Để UAV “Make in Vietnam, Made in HCMC” bay cao!
Để UAV “Make in Vietnam, Made in HCMC” bay cao!
Tháng 11 năm 2025, khi cả nước cùng hướng về Nam miền Trung, trong đó có Khánh Hòa đang chìm trong bão lụt, nhiều khu vực bị cô lập do mưa lũ nhiều ngày, làm sao để bảo toàn mạng sống người dân và không để dân bị đói khát.
Không chỉ là nhiệm vụ cứu trợ khẩn cấp Khánh Hòa mà là tình cật ruột đồng bào, TP.HCM không chỉ đưa người, vật phẩm, hàng hóa, tiền bạc ra vùng thiên tai mà bằng mọi cách để tiếp cận người dân ngay vùng rốn lũ. Và đó là thời khắc của… công nghệ.
Các thiết bị của công nghệ máy bay không người lái (UAV/drone) đã khảo sát, dẫn đường và vận chuyển khẩn cấp hàng tấn nhu yếu phẩm đến những vùng nước chảy xiết mà ca nô không thể tiếp cận. Bay trong điều kiện thời tiết mưa bão, địa hình là vùng sâu, hiểm trở nhưng tất cả đã thực hiện thành công, an toàn.
Cho đến tháng 2 năm 2026, kiện hàng 2 kg được gửi đi từ bến phà Cần Giờ ra bến phà biển Vũng Tàu với tổng chiều dài hơn 12km, vượt qua vùng biển cửa sông Soài Rạp đã hoàn tất cho cả chiều đi và về là 30 phút. Đường đi của lần này là vượt biển với gió lớn, khoảng cách khá dài nhưng cuộc giao vận thành công.
Điều đáng nói ở đây là các đội tàu UAV tham gia vận hành đều do người Việt làm chủ công nghệ, sản xuất và tổ chức điều hành. 3 trong nhiều cái tên khởi nghiệp như là một minh chứng sống động cho năng lực thiết kế, sản xuất, vận hành công nghệ mới - UAV, hứa hẹn đầy khởi sắc cho kinh tế tầm thấp tại Việt Nam nói chung, TP.HCM nói riêng.
Đó là Công ty Cổ phần Real-time Robotics Việt Nam (RtR), thành lập năm 2013, 100% vốn đầu tư trong nước, chuyên sản xuất UAV cho an ninh – quốc phòng và ứng dụng dân sự. Đây cũng chính là doanh nghiệp UAV đầu tiên đưa TP.HCM thành địa phương duy nhất xuất khẩu UAV do người Việt chế tạo sang Mỹ; đưa Việt Nam thành quốc gia đầu tiên ở châu Á được Mỹ cấp phép nhập khẩu UAV (22/6/2026). Sở hữu 94% công nghệ lõi UAV nhiều cánh quạt.
Kế đến là Công ty Gremsy có 15 năm phát triển, đây là đơn vị tiên phong và duy nhất tại Việt Nam làm chủ công nghệ lõi hệ thống chống rung và camera (Gimbal & Camera) chuyên dụng cho drone. Xuất khẩu tới hơn 60 quốc gia, phục vụ hơn 300 khách hàng lớn (Sony, Lockheed Martin, Quantum-system, Nokia…); doanh thu trên 15 triệu USD/năm. Hiện đang triển khai nhà máy sản xuất UAV đạt chuẩn LEED Gold, vốn đầu tư khoảng 550 tỉ đồng tại Khu công nghệ cao TP.HCM (SHTP).
Và “em út” Công ty TNHH SaolaTek, thành lập năm 2023 (kế thừa hơn 10 năm kinh nghiệm của nhà sáng lập); phát triển dòng drone chuyên dụng cho giáo dục, đào tạo (STEM) và đầu tư cho startup nhằm xây dựng hệ sinh thái phụ trợ. Là hạt nhân thúc đẩy Mạng lưới AUVS Việt Nam và Liên minh Kinh tế tầm thấp (LAEP).
Trong bối cảnh “phải chuyển từ phụ thuộc vào vốn, tài nguyên, gia công, lao động giá rẻ sang dựa vào năng suất, tri thức, dữ liệu, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhân lực chất lượng cao, quản trị hiện đại” mà “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phải thực sự chuyển hóa thành năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh” - như tinh thần của Hội nghị Trung ương 3 - thì 3 cái tên “dẫn đường” nói trên đang hiện thực hóa năng lực, giá trị và sức cạnh tranh của công nghệ Việt Nam trên thị trường toàn cầu.
Vấn đề đặt ra là, cơ chế chính sách đột phá nào, nguồn vốn, tín dụng ưu đãi ra sao… để những doanh nghiệp công nghệ nói trên “lạc nghiệp” và phát triển một cách bền vững, mạnh mẽ.
Một thực tế đặt ra: Khi thiên tai là hiểm họa, những phương tiện cứu hộ truyền thống có lúc bất khả thi thì cần phát huy các phương tiện cứu hộ hiện đại, có sự hỗ trợ của công nghệ, như UAV chẳng hạn. Hay trong công tác phòng cháy chữa cháy ở hầu khắp các đô thị, địa bàn dân cư, rất cần các công cụ, thiết bị khảo sát nhanh, diện rộng cũng như tiếp cận hiện trường phức tạp, nguy hiểm.
Vì vậy, tại sao không dùng chính ngân sách để đặt hàng tập trung, với số lượng lớn, có tính năng chuyên biệt để các công ty tập trung thiết kế, sản xuất. Dù hiện nay trong Luật Đấu thầu 2023 chưa có quy trình đặt hàng tập trung quy mô lớn và bộ tiêu chuẩn kỹ thuật, tham chiếu giá riêng cho sản phẩm UAV nhưng TP.HCM có các chính sách liên quan đến chương trình mua sắm, đặt hàng công hay vận dụng Nghị quyết đặc thù để linh hoạt trong các đầu mối đặt hàng.
Công ty Cổ phần Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP.HCM (HCM VIF JSC) đã nêu định hướng đầu tư 50–150 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học công nghệ giai đoạn 2026–2035. Vậy nên chăng cần xem xét cho các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực UAV/robotics vào danh mục ưu tiên đầu tư. Cụ thể là đưa Gremsy, Real-time Robotics, Saolatek vào danh sách được tiếp cận, thẩm định đầu tư trong đợt giải ngân đầu tiên của Quỹ. Khoản đầu tư mồi này nhằm bổ sung vốn cho R&D và nâng định giá doanh nghiệp trước các vòng gọi vốn lớn hơn (Series A, B…) hoặc tiến tới IPO.
Bên cạnh đó, cần có tín dụng ưu đãi như nâng hạn mức hỗ trợ lãi suất củaCông ty Đầu tư Tài chính nhà nước TP.HCM (HFIC), từ tối đa 200 tỉ đồng lên tối đa 500 tỉ đồng/dự án; kéo dài thời gian hỗ trợ từ 07 năm lên 10 năm; hỗ trợ lãi suất tới 100%; xem xét miễn/giảm yêu cầu vốn đối ứng 30%. Nguồn vốn này giúp doanh nghiệp xây dựng nhà máy, đầu tư thiết bị SMT, CNC chính xác cao phục vụ sản xuất UAV tại SHTP.
Thiết lập “Luồng xanh hành chính” (Greenline) và cơ chế thử nghiệm (Sandbox) để xử lý nhanh thủ tục cho nhóm doanh nghiệp UAV chiến lược, gồm: rút ngắn thời gian thông quan linh kiện công nghệ cao phục vụ R&D; hỗ trợ cấp phép tần số và cấp phép bay thử nghiệm trong khu vực Sandbox thuộc SHTP hoặc khu vực lân cận do Thành phố quản lý, phù hợp quy định tại Nghị định số 288/2025/NĐ-CP.
Rõ ràng, công nghệ Việt sẽ được “thiết kế” không chỉ bằng kỹ thuật của kỹ sư Việt Nam mà còn bằng cơ chế của một chính phủ - chính quyền đề cao năng lực tự chủ, tinh thần tự lực và sức mạnh tự cường. Tinh thần Hội nghị Trung ương 3 đang là động lực để các doanh nghiệp tư nhân, lĩnh vực công nghệ - UAV “Make in Vietnam, Made in HCMC” tăng tốc trên đường đua!
Quốc Học