Cổ đông nội bộ PNJ đổi vai: Từ đỡ giá, trấn an đến đồng loạt thoái vốn
Cổ đông nội bộ PNJ đổi vai: Từ đỡ giá, trấn an đến đồng loạt thoái vốn
Các đợt thoái vốn dồn dập của người nhà lãnh đạo PNJ đánh dấu sự thay đổi căn bản trong ứng xử của nhóm cổ đông sáng lập trước biến cố. Những lệnh mua quy mô nhỏ nhằm trấn an thị trường ban đầu nhanh chóng nhường chỗ cho các quyết định bảo toàn nguồn lực cá nhân khi quy mô thiệt hại thực tế lộ diện. Sự rút lui của dòng tiền nội bộ khiến bài toán đồng hành cùng doanh nghiệp trở thành gánh nặng dồn lên vai những nhà đầu tư đại chúng.
Tin xấu ngày cuối tuần
Hết giờ giao dịch ngày thứ Sáu 25/9/2026, CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (HOSE: PNJ) công bố ba thông tin quan trọng.
Thứ nhất, doanh nghiệp dự kiến họp đại hội cổ đông ngày 21/10 để thông qua kế hoạch lỗ sau thuế 6,271 tỷ đồng trong năm 2026, tỷ lệ cổ tức năm 2025 giảm từ 20% xuống còn đúng 10% đã thanh toán nên sẽ không còn đợt thanh toán thứ hai, dự kiến năm 2026 không có cổ tức tiền mặt. Nguyên nhân đến từ việc phải trích lập dự phòng gần 7,100 tỷ đồng vì thu đổi hàng hóa từ khách hàng.
Thứ hai, PNJ lỗ sau thuế 61 tỷ đồng trong tháng 7 và 8, so với khoản lãi 325 tỷ đồng cùng kỳ 2025. Nhu cầu vốn cần huy động bổ sung để đảm bảo nền tảng tài chính dự kiến là 8,000 tỷ đồng, phương án cụ thể sẽ được trình đại hội cổ đông ngày 21/10.
Cùng ngày, ông Cao Ngọc Duy, em trai Chủ tịch HĐQT Cao Thị Ngọc Dung, đăng ký bán 9 triệu cổ phiếu PNJ trong tháng 10. Nếu bán thành công, ông Duy sẽ giảm sở hữu từ hơn 13.8 triệu xuống hơn 4.8 triệu đơn vị, tạm tính theo thị giá kết phiên hôm nay (28/09), ông Duy dự thu về khoảng 270 tỷ đồng.
Phiên đầu tuần 28/09, cổ phiếu PNJ giảm kịch sàn 30,700 đồng/cp và trắng bên mua ngay từ khi mở cửa.
Những diễn biến này cho thấy các thông tin tiêu cực về hoạt động kinh doanh, tình hình tài chính cũng như động thái thoái vốn của người nhà lãnh đạo đang kích hoạt đợt bán tháo hoảng loạn của cổ đông PNJ.
Khi thông tin về vụ bê bối pháp lý tại P-Lab (công ty con của PNJ) mới được công bố vào đầu tháng 7, nhà đầu tư đã bán tháo cổ phiếu PNJ, nhưng ban lãnh đạo vẫn dang tay mua vào để thể hiện niềm tin đối với doanh nghiệp.
Giờ đây, khi những thiệt hại thực sự của vụ việc được thống kê và công bố đầy đủ hơn, cổ đông nội bộ lại muốn rút vốn.
Mua nhỏ giọt, bán ồ ạt
Trong tháng 7 và nửa đầu tháng 8, ông Cao Ngọc Duy – em trai Chủ tịch HĐQT, và ông Phan Quốc Công – Tổng Giám đốc đã mua vào lần lượt 300 ngàn và 1 triệu cổ phiếu PNJ. So với áp lực bán từ các nhà đầu tư nội và ngoại, quy mô dòng tiền này khá nhỏ bé so với thanh khoản chung. Dù vậy, thông tin mua vào vẫn có tác dụng nhất định trong việc hỗ trợ tâm lý thị trường ngắn hạn.
Sang tháng 9, hai con gái của Chủ tịch HĐQT bán tổng cộng 25 triệu cổ phiếu PNJ, trị giá hơn 900 tỷ đồng. Ông Duy cũng đăng ký bán 9 triệu cổ phiếu, nhiều gấp 30 lần số ông từng mua chỉ hai tháng trước. Tổng cộng, gia đình lãnh đạo PNJ đã bán hoặc đăng ký bán 34 triệu cổ phiếu, vượt xa lượng mua vào từ khi vụ án vỡ lở.
Thời điểm tháng 7/2026, doanh nghiệp chưa công bố đầy đủ mức độ thiệt hại tài chính từ sự cố thu đổi trang sức. Một bộ phận cổ đông vẫn tin tưởng vào khả năng kiểm soát khủng hoảng và phục hồi của một thương hiệu uy tín lâu đời.
Tuy nhiên, hơn ai hết, nội bộ doanh nghiệp chính là những người hiểu rõ áp lực thanh khoản khi phải chi hàng ngàn tỷ đồng mua lại hàng hóa và trích lập dự phòng tổn thất. Sự bất đối xứng về thông tin dẫn tới phản ứng giao dịch khác biệt giữa các mốc thời gian.
Quyết định đăng ký bán cổ phiếu của ông Duy gắn liền với sự chuyển biến tình hình tài chính nội tại. PNJ liên tục ra thông báo trấn an rằng vụ án P-Lab là trách nhiệm pháp lý cá nhân của cựu Giám đốc P-Lab và các viên kim cương nhập lậu không đi vào hệ thống của PNJ.
Nhưng khi khách hàng vẫn không an tâm, quy mô dự phòng và thua lỗ lên tới 6,000 – 7,000 tỷ đồng, bài toán nắm giữ cổ phần bước sang giai đoạn mới. Khoản lỗ này trực tiếp làm suy giảm nguồn vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Đợt huy động vốn để tái thiết sắp tới tạo ra áp lực tài chính lớn lên quyền lợi của cổ đông hiện hữu.
Áp lực từ nhu cầu huy động vốn
Tính đến cuối tháng 6 năm nay, PNJ có vốn điều lệ 5,119 tỷ đồng và vốn chủ sở hữu 13,457 tỷ. Số dự kiến lỗ 6,271 tỷ đồng của cả năm 2026 lớn hơn toàn bộ vốn điều lệ và bằng gần một nửa vốn chủ sở hữu.
Đây là mức thâm hụt tài sản lớn nhất từ khi PNJ niêm yết trên sàn chứng khoán, đồng thời xóa sạch thành quả lợi nhuận tích lũy trong nhiều năm qua. Mạng lưới kinh doanh năm nay dự kiến sẽ thu hẹp khi PNJ mở mới khoảng 10 cửa hàng nhưng có kế hoạch đóng 25-30 cửa hàng.
Để khôi phục hoạt động, PNJ buộc phải trình cổ đông kế hoạch huy động tối đa 8,000 tỷ đồng, tương đương một nửa vốn hóa hiện nay. Nếu huy động vốn thông qua vay nợ, chi phí lãi vay trong những năm tới sẽ tăng lên đáng kể. Nếu phát hành thêm cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, áp lực nộp tiền mặt đối với các nhà đầu tư sẽ rất lớn.
Việc bán và đăng ký bán 34 triệu cổ phiếu PNJ của người nhà Chủ tịch Cao Thị Ngọc Dung giúp giải quyết trực tiếp bài toán dòng tiền này. Khi lượng cổ phần giảm xuống, lượng tiền mặt trong tay tăng lên, người nhà tránh được rủi ro cổ phiếu mất giá, đồng thời không phải xoay tiền để mua cổ phiếu phát hành thêm và tỷ lệ sở hữu cũng không bị pha loãng.
Chuyển dịch rủi ro cho thị trường
Khi hai con gái của Chủ tịch Cao Thị Ngọc Dung đăng ký bán tổng cộng 25 triệu cổ phiếu, lý do được ghi rõ là “Tạo nguồn vốn để bà Cao Thị Ngọc Dung cho PNJ vay” với lãi suất thị trường. Đến nay, khoản vay đã được giải ngân một phần với giá trị khoảng 700 tỷ đồng, nhằm bổ sung vốn lưu động và chuẩn bị nguyên liệu cho các giai đoạn kinh doanh cao điểm.
Song việc bán cổ phiếu rồi lấy tiền đó cho doanh nghiệp vay có tác dụng chuyển dịch rủi ro sang các cổ đông nhỏ lẻ, trong khi gia đình Chủ tịch sẽ vào vai chủ nợ, được ưu tiên thanh toán và tránh được rủi ro giá cổ phiếu sụt giảm.
Khác với hai cháu gái, ông Cao Ngọc Duy đăng ký bán 9 triệu cổ phiếu với lý do được ghi chung chung là đáp ứng “nhu cầu tài chính cá nhân”. Có thể ông Duy cũng sẽ dùng tiền thu được từ bán cổ phiếu để cho PNJ vay, cũng có thể ông sẽ dùng vào mục đích khác, nhưng hành động của ông về bản chất vẫn là thoái vốn khỏi PNJ. Rủi ro biến động giá của số cổ phần này được chuyển giao sang cho các nhà đầu tư mua đối ứng.
Lượng vốn chịu rủi ro thị giá của gia đình Chủ tịch được cắt giảm đáng kể trước thềm đại hội cổ đông. Nhóm cổ đông sáng lập đã chủ động thiết lập trạng thái thận trọng tài chính trước khi số liệu lỗ kỷ lục được công bố. Sự bảo toàn dòng tiền được đặt lên trước quyền kiểm soát cổ phần.
Sự dịch chuyển vị thế của người sáng lập cho thấy thay đổi trong mức độ gắn kết giữa ban lãnh đạo và doanh nghiệp. Khi những cá nhân hiểu rõ thực trạng giảm tỷ trọng vốn chủ sở hữu, gánh nặng tài chính dồn sang các chủ thể khác. Đợt tái thiết 8,000 tỷ đồng sắp tới đòi hỏi sự tham gia của toàn bộ cổ đông còn lại.
Trọng trách tài trợ đợt tái thiết 8,000 tỷ đồng đặt lên vai các quỹ đầu tư và hàng chục ngàn cổ đông cá nhân. Nhóm nhà đầu tư đại chúng đứng trước lựa chọn: nộp thêm tiền mặt để cứu vãn tài sản, hoặc chấp nhận bị pha loãng sâu tỷ lệ sở hữu.
Đều là cổ đông bình đẳng về pháp lý, nhưng người nội bộ có lợi thế về thông tin và có điều kiện tái cơ cấu tài sản từ khi tin tức còn chưa tới tay các cổ đông nhỏ lẻ. Sự kiện gia đình lãnh đạo PNJ giảm sở hữu 34 triệu cổ phiếu trước đợt tái thiết là minh chứng cho sự dịch chuyển rủi ro. Niềm tin vào thương hiệu và doanh nghiệp không thể thay thế kỷ luật quản trị danh mục đầu tư và tín hiệu của dòng tiền.
Đức Quyền