Loạt dấu mốc của thị trường trái phiếu sau 9 tháng

Loạt dấu mốc của thị trường trái phiếu sau 9 tháng

Dư nợ trái phiếu doanh nghiệp vượt đỉnh 2021-2022; phát hành ra công chúng cao nhất từ trước đến nay. Trái phiếu Chính phủ cũng có tháng huy động và giao dịch cao nhất nhiều năm, giữa lúc lãi suất và áp lực trả nợ tăng.

Dư nợ vượt đỉnh 2021-2022

Cuối tháng 9/2026, giá trị trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành đạt 1.54 triệu tỷ đồng, tăng 7.1% so với cuối năm ngoái, theo S&I Ratings. Đây là mức cao kỷ lục, vượt vùng đỉnh từng thiết lập giai đoạn 2021-2022.

Trong 9 tháng, doanh nghiệp huy động mới 464.1 ngàn tỷ đồng qua trái phiếu, tăng gần 7% so với cùng kỳ. Lượng phát hành ròng chỉ còn 103 ngàn tỷ đồng sau khi trừ 228.6 ngàn tỷ đồng mua lại trước hạn và 132.8 ngàn tỷ đồng đáo hạn.

Tốc độ tăng dư nợ trái phiếu vẫn chậm hơn tín dụng ngân hàng, vốn tăng gần 12% trong cùng giai đoạn theo số liệu S&I Ratings dẫn lại.

So với quy mô nền kinh tế, kênh huy động này cũng chưa trở lại vị thế trước đây. Thống kê của S&I Ratings cho thấy dư nợ tương đương khoảng 11% GDP, thấp hơn mức 17-18% năm 2021. Số này cũng tương đồng với báo cáo ngày 12/10 của VIS Rating khi đưa ra tỷ lệ ở mức 10.9% GDP danh nghĩa.

Dư nợ trái phiếu doanh nghiệp cuối tháng 9/2026 cao kỷ lục nhưng tỷ trọng so với GDP vẫn thấp hơn năm 2021. Nguồn: S&I Ratings

Phát hành ra công chúng cao nhất từ trước đến nay

Riêng quý 3, kênh phát hành ra công chúng lập kỷ lục với 31.6 ngàn tỷ đồng qua 16 đợt, tăng 55% cùng kỳ, gấp 3 lần quý 2 và chiếm gần 18% tổng lượng trái phiếu phát hành quý 3.

Agribank huy động 15 ngàn tỷ đồng, chiếm gần một nửa giá trị phát hành ra công chúng. Các ngân hàng thương mại thực hiện 8 đợt; 8 đợt còn lại đến từ ACBS, TCBS, F88, Masan MEATLife, Thuận Đức và các doanh nghiệp khác. Phần lớn đợt phát hành của nhóm phi ngân hàng có quy mô dưới 1 ngàn tỷ đồng.

Kỷ lục ở kênh công chúng xuất hiện khi thị trường chung giảm tốc. Tổng giá trị phát hành quý 3 đạt 179.4 ngàn tỷ đồng, giảm 26% so với quý trước nhưng vẫn tăng gần 8% so với cùng kỳ. 

Phát hành trái phiếu doanh nghiệp ra công chúng đạt 31.6 ngàn tỷ đồng trong quý 3/2026, cao nhất từ trước đến nay theo S&I Ratings

Bất động sản có quý phát hành lớn thứ hai từ năm 2021

Trước đó, quý 2 là quý phát hành lớn nhất của doanh nghiệp bất động sản kể từ năm 2022 và chỉ thấp hơn quý 4/2021 trong chuỗi dữ liệu theo dõi. Qua đó, đưa giá trị huy động nửa đầu năm lên 128.1 ngàn tỷ đồng, tăng 185% cùng kỳ. Nhóm địa ốc vượt ngân hàng, vốn phát hành 122.3 ngàn tỷ đồng trong 6 tháng.

Doanh nghiệp bất động sản huy động 128.1 ngàn tỷ đồng trong nửa đầu năm 2026, chiếm khoảng 47% tổng giá trị phát hành theo thống kê của S&I Ratings

Sang quý 3, số đợt phát hành giảm từ 43 xuống 21, giá trị huy động giảm 55% so với quý trước, chủ yếu do các nhóm phát hành lớn thu hẹp quy mô. Dù vậy, tính chung 9 tháng, lượng trái phiếu bất động sản vẫn tăng 121% so với cùng kỳ.

Nhu cầu vốn cho các dự án lớn tiếp tục thúc đẩy hoạt động huy động, theo S&I Ratings. Tuy nhiên, lãi suất cao và thị trường khó khăn đang ảnh hưởng đến tiến độ triển khai, làm tăng chi phí vốn của chủ đầu tư.

Hai nhóm doanh nghiệp chiếm 81% lượng phát hành địa ốc

Vingroup và Masterise đóng góp lần lượt 42% và 39% giá trị trái phiếu bất động sản phát hành trong 9 tháng, theo cách phân nhóm của S&I Ratings. Phần còn lại chưa đầy 1/5, chia cho Sun Group, Sunshine, MIKGroup, KN Investment, Trung Nam cùng các doanh nghiệp khác.

Vingroup và Masterise chiếm 81% giá trị trái phiếu bất động sản phát hành trong 9 tháng đầu năm 2026, theo cách phân nhóm của S&I Ratings.

Riêng quý 3, Masterise dẫn đầu với khoảng 23.5 ngàn tỷ đồng, nhóm Vingroup giảm huy động từ 61 ngàn tỷ đồng ở quý trước xuống 16 ngàn tỷ đồng. Theo thống kê riêng của VIS Rating, ngân hàng chiếm 66% giá trị phát hành quý 3, bất động sản dân cư đóng góp 26%. Tất cả ngành còn lại chỉ chiếm 8%.

Quy mô mỗi đợt phát hành gấp 7 lần năm 2020

Báo cáo quý 2 trước đó của S&I Ratings cho biết giá trị phát hành bình quân trong nửa đầu năm đạt 1.4 ngàn tỷ đồng mỗi đợt, tăng 31% so với mức bình quân năm 2025 và gấp 7 lần năm 2020.

Số đợt phát hành giảm nhưng quy mô huy động tăng. Nhóm phân tích đánh giá diễn biến này phần nào phản ánh các dự án lớn hơn và thị trường chọn lọc tổ chức phát hành kỹ hơn khi yêu cầu pháp lý được nâng lên.

Giá trị huy động bình quân mỗi đợt và số đợt phát hành thành công qua các quý. Nguồn: S&I Ratings

Lãi suất trái phiếu ngân hàng vượt mức bình quân năm 2022

Chi phí huy động vốn cũng tăng theo. Lãi suất trái phiếu ngân hàng phát hành mới quý 3 đạt bình quân 8.85%/năm, vượt mức bình quân 8.7% của năm 2022. Tính từ đáy năm 2025, lãi suất phát hành trên thị trường đã tăng bình quân 2.5 điểm phần trăm.

Một số lô trái phiếu ngân hàng có lãi suất từ 10%/năm như Sacombank với lãi 10%; PVcomBank khoảng 10.4%/năm tại thời điểm báo cáo.

Ở nhóm bất động sản, VIS Rating thống kê lãi suất phát hành bình quân quý 3 là 11.5%/năm. Còn S&I Ratings ghi nhận một số mức lãi suất của doanh nghiệp địa ốc và các ngành khác lên tới 12.5-13%/năm, vẫn thấp hơn vùng đỉnh 14-14.5%/năm giai đoạn 2022-2023.

Rủi ro lạm phát và lợi suất quốc tế cao có thể khiến mặt bằng lãi suất trong nước duy trì ở mức cao ít nhất đến nửa đầu năm 2027, theo S&I Ratings. Điều này gây thêm sức ép lên các doanh nghiệp vay nợ nhiều hoặc cần huy động vốn lớn.

Lãi suất trái phiếu ngân hàng phát hành mới đạt bình quân 8.85%/năm trong quý 3/2026, vượt mức bình quân năm 2022. Nguồn: S&I Ratings

Hơn một nửa gốc trái phiếu chậm trả đã được thu hồi

Tiến độ xử lý nợ tồn đọng có cải thiện. Theo VIS Rating, tỷ lệ thu hồi gốc trái phiếu chậm trả lũy kế đạt 51.5% vào cuối quý 3, tăng từ mức 47.7% ba tháng trước.

Trong quý, hơn 11 ngàn tỷ đồng được hoàn trả cho trái chủ. Hưng Thịnh Land thanh toán nhiều nhất với khoảng 5.4 ngàn tỷ đồng; một số doanh nghiệp trong hệ sinh thái Novaland cũng nằm trong nhóm hoàn trả lớn.

Riêng bất động sản dân cư, tỷ lệ thu hồi lũy kế đạt 59%, so với 48.8% cuối năm 2025. VIS Rating đánh giá khả năng xử lý nợ và tiếp cận vốn của một số chủ đầu tư gặp khó khăn đã cải thiện, nổi bật là các đơn vị liên quan Hưng Thịnh và Sunshine.

Tỷ lệ thu hồi được tính cả những khoản mới hoàn trả một phần và vẫn đang trong quá trình cơ cấu lại nợ.

Tỷ lệ thu hồi gốc trái phiếu chậm trả của nhóm bất động sản dân cư đạt 59% vào cuối quý 3/2026, tăng từ mức 48.8% cuối năm trước. Nguồn: VIS Rating

Quý 4 có lượng trái phiếu đáo hạn lớn nhất năm

Sau những khoản nợ đã xử lý, thị trường bước vào quý có nghĩa vụ thanh toán lớn nhất năm. S&I Ratings ước tính khoảng 93 ngàn tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn trong quý 4, trong đó bất động sản chiếm 46.9 ngàn tỷ đồng, tương đương một nửa.

Áp lực còn tăng trong năm 2027, với khoảng 276 ngàn tỷ đồng đến hạn, cao hơn 22% so với năm nay. Riêng địa ốc chiếm 156 ngàn tỷ đồng, tức 57% tổng nghĩa vụ.

VIS Rating cũng cảnh báo rủi ro huy động vốn để trả nợ cũ gia tăng. Theo tổ chức này, khoảng 252 ngàn tỷ đồng trái phiếu sẽ đáo hạn trong 12 tháng sau cuối quý 3/2026, so với 157 ngàn tỷ đồng trong 12 tháng trước đó.

Bất động sản chiếm khoảng một nửa giá trị trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn trong quý 4/2026 và tiếp tục chịu áp lực lớn trong năm 2027. Nguồn: S&I Ratings

Doanh nghiệp từng chậm trả hoặc phải cơ cấu nợ có thể tiếp tục khó vay mới khi lãi suất cao và dòng tiền hạn chế, theo VIS Rating. Trong quý 3, Đầu tư và Du lịch Vạn Hương, Đầu tư Thương mại SMC đã kéo dài kỳ hạn trái phiếu thêm 1-2 năm để giảm áp lực trước mắt.

S&I Ratings nhận định nhu cầu phát hành thời gian tới vừa phục vụ dự án mới, vừa để cơ cấu các khoản nợ hiện hữu. Khả năng huy động vốn và trả nợ vì thế vẫn là yếu tố quan trọng với từng doanh nghiệp.

Phát hành trái phiếu Chính phủ theo tháng cao nhất từ năm 2018

Ở kênh trái phiếu Chính phủ, Kho bạc Nhà nước huy động 70.1 ngàn tỷ đồng trong tháng 9, gấp 2.5 lần tháng trước. Theo báo cáo ngày 12/10 của Chứng khoán Vietcap, đây là mức phát hành theo tháng cao nhất trong chuỗi dữ liệu theo dõi từ năm 2018.

Gần như toàn bộ vốn được huy động ở hai kỳ hạn 5 năm và 10 năm, lần lượt đạt 25.7 ngàn tỷ và 44.4 ngàn tỷ đồng.

Phát hành trái phiếu Chính phủ tháng 9/2026 đạt 70.1 ngàn tỷ đồng, cao nhất trong chuỗi dữ liệu Vietcap theo dõi từ năm 2018

Lượng phát hành tăng mạnh nhưng lợi suất trúng thầu hai kỳ hạn này chỉ nhích thêm 2 điểm cơ bản so với cuối tháng trước, lên 4.27% và 4.43%/năm. Vietcap đánh giá thị trường hấp thụ tốt nguồn cung bổ sung khi cả nhu cầu mua lẫn lượng chào bán cùng tăng.

Sau 9 tháng, tổng lượng huy động đạt gần 300 ngàn tỷ đồng. Với kế hoạch cả năm được điều chỉnh từ 500 ngàn tỷ xuống 400 ngàn tỷ đồng, tiến độ thực hiện tương đương khoảng 3/4 mục tiêu mới.

Giao dịch trái phiếu Chính phủ cao nhất từ năm 2016

Trên thị trường thứ cấp, giá trị giao dịch bình quân tháng 9 đạt gần 21.8 ngàn tỷ đồng mỗi phiên, tăng gần 27% so với tháng trước. Vietcap cho biết đây là mức cao nhất kể từ năm 2016.

Theo HNX, giao dịch mua bán thông thường chiếm 65.5% tổng giá trị, phần còn lại là mua bán lại (repo). Nhà đầu tư nước ngoài bán ròng khoảng 80 tỷ đồng trong tháng.

Giao dịch sôi động hơn nhưng lợi suất thứ cấp gần như đi ngang so với tháng 8. Vietcap ghi nhận kỳ hạn 5 năm chốt tháng ở mức 4.29%/năm, còn kỳ hạn 10 năm là 4.47%/năm.

Lợi suất tăng, sức ép kéo sang quý 4

Lợi suất trái phiếu Chính phủ ở nhiều kỳ hạn trở lại vùng cao của giai đoạn 2022-2023, sau khi tăng liên tục từ mức đáy năm 2024. Theo Chứng khoán Vietcombank (VCBS), đà tăng từ đầu năm 2026 tập trung ở nhóm kỳ hạn 3-7 năm, đặc biệt là kỳ hạn 5 năm. 

Vietcap dự báo lợi suất có thể duy trì ở mức cao trong tháng 10 do mặt bằng lãi suất trong nước và áp lực thanh khoản ngân hàng. Tuy nhiên, kế hoạch phát hành quý 4 giảm xuống 100 ngàn tỷ đồng có thể giúp hạn chế sức ép từ nguồn cung mới.

Với cả quý 4, VCBS dự báo lợi suất tiếp tục nhích lên. Nhu cầu vốn cuối năm, sức ép cân đối nguồn vốn trung và dài hạn tại ngân hàng cùng rủi ro lạm phát là những yếu tố chi phối.

Lợi suất trái phiếu Chính phủ cao nhất kể từ giai đoạn 2022-2023, rõ nhất ở các kỳ hạn 3-7 năm theo VCBS

Tử Kính

FILI