TPHCM trình danh mục 147 khu đất thí điểm nhà ở thương mại và 40 dự án dự kiến thu hồi 345ha
TPHCM trình danh mục 147 khu đất thí điểm nhà ở thương mại và 40 dự án dự kiến thu hồi 345ha
Kỳ họp thứ sáu HĐND TPHCM khai mạc ngày 29/10 xem xét hai danh mục đất đai do UBND Thành phố trình gồm 147 khu đất, tổng diện tích 854.3ha, dự kiến thực hiện dự án nhà ở thương mại thí điểm theo Nghị quyết 171/2024/QH15, và 40 công trình, dự án phải thu hồi đất đợt 3 năm 2026 với diện tích dự kiến 345.2ha. Cả hai danh mục đang ở bước HĐND xem xét, chưa được thông qua.
Ngày 25/10/2026, UBND Thành phố có Tờ trình đề nghị HĐND thông qua Danh mục khu đất dự kiến thực hiện dự án thí điểm trên địa bàn năm 2026 (đợt 2) theo Nghị quyết 171/2024/QH15 của Quốc hội. Hồ sơ do Sở Nông nghiệp và Môi trường chuẩn bị, trong đó tờ trình ngày 27/10 của Sở nêu rõ danh mục gồm 147 khu đất. Trước đó, ngày 23/10, UBND Thành phố có Tờ trình về Danh mục công trình, dự án phải thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng (đợt 3 năm 2026).
Ban Đô thị HĐND Thành phố đã họp thẩm tra hai dự thảo nghị quyết từ ngày 24/10 và ban hành báo cáo thẩm tra trong hai ngày 28/10 và 29/10. Theo cổng thông tin HĐND TPHCM, tại báo cáo trình kỳ họp, Ban Đô thị cơ bản thống nhất danh mục 40 công trình, dự án phải thu hồi đất đợt 3 năm 2026 với tổng diện tích dự kiến 345ha, gồm 28 dự án sử dụng vốn ngân sách và 12 dự án ngoài ngân sách. Ban đề nghị UBND Thành phố gắn trách nhiệm, tiến độ cụ thể với từng dự án trong công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng; riêng các dự án khai thác khoáng sản phải đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý, phù hợp ranh giới và phạm vi được cơ quan có thẩm quyền xác định.
Với danh mục 147 khu đất dự kiến thực hiện dự án thí điểm, Ban Đô thị lưu ý việc HĐND thông qua danh mục chỉ là cơ sở để tiếp tục thực hiện cơ chế thí điểm, không thay thế các thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất và các thủ tục liên quan. Nói cách khác, một khu đất có tên trong danh mục, kể cả khi danh mục được thông qua, vẫn phải làm riêng các thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư, giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định.
Theo báo Sài Gòn Giải Phóng dẫn Tờ trình 1511/TTr-UBND, 147 khu đất có tổng diện tích 854.3ha, trong đó 457.3ha là đất ở hiện hữu hoặc dự kiến chuyển mục đích sang đất ở và 341.5ha đất trồng lúa dự kiến chuyển mục đích. Khu vực TPHCM trước sắp xếp có 94 khu (589.6ha), Bà Rịa – Vũng Tàu cũ có 19 khu (124.7ha) và Bình Dương cũ có 34 khu (140ha). UBND Thành phố cho rằng tổng diện tích đất ở của danh mục không vượt giới hạn 30% diện tích đất ở tăng thêm trong kỳ quy hoạch và các khu đề xuất không có diện tích rừng phòng hộ, rừng đặc dụng hay rừng sản xuất dự kiến chuyển mục đích.
Danh mục được nới rộng trong những ngày cuối trước kỳ họp. Trên tổng số 450 khu đất doanh nghiệp đăng ký, sau rà soát, Sở Nông nghiệp và Môi trường trình UBND Thành phố xem xét, trình HĐND danh mục 125 khu với tổng diện tích hơn 7.1 triệu m², gồm 86 khu tại TPHCM cũ, 12 khu tại Bà Rịa – Vũng Tàu cũ và 27 khu tại Bình Dương cũ. Đến tờ trình ngày 27/10 của Sở, danh mục được chốt ở 147 khu đất, tăng 22 khu so với bản trước.
Theo Luật Đất đai 2024, dự án nhà ở thương mại thực hiện theo cơ chế thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất chỉ được thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất ở. Nghị quyết 171/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/04/2025 và thí điểm trong 5 năm, mở rộng cơ chế này cho một số trường hợp, cho phép doanh nghiệp thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp không phải đất ở hoặc dùng đất đang có quyền sử dụng để làm nhà ở thương mại. Khu đất phải phù hợp quy hoạch, chương trình phát triển nhà ở và nằm trong danh mục do HĐND cấp tỉnh thông qua; tổng diện tích đất ở của các dự án thí điểm không vượt quá 30% phần diện tích đất ở tăng thêm trong kỳ quy hoạch.
Nếu được thông qua, đây sẽ là đợt bổ sung lớn nhất từ đầu năm. Ngày 06/02/2026, HĐND TPHCM ban hành Nghị quyết 10/NQ-HĐND thông qua 28/30 khu đất của danh mục đợt 1 năm 2026, tổng diện tích 750,613m² (gần 75.1ha); 2 khu còn lại phải rà soát, hoàn thiện hồ sơ trước khi trình lại. Trước đó trong năm 2025, một nghị quyết của HĐND tỉnh Bình Dương (cũ) và ba nghị quyết của HĐND TPHCM đã thông qua tổng cộng 361 khu đất, hơn 2,284ha; cộng thêm đợt 1 năm 2026, số khu đất trong danh mục thí điểm đã lên 389 khu.
Hồi tháng 5/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM công bố 259 khu đất, tổng diện tích hơn 2,000ha, không đáp ứng yêu cầu để đưa vào danh mục dự kiến, với các lý do như không phù hợp quy hoạch, thiếu hồ sơ pháp lý hoặc vướng nguồn gốc đất, nghĩa vụ tài chính.
Về thu hồi đất, trong năm 2026, HĐND TPHCM đã ban hành Nghị quyết 51/NQ-HĐND ngày 19/06 thông qua danh mục 4 dự án phải thu hồi đất với diện tích thu hồi dự kiến 536.6ha, và Nghị quyết 90/NQ-HĐND ngày 27/08 thông qua danh mục đợt 2 gồm 58 công trình, dự án với diện tích dự kiến 894.8ha. Trong đợt 2, có 44 dự án vốn ngân sách cần thu hồi 44.7ha, còn 14 dự án ngoài ngân sách chiếm 850.2ha.
Ở danh mục đợt 3 đang trình, 12 dự án ngoài ngân sách chiếm 276.9ha, gồm 9 dự án khai thác khoáng sản (211.7ha), 1 cụm công nghiệp (50 ha), 1 dự án cấp thoát nước (0.71 ha) và 1 dự án giao thông là cảng Gemadept – Terminal Link Cái Mép (14.5ha) tại phường Tân Phước. Diện tích 345.2ha là diện tích dự kiến thu hồi trong danh mục trình HĐND, chưa phải diện tích đã thu hồi.
Cùng kỳ họp, HĐND xem xét danh mục khu đất đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất, là nội dung tách riêng với danh mục thu hồi đất. Theo cổng thông tin HĐND TPHCM, đối với 6 khu đất thực hiện đấu thầu với tổng diện tích 445ha, Ban Đô thị đề nghị công bố, tổ chức đấu thầu công khai, minh bạch, cạnh tranh và chọn nhà đầu tư đủ năng lực; phần đất, tài sản công trong phạm vi dự án phải được quản lý chặt chẽ.
Trong báo cáo thẩm tra, Ban Đô thị cũng thống nhất với đề xuất bãi bỏ Nghị quyết 20/2026/NQ-HĐND về trình tự, thủ tục tổ chức thực hiện trước việc điều tra, khảo sát, kiểm đếm đất thu hồi, để phù hợp thẩm quyền theo Luật Phát triển đô thị, đồng thời kiến nghị UBND Thành phố có giải pháp chuyển tiếp cho 78 dự án đang triển khai để việc bồi thường, giải phóng mặt bằng không bị gián đoạn.
Thu Minh