CTCP Bảo hiểm Quân đội (HOSE: MIG), cùng cổ phần tại Thủy điện Hủa Na (HOSE: HNA). Thị giá ba khoản đầu tư này khoảng 13.2 ngàn tỷ đồng.

Hơn 17 ngàn tỷ đồng thông qua Tân Cảng Sài Gòn

Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn do Nhà nước nắm toàn bộ vốn, năm 2023 vốn chủ sở hữu hợp nhất của Tổng công ty hơn 15 ngàn tỷ đồng, tổng tài sản hơn 26 ngàn tỷ đồng.

Trên thị trường chứng khoán, phần cổ phiếu Tân Cảng Sài Gòn nắm tại MB trị giá khoảng 13.7 ngàn tỷ đồng. Tổng công ty còn trực tiếp giữ cổ phần tại 7 doanh nghiệp cảng, kho bãi và dịch vụ hàng hải gồm TOS, TCL, TCW, ILB, IST, CLL và PNP, với giá trị thị trường 3.7 ngàn tỷ đồng.

Bộ Quốc phòng còn trực tiếp sở hữu tại 6 mã cổ phiếu

Bên cạnh các khoản vốn rót qua các doanh nghiệp mẹ, Bộ Quốc phòng trực tiếp sở hữu cổ phần tại ít nhất 6 doanh nghiệp đã đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán.

Bốn đơn vị có tỷ lệ sở hữu trên 50% gồm CTCP X20 (HNX: X20), CTCP 22 (UPCoM: C22), CTCP 32 (UPCoM: A32) và CTCP 26 (UPCoM: X26). Nhóm này hoạt động chủ yếu trong sản xuất quân trang, may mặc, giày dép, thực phẩm và các sản phẩm phục vụ hậu cần. Bộ Quốc phòng nắm 71.72% vốn X20, 51.35% vốn C22 và 51% vốn tại cả A32 lẫn X26. 

Hai khoản đầu tư tỷ lệ thấp hơn là Armephaco (UPCoM: AMP), doanh nghiệp dược và thiết bị y tế; cùng Tổng công ty 36 - CTCP (UPCoM: G36) trong mảng xây dựng. Bộ Quốc phòng nắm lần lượt 29% và 18.38% vốn tại đây.

Giá trị thị trường của số cổ phiếu này là hơn 491 tỷ đồng theo giá đóng cửa ngày 06/11/2026.

Phần vốn qua các tổng công ty khác tiếp tục xuất hiện ở ngành than, xây dựng, dệt may và logistics. Đông Bắc nắm vốn tại VDB, BCB; Thành An có TA9, TA6; Tổng công ty 319 có E29 và cổ phần thiểu số tại DSH; Trường Sơn có TS3, Tổng công ty 28 có AG1 và COECCO có TSD. Dữ liệu công bố còn ghi nhận COECCO là cổ đông tại AMC, VBC; Công ty Sửa chữa Máy bay 41 sở hữu cổ phần tại Dịch vụ Hàng hóa Sài Gòn (HOSE: SCS).

Sắp xếp lại phần vốn đang nắm giữ

Trong phương án cơ cấu lại giai đoạn 2026-2030, Bộ Quốc phòng đề xuất chọn một số doanh nghiệp do Nhà nước nắm 100% vốn điều lệ, có quy mô và năng lực tài chính tốt làm công ty mẹ. Các khoản vốn tại doanh nghiệp cổ phần sẽ được xem xét chuyển giao về những đầu mối này hoặc sắp xếp lại theo ngành nghề.

Hoạt động bán vốn đã được triển khai tại một số doanh nghiệp quân đội. Cuối năm 2025, Tổng công ty Trực thăng Việt Nam đưa cổ phần Bảo hiểm Toàn Cầu ra đấu giá nhưng phiên bán không thành do không có nhà đầu tư đăng ký. Tân Cảng Sài Gòn cũng từng công bố phương án thoái toàn bộ 51% vốn tại Tân Cảng - Đồng Văn Hà Nam.

Tại buổi làm việc với Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô hồi tháng 8, Thượng tướng Nguyễn Quang Ngọc, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, yêu cầu đơn vị kiên quyết thoái vốn tại các công ty con, doanh nghiệp liên kết hoạt động kém hiệu quả, đồng thời xử lý công nợ và những tồn đọng tài chính.

Theo kế hoạch, Cục Tài chính sẽ tiếp tục hoàn thiện phương án, báo cáo Thường vụ Quân ủy Trung ương, lấy ý kiến các bộ, ngành rồi trình Thủ tướng Chính phủ xem xét. Danh sách những đơn vị được chọn làm công ty mẹ, phần vốn chuyển giao và các khoản dự kiến thoái chưa được công bố.

Tử Kính

FILI