Thuế xăng dầu về 0 đồng: Bộ đệm vĩ mô trước áp lực lạm phát
Thuế xăng dầu về 0 đồng: Bộ đệm vĩ mô trước áp lực lạm phát
Việc sử dụng kịp thời các công cụ điều tiết như cắt giảm thuế bảo vệ môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt đã thể hiện nỗ lực lớn nhằm tạo bộ đệm hấp thụ cú sốc chi phí cho nền kinh tế.
Những ngày qua, thị trường xăng dầu trong nước và quốc tế đã trải qua nhiều nhịp biến động căng thẳng. Giá dầu thô toàn cầu từng có thời điểm liên tục leo thang, neo ở mức đỉnh do những bất ổn địa chính trị và lo ngại đứt gãy nguồn cung, kéo theo giá xăng dầu thành phẩm trong nước chịu áp lực bão giá dữ dội. Mặc dù trong vài phiên giao dịch gần đây, thị trường đã ghi nhận dấu hiệu hạ nhiệt nhẹ với những nhịp giảm giá đan xen, nhưng mặt bằng giá chung vẫn duy trì ở ngưỡng cao, tiếp tục đe dọa lên chi phí sản xuất và mặt bằng giá cả hàng hóa.
Nhận định những nhịp điều chỉnh giảm tự nhiên của thị trường chưa đủ để xoa dịu áp lực vĩ mô, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Quyết định số 482/QĐ-TTg ngày 26/03/2026, đưa mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), dầu diezel và nhiên liệu bay về mức 0 đồng/lít, áp dụng từ 24 giờ ngày 26/03/2026 đến hết ngày 15/04/2026. Đồng thời, các mặt hàng này cũng thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào.
Ngay lập tức, chính sách này đã mang lại hiệu ứng hạ nhiệt cho thị trường. Theo thông tin điều hành mới nhất, từ 24 giờ ngày 26/03/2026, giá xăng RON95-III đã chính thức được điều chỉnh về mức không cao hơn 24,332 đồng/lít, đánh dấu mức giảm lên tới 5,625 đồng/lít so với giá bán tối đa hiện hành trước đó.
* Giá xăng giảm gần 6,000 đồng/lít
* Các loại thuế xăng, dầu và nhiên liệu bay giảm còn 0 đồng
Bộ đệm hấp thụ cú sốc chi phí cho nền kinh tế
TS. Châu Đình Linh - Chuyên gia tài chính ngân hàng, Trường đại học Ngân hàng - đã đưa ra góc nhìn toàn diện về sức ép từ biến động giá xăng dầu lên nền kinh tế vĩ mô.
 TS. Châu Đình Linh - Chuyên gia tài chính ngân hàng, Trường đại học Ngân hàng
|
Cụ thể, trong kịch bản giá xăng dầu thế giới neo ở mức cao trên 100 USD/thùng và duy trì đà tăng liên tục với biên độ trên 10%, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Việt Nam sẽ phải chịu áp lực gia tăng trực tiếp lên tới 0.3 điểm phần trăm. Sự can thiệp sâu sắc này xuất phát từ bản chất cấu trúc của rổ hàng hóa tính CPI, vốn bao gồm 11 nhóm ngành với hơn 700 mặt hàng khác nhau. Trong cấu trúc này, xăng dầu không chỉ đứng độc lập như một thành phần cấu thành giá trực tiếp mà còn được xem như chi phí đầu vào gián tiếp không thể thiếu, chi phối toàn bộ chuỗi giá trị từ khâu nguyên vật liệu sản xuất, chi phí logistics, cho đến mạng lưới phân phối đến tay người tiêu dùng cuối cùng.
Hệ lụy của việc giá năng lượng leo thang được truyền dẫn vào nền kinh tế thông qua 3 kênh chủ yếu.
Kênh thứ nhất là sự tăng lên của chi phí sản xuất, khi mọi hoạt động vận hành và logistics đều bị bó hẹp biên lợi nhuận, trực tiếp đẩy mặt bằng giá cả hàng hóa lên cao.
Kênh thứ hai và cũng là kênh rủi ro đặc thù là nhập khẩu lạm phát. Với vị thế là nền kinh tế có độ mở lớn, quy mô xuất nhập khẩu lên tới 200% GDP, Việt Nam phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên vật liệu nhập khẩu phục vụ gia công, sản xuất và xuất khẩu. Do đó, giá xăng dầu toàn cầu duy trì ở mức cao sẽ kéo theo chi phí logistics quốc tế tăng vọt, đe dọa phá vỡ ngay lập tức mục tiêu kiểm soát lạm phát cơ bản ở mức 4 - 4.5% và làm chệch hướng các kịch bản tăng trưởng kinh tế đã đề ra từ đầu năm 2026.
Kênh truyền dẫn thứ ba nằm ở yếu tố lạm phát kỳ vọng. Khi giá xăng dầu tăng, tâm lý thị trường sẽ lập tức dự phóng làn sóng tăng giá hàng hóa, kéo theo áp lực điều chỉnh tiền lương và làm trầm trọng thêm bức tranh lạm phát tổng thể.
Theo vị chuyên gia, những biến động này tạo ra tác động kép: Giá năng lượng diễn biến cùng chiều với lạm phát nhưng lại tác động ngược chiều đối với đà tăng trưởng GDP. Các nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng cú sốc giá xăng dầu có thể kéo lùi tăng trưởng GDP tới 0.5 điểm phần trăm.
Đứng trước rủi ro vĩ mô từ những yếu tố địa chính trị và cung cầu năng lượng toàn cầu hoàn toàn nằm ngoài tầm kiểm soát, chuyên gia đề cao sự nhạy bén và các biện pháp can thiệp của Chính phủ. Việc thiết lập hệ thống cảnh báo sớm, chủ động tìm kiếm và đa dạng hóa nguồn cung, điều hành giá linh hoạt để tránh các cú sốc đột ngột là những bước đi cần thiết. Đặc biệt, việc sử dụng kịp thời các công cụ điều tiết như cắt giảm thuế bảo vệ môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt đã thể hiện nỗ lực nhằm tạo bộ đệm hấp thụ cú sốc chi phí cho nền kinh tế. Nhờ sự chủ động và bao quát này, Việt Nam đang duy trì được sự ổn định vĩ mô vững vàng hơn đáng kể so với tình trạng của nhiều quốc gia láng giềng trong khu vực Đông Nam Á đang ứng phó.
Cát Lam