TPHCM chuẩn bị cầu nối vốn quốc tế cho hạ tầng đô thị

TPHCM chuẩn bị cầu nối vốn quốc tế cho hạ tầng đô thị

VIFC-HCMC và IFC tham vấn cơ chế phát hành trái phiếu, hướng tới hình thành kênh vốn dài hạn cho các dự án trọng điểm và sản phẩm tài chính nền tảng tại Trung tâm.

Cuộc họp tham vấn tổ chức ngày 07/10/2026.

Ngày 07/10, theo báo cáo của Sở Xây dựng phục vụ cuộc họp, nguồn vốn ngân sách dự kiến cân đối cho đầu tư kết cấu hạ tầng giai đoạn 2026-2030 khoảng 975 nghìn tỷ đồng, đáp ứng khoảng 31% nhu cầu hơn 3.17 triệu tỷ đồng. Bài toán nguồn lực gắn trực tiếp với những nhu cầu thiết yếu của Thành phố: mở rộng giao thông công cộng, tăng kết nối vùng, giảm ùn tắc, ngập nước và cải thiện hệ thống xử lý nước thải.

Trong bối cảnh đó, Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM (VIFC-HCMC) phối hợp với IFC tổ chức cuộc họp tham vấn về phát hành trái phiếu quốc tế tại VIFC-HCMC. Cuộc họp tập trung vào các điều kiện để chuyển nhu cầu đầu tư của Thành phố thành những dự án có thể tiếp cận nguồn vốn dài hạn trên thị trường quốc tế, bổ sung nguồn lực bên cạnh ngân sách và các phương thức huy động vốn khác.

Từ cơ chế đặc thù đến sản phẩm tài chính nền tảng

Cuộc tham vấn diễn ra trong quá trình VIFC-HCMC phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố về phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Các ý kiến chuyên gia được trao đổi nhằm cụ thể hóa cơ chế theo Luật Phát triển đô thị, đồng thời đối chiếu phương án triển khai với yêu cầu thực tế của nhà đầu tư.

Theo dự thảo Tờ trình, trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình được định hướng trở thành một trong những sản phẩm nền tảng đầu tiên của Trung tâm. Việc hình thành sản phẩm này được kỳ vọng tạo thêm nguồn vốn trung và dài hạn cho các dự án trọng điểm, đồng thời phát triển hệ sinh thái tư vấn, xếp hạng tín nhiệm, thu xếp vốn và các dịch vụ hỗ trợ tại VIFC-HCMC.

Trong phần trình bày của PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, một đề xuất đáng chú ý là tổ chức nhiều đợt phát hành trong một chương trình trung hạn. Hồ sơ và các công việc chuẩn bị chung được xây dựng từ đầu; từng đợt phát hành được cập nhật theo nhu cầu giải ngân, khả năng trả nợ và điều kiện thị trường.

Dự thảo đề xuất UBND Thành phố chủ động quyết định thời điểm, quy mô, đồng tiền, kỳ hạn và thị trường mục tiêu của từng đợt phát hành trong phạm vi đề án và các giới hạn được HĐND Thành phố phê duyệt. Cách tiếp cận này hướng tới huy động vốn bám sát tiến độ công trình, hạn chế vay quá sớm và tránh tập trung nghĩa vụ trả nợ vào cùng một thời điểm.

Để hỗ trợ triển khai, dự thảo cũng đề xuất sử dụng hệ thống đăng ký, lưu ký, thanh toán và giao dịch trong nước hoặc quốc tế phù hợp, được thị trường mục tiêu chấp nhận, khi hạ tầng của Trung tâm chưa đáp ứng yêu cầu. Các cơ chế này đang ở giai đoạn đề xuất, phụ thuộc việc hoàn thiện quy định và các phê duyệt cần thiết.

Nhà đầu tư cần thấy nguồn trả nợ và dự án sẵn sàng sử dụng vốn

Từ góc nhìn nhà đầu tư, ông Pavel Kochanov - Chuyên gia cao cấp về tài chính đô thị của IFC phân tích các yếu tố quyết định năng lực vay nợ của Thành phố, gồm nền tảng kinh tế, cơ cấu thu - chi, thanh khoản, nghĩa vụ nợ và chất lượng quản trị tài chính. Việc đánh giá cần dựa trên mô hình tài chính cho toàn bộ kỳ hạn vay, có tính đến các kịch bản bất lợi.

Yêu cầu xuyên suốt là khả năng trả nợ bằng nguồn lực tự tạo, với mức dự phòng an toàn phù hợp. Báo cáo tài chính, dữ liệu ngân sách và thông tin về các nghĩa vụ nợ tiềm ẩn cần đủ rõ để nhà đầu tư đánh giá. Chính sách vay nợ cũng cần kiểm soát rủi ro lãi suất, tỷ giá và tái cấp vốn.

Ở khâu lựa chọn dự án, ông Neeraj Gupta - Chuyên gia đầu tư trưởng của IFC đề xuất ưu tiên những dự án đã hoàn thành nghiên cứu khả thi, có mặt bằng, giấy phép và hồ sơ hợp đồng cần thiết, có thể giải ngân và sớm tạo ra kết quả. Tiến độ sử dụng vốn là yếu tố quan trọng: vốn huy động chưa đưa vào công trình vẫn phát sinh chi phí, làm giảm hiệu quả tài chính của đợt phát hành.

Đối với metro, kinh nghiệm quốc tế được IFC giới thiệu cho thấy cấu trúc tài chính cần phân bổ hợp lý rủi ro về lượng hành khách, mặt bằng và nghĩa vụ thanh toán giữa các bên. Đối với công trình cấp thoát nước và hạ tầng công cộng, cần xem xét đồng thời nguồn thu dự án, khả năng hỗ trợ từ ngân sách và lợi ích phát triển. Việc lựa chọn công cụ tài chính vì vậy phải bám sát đặc điểm của từng nhóm dự án.

Phần trao đổi của A&O Shearman bổ sung các bước chuẩn bị giao dịch, từ hồ sơ pháp lý, tư vấn chuyên môn và xếp hạng tín nhiệm đến tiếp cận nhà đầu tư, định giá và phát hành bằng ngoại tệ. Những nội dung này giúp cụ thể hóa các công việc Thành phố cần chuẩn bị trước khi tiếp cận thị trường.

Theo thiết kế của dự thảo, việc huy động vốn đi cùng trách nhiệm quản lý trong toàn bộ vòng đời trái phiếu. Vốn phải được sử dụng đúng mục đích, trong các hạn mức được phép; ngân sách Thành phố chịu trách nhiệm thanh toán đầy đủ, đúng hạn. Công bố thông tin, giám sát sử dụng vốn và quản trị rủi ro là những điều kiện để duy trì niềm tin của nhà đầu tư qua các đợt phát hành.

Hình thành kênh huy động vốn quốc tế qua VIFC-HCMC

Phát biểu trao đổi định hướng các nội dung, ông Trương Minh Huy Vũ - Phó Chủ tịch UBND TPHCM, Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC - ví trái phiếu quốc tế như một cây cầu kết nối Thành phố với các nhà đầu tư toàn cầu. Cuộc tham vấn đã làm rõ góc nhìn từ cả 2 phía: Sở Xây dựng, Sở Tài chính và VIFC-HCMC chia sẻ định hướng phát triển và nhu cầu nguồn lực của Thành phố; IFC và các đối tác phân tích những điều kiện để nhà đầu tư sẵn sàng đồng hành. Cây cầu đó cần được xây dựng trên 4 trụ cột: quy hoạch vững chắc, kỷ luật tài khóa, dự án được chuẩn bị kỹ lưỡng và khuôn khổ pháp lý đầy đủ.

Theo ông, Thành phố đã kiên trì trao đổi, phối hợp với IFC, các cơ quan tài chính và đối tác tư vấn trong thời gian dài để tìm kiếm giải pháp huy động vốn quốc tế, từng bước tháo gỡ các vướng mắc pháp lý. Ông nhấn mạnh vai trò của Luật Phát triển đô thị trong việc tạo cơ sở pháp lý, mở ra cơ hội để Thành phố thúc đẩy triển khai. Các cơ quan liên quan cần tiếp tục rà soát yêu cầu của pháp luật trong nước, pháp luật quốc tế và thông lệ thị trường, chuyển cơ sở pháp lý thành phương án và quy trình thực hiện cụ thể.

Trong 5 năm tới, Thành phố cần nguồn lực lớn để phát triển đường sắt đô thị, đường cao tốc, trung tâm dữ liệu, hạ tầng môi trường, cấp nước và xử lý nước thải. Tiếp cận thị trường trái phiếu quốc tế vì vậy là một yêu cầu thực tiễn, cần được triển khai nghiêm túc và bền vững. Thành phố có nhiều nhu cầu đầu tư, nhưng cần xác định thứ tự ưu tiên, lựa chọn dự án phù hợp và tập trung nguồn lực chuẩn bị.

Có dự án mới là bước đầu, điều quyết định là đưa dự án đến trạng thái sẵn sàng tiếp nhận nguồn vốn quốc tế. Ông Vũ nhấn mạnh đợt phát hành đầu tiên sẽ là nhịp cầu đặt nền móng cho uy tín của Thành phố trên thị trường vốn quốc tế. Từ nền tảng đó, Thành phố có thể mở đường cho các đợt phát hành tiếp theo, hình thành kênh huy động vốn lâu dài và tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn vốn quốc tế thông qua VIFC-HCMC.

Hàn Đông

FILI