Thị trường chứng khoán Việt Nam làm gì để giữ chân dòng vốn ngoại sau mốc nâng hạng?
Thị trường chứng khoán Việt Nam làm gì để giữ chân dòng vốn ngoại sau mốc nâng hạng?
Tháo gỡ rào cản tỷ lệ sở hữu nước ngoài, nâng cao chất lượng các đợt IPO, minh bạch hóa chính sách và củng cố nội lực doanh nghiệp được xem là điều kiện tiên quyết giúp thị trường hóa giải áp lực bán ròng vĩ mô và giữ chân dòng vốn quốc tế bền vững sau mốc nâng hạng lịch sử.
Tại Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam 2026 với chủ đề "Dòng vốn mới - Vị thế mới của thị trường chứng khoán Việt Nam" diễn ra vào chiều ngày 30/10/2026, các đại diện từ FTSE Russell, công ty quản lý quỹ, công ty chứng khoán đã phân tích cơ chế vận hành của dòng vốn quốc tế, giải mã hiện tượng khối ngoại bán ròng và đề xuất những giải pháp giúp thị trường giữ chân nguồn vốn dài hạn.
Phiên thảo luận "Dòng vốn toàn cầu chào Việt Nam" diễn ra chiều ngày 30/10/2026. Ảnh: BTC
|
Giải pháp trọng tâm tháo gỡ rào cản và thu hút nguồn vốn toàn cầu
Đánh giá về diễn biến thị trường sau hơn 1 tháng chính thức được nâng hạng, bà Wanming Du, Giám đốc Chính sách Chỉ số khu vực châu Á – Thái Bình Dương (APAC) của FTSE Russell - khẳng định đợt chuyển đổi đầu tiên đã diễn ra rất hiệu quả. Kết quả tích cực này giúp củng cố niềm tin của cộng đồng đầu tư quốc tế rằng các đợt tái cơ cấu danh mục tiếp theo cũng sẽ diễn ra thuận lợi và thành công như đợt đầu tiên.
Làm rõ cơ chế vận hành của dòng vốn ngoại, đại diện FTSE Russell phân tích mối quan hệ giữa các bộ chỉ số và các quỹ đầu tư mô phỏng chỉ số (quỹ thụ động - passive funds). Các quỹ này rót vốn vào Việt Nam theo đúng tỷ trọng được phân bổ của Việt Nam trong danh mục Thị trường mới nổi (EM). Bà nhấn mạnh đây chính là "nguồn tiền gắn kết bền vững". Chỉ cần Việt Nam duy trì được vị thế, tỷ trọng cũng như số lượng doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí trong danh mục EM, dòng vốn thụ động này sẽ liên tục quay vòng và ở lại thị trường Việt Nam một cách dài hạn.
Bà Wanming Du, Giám đốc Chính sách Chỉ số khu vực châu Á – Thái Bình Dương (APAC) của FTSE Russell. Ảnh: BTC
|
Để duy trì vị thế, nâng cao tỷ trọng và thu hút thêm các dòng vốn quốc tế mới, bà Wanming Du đưa ra 4 khuyến nghị chiến lược ưu tiên đối với thị trường vốn Việt Nam.
Giải pháp đầu tiên là tháo gỡ rào cản tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOL), bởi sự tham gia của dòng vốn quốc tế phụ thuộc trực tiếp vào dung lượng room ngoại. Việc nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài sẽ giúp gia tăng số lượng doanh nghiệp Việt Nam đủ điều kiện góp mặt vào bộ chỉ số (hiện mới chỉ dừng lại ở con số 27 doanh nghiệp), đồng thời nâng cao tỷ trọng của từng cổ phiếu cũng như tỷ trọng chung của Việt Nam trong danh mục đầu tư thị trường mới nổi trong ngắn, trung và dài hạn.
Bên cạnh đó, Việt Nam cần mở rộng chiều sâu và chiều rộng của thị trường thông qua việc đẩy mạnh các hoạt động phát hành lần đầu ra công chúng (IPO). Yếu tố cốt lõi không chỉ nằm ở quy mô hay số lượng, mà phải tập trung vào chất lượng của các đợt IPO, ưu tiên các doanh nghiệp có nền tảng tốt, thuộc nhiều ngành nghề kinh tế đa dạng và tiềm năng để đưa lên niêm yết trên sàn giao dịch.
Song song với việc thu hút nhà đầu tư ngoại, việc phát triển cơ sở nhà đầu tư tổ chức trong nước có vai trò quan trọng không kém đối với sự ổn định dài hạn của thị trường. Trong định hướng trung và dài hạn, Việt Nam cần thúc đẩy sự phát triển của các quỹ hưu trí, nguồn vốn từ các công ty bảo hiểm và xây dựng các cơ chế để đưa nguồn tiền tiết kiệm của người dân đầu tư hiệu quả vào thị trường chứng khoán, trong đó các định chế như Dragon Capital sẽ đóng vai trò rất lớn.
Sau cùng, củng cố niềm tin và tính minh bạch là nền tảng tối quan trọng cho sự thành công của bất kỳ thị trường vốn nào. Việt Nam cần đảm bảo việc công bố thông tin minh bạch, công khai, cùng với tính dự báo trước của các quy định pháp luật khi có sự thay đổi về mặt chính sách. Việc duy trì một môi trường pháp lý rõ ràng, có thể dự báo trước chính là chìa khóa then chốt để tạo dựng và giữ vững niềm tin của các nhà đầu tư toàn cầu.
Giải mã làn sóng bán ròng và áp lực vĩ mô toàn cầu
|
Giải thích về hiện tượng nhà đầu tư nước ngoài liên tục bán ròng và thanh khoản thị trường suy giảm thời gian qua dù đón nhận tin tức nâng hạng tích cực, ông Trần Hoàng Sơn - Giám đốc Chiến lược thị trường, CTCP Chứng khoán VPBank (VPBankS) - nhận định diễn biến này cần được nhìn nhận trong bối cảnh phân cực của dòng vốn toàn cầu xuyên suốt 2 năm 2025 và 2026.
Trong năm 2025, dòng vốn quốc tế chịu tác động lớn bởi mặt bằng lãi suất, các chính sách thuế quan và đặc biệt là sự bùng nổ, tăng trưởng nóng của nhóm cổ phiếu trí tuệ nhân tạo (AI). Sự hấp dẫn của làn sóng công nghệ này đã hút mạnh dòng tiền từ các thị trường mới nổi và cận biên về các quốc gia sở hữu các tập đoàn AI như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc). Trong bối cảnh Việt Nam khi đó chưa được nâng hạng, thị trường trong nước đã chịu áp lực rút ròng kỷ lục lên tới khoảng 5.2 tỷ USD.
Sang năm 2026, bức tranh vĩ mô toàn cầu tiếp tục đối mặt với đợt biến động thứ 2 khi xung đột tại khu vực eo biển Ormuz châm ngòi cho cú sốc giá dầu thế giới. Tình trạng này buộc các ngân hàng trung ương phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt, đẩy lãi suất đồng USD và lãi suất của các ngân hàng trung ương toàn cầu tăng cao. Làn sóng đảo chiều dòng vốn tiếp tục diễn ra khi các nhà đầu tư quốc tế thực hiện chốt lời tại những thị trường từng tăng nóng trước đó để dịch chuyển sang các tài sản mang tính phòng thủ. Hai yếu tố vĩ mô dồn dập này giải thích lý do vì sao dù chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi, tính chung 10 tháng đầu năm 2026, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn ghi nhận giá trị bán ròng của khối ngoại lên tới khoảng 4.8 tỷ USD.
Mặc dù chịu áp lực rút vốn rất mạnh trong 2 năm liên tiếp, ông Trần Hoàng Sơn đánh giá điểm tích cực đáng ghi nhận là chỉ số VN-Index vẫn trụ vững và duy trì sự ổn định. Việc nâng hạng đã chính thức mở ra cánh cửa cơ hội để Việt Nam tiếp cận nguồn vốn lớn hơn. Tuy nhiên, việc dòng tiền ngoại có thực sự chảy vào hay không trong thời gian tới sẽ phụ thuộc lớn vào sự ổn định của vĩ mô quốc tế cùng các yếu tố nội tại của Việt Nam, trong đó cốt lõi nhất là tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết và chất lượng quản trị doanh nghiệp.
Sức chống chịu cùng cạnh tranh dòng vốn
Ông Dominic Scriven - Nhà sáng lập và Chủ tịch HĐQT Dragon Capital. Ảnh: BTC
|
Ông Dominic Scriven - Nhà sáng lập và Chủ tịch HĐQT Dragon Capital - khẳng định việc nâng hạng chỉ số đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Tác động trực tiếp của nâng hạng nằm ở chỗ bắt buộc các quỹ đầu tư thụ động (quỹ mô phỏng chỉ số) phải giải ngân theo tỷ trọng quy định. Tuy nhiên, tác động gián tiếp nhưng mang quy mô tài chính lớn hơn lại nằm ở các quỹ đầu tư chủ động. Dù không bị bắt buộc mua bán cứng nhắc theo chỉ số, các quỹ chủ động với lượng tiền quản lý lớn vẫn luôn sử dụng chỉ số nâng hạng làm thước đo tham chiếu để quyết định phân bổ nguồn vốn.
Về thực tế thuyết phục các nhà đầu tư quốc tế rót vốn dài hạn vào Việt Nam trong bối cảnh biến động hiện nay, ông Dominic Scriven thừa nhận đây là một thách thức lớn và không nên né tránh thực tế này. Môi trường đầu tư hiện tại đối với các quốc gia như Việt Nam đang đặt ra những bài toán vô cùng phức tạp.
Ông Dominic Scriven chia sẻ thêm từ các cuộc trao đổi với đối tác tại các trung tâm tài chính lớn trên thế giới, hiện đang diễn ra một "cuộc chiến khốc liệt" giữa các thị trường mới nổi nhằm cạnh tranh nguồn vốn toàn cầu - nguồn tiền vốn đang bị hút mạnh về các lĩnh vực công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI). Do đó, sự khó khăn trong việc thu hút vốn không phải là câu chuyện riêng của Việt Nam mà là thách thức chung của rất nhiều quốc gia. Dù vậy, dữ liệu so sánh thực tế cho thấy, thị trường chứng khoán Việt Nam đã thể hiện sức chống chịu và nội lực vững vàng hơn so với nhiều thị trường khác trong khu vực và nhóm thị trường tương đồng.
Cát Lam