Xây dựng nhà ở xã hội tại TPHCM đang đến đâu?

Xây dựng nhà ở xã hội tại TPHCM đang đến đâu?

Sở Xây dựng TPHCM cho biết gần 23 ngàn căn nhà ở xã hội đang thi công, hơn gấp đôi cuối tháng 5; song mới 2,283 căn hoàn thành từ đầu năm.

Tại họp báo ngày 08/10, lãnh đạo Sở Xây dựng thành phố cho biết, sau hơn bốn tháng, số dự án nhà ở xã hội đang thi công tại TPHCM tăng từ 12 lên 25. Quy mô xây dựng theo đó tăng từ khoảng 10.7 ngàn lên 22.9 ngàn căn.

Số căn hoàn thành, đưa vào sử dụng tăng từ 580 hồi cuối tháng 5 lên 2,283 căn, thuộc 3 dự án gồm Khu chung cư Nhà ở xã hội Thạnh Tân, Khu nhà ở lực lượng vũ trang Công an nhân dân và Khu tái định cư Vĩnh Lộc B. Từ đầu năm, Thành phố cũng đã khởi công 13 dự án, quy mô khoảng 14 ngàn căn.

Sở dự kiến đến hết năm 2026 sẽ có 13 dự án hoàn thành với khoảng 9 ngàn căn. Với kết quả hiện tại, hơn 6.7 ngàn căn còn lại cần hoàn thành trong phần còn lại của quý 4 để đạt mục tiêu năm. Ở khâu chuẩn bị đưa hàng ra thị trường, 17 dự án với khoảng 18 ngàn căn dự kiến hoàn thành phần móng trở lên để được xem xét điều kiện cho người dân đăng ký mua.

Hồi cuối tháng 5, Sở còn dự kiến khởi công 64 dự án với khoảng 61.2 ngàn căn trong phần còn lại của năm 2026. Báo cáo ngày 08/10 chưa cập nhật riêng danh sách và tiến độ nhóm dự án này, nên chưa rõ bao nhiêu công trình đã đi đến bước khởi công.

Áp lực tiến độ sẽ còn lớn hơn trong các năm tới. Theo Nghị quyết 303/NQ-CP ngày 30/09, TPHCM được giao phát triển hơn 181 ngàn căn nhà ở xã hội và nhà cho thuê giai đoạn 2026-2030. Riêng năm 2027, mục tiêu gần 58 ngàn căn, trong khi cả giai đoạn 2021-2025, địa bàn Thành phố sau hợp nhất mới hoàn thành 17.9 ngàn căn.

Về quỹ đất, Sở Xây dựng thống kê TPHCM hiện có 191 dự án và khu đất dành cho nhà ở xã hội, rộng khoảng 740ha. Hơn một nửa diện tích nằm tại TPHCM cũ; phần còn lại thuộc Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước khi sáp nhập.

Thành phố đang định hướng bổ sung khoảng 1,000ha đến năm 2040 và rà soát đất Nhà nước quản lý, khu công nghiệp, nhà xưởng sử dụng kém hiệu quả để chuyển đổi. Tính cả phần dự kiến bổ sung, Sở ước quỹ đất có thể đạt khoảng 1,740ha và đánh giá đủ đáp ứng mục tiêu được giao.

Ngay cả khi có đất, dự án vẫn có thể mắc ở khâu quy hoạch. Một số phương án do doanh nghiệp đề xuất không phù hợp quy hoạch được duyệt, phải chờ rà soát khả năng điều chỉnh. TPHCM đã yêu cầu rút một nửa thời gian giải quyết thủ tục hành chính về đầu tư xây dựng nhà ở xã hội; riêng bước chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư theo cơ chế đặc thù được quy định trong 37-52 ngày, tùy nguồn gốc đất. 

Trước đó họp báo ngày 11/06, cơ quan quản lý nêu ba khâu kiểm soát riêng đối với nhà ở xã hội so với nhà thương mại: công khai thông tin dự án và giá bán, xác nhận người đủ điều kiện mua hoặc thuê mua, kiểm toán để kiểm soát giá và lợi nhuận. Giá bán lúc xây dựng vì thế có thể chỉ là giá tạm tính, còn giá chính thức phải chờ kết quả kiểm toán.

Nhà cho thuê khó hút vốn, TPHCM tính ưu đãi riêng

Trong mục tiêu đến năm 2030, có hơn 129 ngàn căn để bán hoặc cho thuê mua và 52 ngàn căn dành cho thuê. Riêng ba năm 2028-2030 phải thực hiện 45 ngàn căn cho thuê, chiếm gần 87% chỉ tiêu của phân khúc này.

Sở Xây dựng nhìn nhận nhà cho thuê cần “nguồn vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài nên nhà đầu tư ít quan tâm”. Cơ quan này cũng đánh giá chính sách ưu đãi hiện hành chưa thật sự hấp dẫn doanh nghiệp. Trước đó, tại họp báo ngày 11/06, Sở từng chỉ ra mức lợi nhuận định mức không quá 10% tổng chi phí đầu tư đối với nhà ở xã hội để bán và nguồn vốn vay ưu đãi dài hạn chưa ổn định là những trở ngại thu hút đầu tư.

Để phát triển nhà cho thuê, Thành phố dự kiến dùng nhiều hơn quỹ đất Nhà nước và nguồn vốn công, đồng thời giao các tổ chức chuẩn bị kế hoạch nhà cho thuê. Quỹ Phát triển nhà ở Thành phố được giao lập kế hoạch tạo lập 25 ngàn căn; Liên đoàn Lao động hướng tới khoảng 10 ngàn căn nhà cho thuê, còn Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp chuẩn bị kế hoạch 10 ngàn căn lưu trú công nhân.

Nhu cầu nhà ở sát nơi làm việc cũng là bài toán riêng. Tại họp báo ngày 18/06, Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TPHCM cho biết nhiều khu hình thành từ giai đoạn đầu chưa dành đủ đất cho nhà lưu trú công nhân và các công trình phục vụ người lao động, nhất là lao động từ địa phương khác đến.

Với doanh nghiệp, chính sách hiện có cho phép hỗ trợ lãi suất đối với phần vốn vay tối đa 200 tỷ đồng mỗi dự án nhà ở xã hội qua Công ty Đầu tư Tài chính nhà nước TPHCM (HFIC), trong thời gian không quá 7 năm. Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ 01/10 cho phép UBND TPHCM chỉ định chủ đầu tư nhà ở xã hội trên một số quỹ đất phù hợp quy hoạch, đồng thời trao HĐND Thành phố thẩm quyền ban hành ưu đãi riêng. Sở đang soạn nghị quyết theo hướng hỗ trợ nhà cho thuê cao hơn loại hình để bán; nội dung này chưa được thông qua.

Với người tìm mua, Sở Xây dựng từng lưu ý chỉ nên theo dõi thông tin dự án, giá bán và thời gian nộp hồ sơ trên kênh chính thức của cơ quan quản lý hoặc chủ đầu tư. Người đăng ký cần đáp ứng điều kiện về đối tượng, nhà ở và thu nhập, không nên tin các dịch vụ môi giới hứa hẹn “bao đậu” hồ sơ.

Tử Kính

FILI