Chính phủ đặt mục tiêu dành 0.1% GDP mỗi năm cho nhân tài
Chính phủ đặt mục tiêu dành 0.1% GDP mỗi năm cho nhân tài
Nguồn kinh phí này nằm trong ngân sách dành cho khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, đi cùng kế hoạch đãi ngộ người tài và giao họ giải quyết những bài toán lớn của đất nước.
Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 336/NQ-CP ngày 23/10, giao Bộ Tài chính xây dựng cơ chế tài chính riêng để thu hút, trọng dụng nhân tài, với mục tiêu bố trí ngân sách khoảng 0.1% GDP mỗi năm. Khoản chi nằm trong tổng nguồn lực dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, được cân đối theo khả năng ngân sách từng năm. Những địa phương tự chủ ngân sách có thể quyết định mức chi cao hơn.
Chương trình hành động cụ thể hóa Kết luận 105-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Theo định hướng này, Việt Nam phấn đấu thu hút, trọng dụng khoảng 1,000 nhân tài quốc gia đến năm 2030, gắn với các nhiệm vụ cụ thể trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, lượng tử, khoa học dữ liệu, công nghệ chiến lược và những lĩnh vực ưu tiên khác.
Để tìm đúng người, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao xác định những ngành mũi nhọn, dự án trọng điểm và bài toán lớn cần nhân tài giải quyết. Danh mục này sẽ được cập nhật, công bố làm căn cứ để các bộ, ngành, địa phương xác định cần tuyển bao nhiêu người, có chuyên môn gì và bố trí vào công việc nào. Việc lựa chọn phải dựa trên năng lực, sản phẩm và đóng góp thực tế, thay vì chỉ xét các tiêu chí chung.
Cách nhận diện người tài cũng sẽ được điều chỉnh. Bộ Nội vụ có nhiệm vụ xây dựng Khung tiêu chí quốc gia theo hướng mở, linh hoạt, với những yêu cầu riêng cho từng lĩnh vực và loại công việc. Kết luận 105-KL/TW xác định nhân tài không đồng nghĩa với người có bằng cấp cao, học hàm, học vị, chức vụ quản lý hay nhiều năm công tác. Khả năng giải quyết những vấn đề khó và giá trị tạo ra trong thực tiễn mới là những căn cứ quan trọng để đánh giá.
Cùng với cách tuyển chọn, chính sách đãi ngộ sẽ được rà soát để phù hợp hơn với từng nhóm người tài. Các nội dung được nghiên cứu gồm tiền lương, nhà ở, đất đai và quyền chủ động của cơ quan sử dụng nhân tài, trong đó ưu tiên những địa bàn miền núi, biên giới, hải đảo. Bộ Nội vụ còn được giao chuẩn bị hồ sơ Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc biệt, đồng thời rà soát Nghị định 179/2024/NĐ-CP và các quy định liên quan để bảo đảm thống nhất.
Chính phủ đặt mục tiêu dành khoảng 0.1% GDP mỗi năm để thu hút, trọng dụng nhân tài trong các lĩnh vực mũi nhọn
|
Giao việc lớn và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu
Thu hút được người giỏi mới là một phần của kế hoạch. Chương trình yêu cầu đổi cách giao việc, sử dụng kinh phí theo hướng đặt hàng, khoán chi, tài trợ dựa trên nhiệm vụ, sản phẩm và kết quả. Các cơ quan có thể chủ động lựa chọn người thực hiện, bố trí nguồn lực phù hợp nhưng phải chịu trách nhiệm về hiệu quả sử dụng.
Với những nghiên cứu mới, khả năng thất bại cũng được tính đến. Chính phủ giao hoàn thiện cơ chế bảo vệ người thực hiện nhiệm vụ đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung, phân biệt rõ rủi ro khách quan với hành vi gian lận, vụ lợi hoặc cố ý làm trái. Việc đánh giá sẽ xét đến thiện chí, mức độ tuân thủ và nguyên nhân dẫn đến kết quả không như kỳ vọng, gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình.
Để nhân tài có điều kiện làm việc, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ thúc đẩy xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, trung tâm công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo chuyên sâu và hệ thống tính toán hiệu năng cao. Một số cơ chế đặc thù có thể được thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong giao nhiệm vụ, đãi ngộ, tài chính, sở hữu trí tuệ và sử dụng hạ tầng nghiên cứu.
Nguồn nhân tài tương lai được chuẩn bị từ trường học. Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng chương trình “Nhân tài dẫn dắt nhân tài”, kết nối chuyên gia đầu ngành với người trẻ thông qua cố vấn, hướng dẫn và trao đổi chuyên môn. Học sinh, sinh viên có năng lực nổi trội trong các lĩnh vực chiến lược sẽ được ưu tiên phát hiện, tuyển chọn và đào tạo sớm, cùng cơ chế theo dõi, hỗ trợ phát triển lâu dài.
Các nhà khoa học xuất sắc, tài năng trẻ còn có cơ hội được lựa chọn để tham gia đào tạo, nghiên cứu tại những trường đại học, viện nghiên cứu và tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới. Kết quả học tập, nghiên cứu ở nước ngoài phải gắn với nhiệm vụ cụ thể trong nước, từ tiếp nhận công nghệ đến ứng dụng vào thực tế. Một số trường đại học, viện nghiên cứu và phòng thí nghiệm trọng điểm cũng sẽ được ưu tiên đầu tư, nâng cấp lên trình độ khu vực, quốc tế.
Việc tìm kiếm chuyên gia không giới hạn trong nước. Các bộ, ngành được yêu cầu xây dựng chương trình đặt hàng, tiếp nhận người Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế tham gia cố vấn, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ hoặc trực tiếp chủ trì dự án chiến lược. Với những người đến Việt Nam làm việc, Bộ Nội vụ sẽ nghiên cứu cơ chế phối hợp giải quyết thủ tục nhập cảnh, cư trú cho cả nhân tài và thành viên gia đình, xác định rõ cơ quan đầu mối, quy trình và thời hạn xử lý.
Doanh nghiệp cũng được khuyến khích tham gia từ khâu phát hiện, tiến cử đến đào tạo và sử dụng nhân tài. Bộ Tài chính có nhiệm vụ hoàn thiện chính sách để các thành phần kinh tế cùng đầu tư, đồng tài trợ cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, nhất là trong công nghệ cao, công nghệ mới. Trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và địa phương sẽ tăng cường liên kết để người được đào tạo có cơ hội tham gia những công việc thực tế.
Một cơ sở dữ liệu quốc gia về nhân tài, hệ thống chỉ số đánh giá và cổng thông tin dùng chung cũng sẽ được xây dựng. Các nền tảng này phục vụ tìm kiếm, kết nối chuyên gia với nơi có nhu cầu, đồng thời theo dõi hiệu quả sử dụng nhân tài trên phạm vi cả nước. Dữ liệu phải được xác thực, kết nối thống nhất, tránh đầu tư trùng lặp và bảo đảm an toàn thông tin cá nhân.
Trách nhiệm thu hút và giữ người giỏi được đặt trực tiếp lên người đứng đầu cơ quan, tổ chức, địa phương. Kết quả thực hiện sẽ là một trong những căn cứ đánh giá trách nhiệm lãnh đạo. Các đơn vị còn phải đơn giản hóa thủ tục, đối thoại định kỳ với chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân và giải quyết kiến nghị thuộc thẩm quyền; xây dựng cơ chế tôn vinh nhân tài dựa trên đóng góp thực chất.
Tử Kính (Theo Thông tin Chính phủ)