Khi hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đi vào thực chất!
Khi hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đi vào thực chất!
Ngày 20/10, Văn phòng Chính phủ thông báo Kết luận cuộc họp ngày 14/10 của Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng về phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Trong đó, một trong những điểm đáng chú ý là TP.HCM xác định rõ mục tiêu lấy doanh nghiệp làm trung tâm; lấy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo làm khâu đột phá; lấy năng suất và đóng góp vào tăng trưởng làm thước đo.
Đặc biệt, phát triển mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo gắn với lợi thế ngành, lĩnh vực, địa phương, “không chạy theo số lượng”. Đẩy mạnh hợp tác với các tập đoàn công nghệ và trung tâm đổi mới sáng tạo quốc tế; thu hút chuyên gia về quản trị đổi mới sáng tạo và đầu tư mạo hiểm…
Như vậy, hiệu lệnh cho đổi mới sáng tạo không còn có thể dừng ở… khẩu hiệu, chỉ là tổ chức hội thảo, ký biên bản ghi nhớ. Mà quá trình thực thi ra sao, hiệu quả trên từng mô hình, sản phẩm như thế nào sẽ được đặt ra và giải quyết một cách căn cơ, quyết liệt.
Trong 2 tháng qua, TP.HCM đang cho thấy một mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo được hình thành, kết nối khá thực chất. Đó là Trung tâm Xuất sắc về Trí tuệ nhân tạo (AI COE), chương trình 84X và Trung tâm Đổi mới sáng tạo Khu Công nghệ cao (SHTP-IC), bên cạnh Trung tâm Đổi mới sáng tạo mở SoiHub do tư nhân thành lập từ năm 2024.
Cả ba mô hình cùng một cấu trúc chuỗi, bao gồm đào tạo nhân tài, tăng tốc khởi nghiệp, rồi đưa giải pháp vào thử nghiệm thực tế. Ở đó, viện, đại học đóng vai trò cung cấp nguồn nhân tài và ý tưởng; chuyển từ đào tạo sang cùng kiến tạo. Cụ thể UEH đào tạo năng lực AI trong AI COE; Văn Lang là nền tảng cho sinh viên, giảng viên, cựu sinh viên trong 84X. Doanh nghiệp - quỹ đầu tư sẽ đặt đề bài, là khách hàng đầu tiên, rót vốn. Nhà nước kiến tạo thể chế, đặt hàng, dẫn dắt vốn, đo lường. Nhà nước không làm thay thị trường, nhưng cần là người “mua hàng” đầu tiên cho giải pháp tốt qua đặt hàng và mua sắm công.
Tính chất phân vai trong mạng lưới được kết nối ngay từ đầu chứ không “ghé vào” ở những giai đoạn sau. Cụ thể: Trung tâm Xuất sắc về Trí tuệ nhân tạo (AI COE) do SIHUB, Đại học Kinh tế TPHCM và Plug and Play cùng khởi động, tập trung vào AI ứng dụng mà đơn hàng đầu tiên chính là từ cơ quan nhà nước; cộng với nhà đầu tư kiêm khách hàng là doanh nghiệp để startup thử nghiệm. Saigon AI Hub do VNG và Đại học Quốc gia TPHCM đồng sáng lập đi sâu vào nghiên cứu AI.
Chương trình 84X giữa Block71 và Trường Đại học Văn Lang chọn đúng một chuỗi giá trị cho năm đầu là tiêu dùng và bán lẻ. Trong khi Trung tâm Đổi mới sáng tạo Khu Công nghệ cao (SHTP-IC) sau khi tái cấu trúc đã hướng vào công nghệ sâu: vi mạch, robot, vật liệu mới. SoiHub theo đuổi công nghệ cho tăng trưởng xanh.
Đáng chú ý là ở từng mô hình - trung tâm nói trên, các đối tác quốc tế có mặt để cùng vận hành, phát triển từ ý tưởng cho đến ra thành phẩm. Đơn cử như Plug and Play, mạng lưới tăng tốc khởi nghiệp hàng đầu thế giới với hơn 100.000 startup, hơn 550 tập đoàn đối tác, hơn 60 địa điểm mang đến kết nối với hàng trăm tập đoàn và nhà đầu tư toàn cầu.
Block71 cùng Đại học Quốc gia Singapore đóng góp kinh nghiệm đào tạo doanh nhân và cửa ngõ ra Đông Nam Á, Nhật Bản. Đặc biệt, Google AI Futures Fund chọn Saigon AI Hub làm tổ chức nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam để triển khai Applied AI Lab.
Rõ ràng, đúng như phát biểu của Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trương Minh Huy Vũ, tại lễ ký kết AI COE ngày 30/9/2026: “Người có ý tưởng có nơi để bắt đầu, người có công nghệ có nơi để thử nghiệm”. Mà quan trọng, hệ sinh thái đang tiến hành xây dựng từng đối tác có ưu thế cho từng trung tâm, đúng với mục tiêu, chuyên đề của mình. Các đối tác đang sở hữu những nguồn lực mà hệ sinh thái trong nước đang khuyết và cần hoàn chỉnh. Đó là thương hiệu, tài chính, chuẩn mực, mạng lưới khách hàng và kỷ luật về kết quả.
Với cam kết đi thẳng vào chuyên đề trọng tâm (tức mỗi trung tâm chọn 1-2 lĩnh vực), thử nghiệm để ra kết quả trong chu kỳ ngắn (chạy chu kỳ 6–12 tháng), năng lực thực thi sẽ được cụ thể hóa. Chỉ tiêu đo bằng số dự án thử nghiệm, số hợp đồng ứng dụng, vốn huy động, nhân lực được đào tạo mà “không chạy theo số lượng” - như chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng.
Hơn 9 tháng trước, tại hội nghị tổng kết công tác về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số TPHCM năm 2025, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang có nói: “Năm 2026 sẽ là năm của nghĩ thật, làm thật, chịu trách nhiệm thật, đo đếm thật để chúng ta có kết quả thật. Để một năm nữa, chúng ta lại có được những niềm vui, là những thành quả nhìn thấy, đo đếm được”.
Những chuyển động thực chất nêu trên là cách để cho ra “kết quả thật”, ở đó kết nối và chuyển hóa tri thức, công nghệ, tài chính và thị trường thành sản phẩm để trao đến tay người dùng và giá trị thực tế cho nền kinh tế.
Quốc Học