Quyết toán thuế TNCN từ nhiều nguồn: Quy định mới người lao động không thể bỏ qua
Quyết toán thuế TNCN từ nhiều nguồn: Quy định mới người lao động không thể bỏ qua
Trong bối cảnh số lượng người lao động có thu nhập từ hai nơi trở lên ngày càng gia tăng, yêu cầu hoàn thiện cơ chế quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) trở nên cấp thiết.
Việc sửa đổi quy định liên quan đến xác định cơ quan thuế tiếp nhận hồ sơ quyết toán đối với cá nhân cư trú có nhiều nguồn thu nhập không chỉ nhằm khắc phục những bất cập của quy định trước đây, mà còn hướng tới mục tiêu minh bạch hóa, thống nhất đầu mối quản lý và bảo đảm quyền lợi của người nộp thuế.
Quy định mới về địa điểm nộp hồ sơ kê khai thuế của cá nhân cư trú
Thuế thu nhập cá nhân đánh vào thu nhập thực tế của cá nhân phát sinh trong kỳ tính thuế. Theo Điều 2 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, sửa đổi bổ sung 2012 (còn hiệu lực đến 30/6/2026) cá nhân cư trú phải nộp thuế đối với thu nhập chịu thuế phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam.
Trong bối cảnh thị trường lao động linh hoạt, cá nhân có thể làm việc đồng thời tại nhiều doanh nghiệp hoặc có thu nhập từ nhiều tổ chức chi trả khác nhau. Việc xác định nơi nộp hồ sơ quyết toán thuế trong các trường hợp này trở thành nội dung có ý nghĩa thực tiễn lớn và cần được quy định rõ ràng.
Nhằm cụ thể hóa quy định và tạo thuận lợi cho người lao động, Chính phủ đã ban hành Nghị định 373/2025/NĐ-CP có hiệu lực vào ngày 14/02/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 126/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế. Tại Điều 3 của Nghị định quy định như sau:
“Điều 3. Sửa đổi, bổ sung điểm b.2 khoản 8 Điều 11 như sau:
b.2) Cá nhân cư trú có thu nhập tiền lương, tiền công thuộc diện tổ chức chi trả khấu trừ tại nguồn từ hai nơi trở lên thì nộp hồ sơ khai quyết toán thuế tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức trả thu nhập lớn nhất trong năm. Trường hợp có nhiều nguồn thu nhập lớn nhất trong năm mà các nguồn thu nhập đó bằng nhau thì cá nhân nộp hồ sơ quyết toán tại một trong những cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức chi trả các nguồn thu nhập lớn nhất trên.
Trường hợp cá nhân nộp hồ sơ khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân không đúng quy định nêu trên thì cơ quan thuế nơi đã tiếp nhận hồ sơ của cá nhân đó căn cứ thông tin trên hệ thống cơ sở dữ liệu ngành thuế hỗ trợ chuyển hồ sơ đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức trả thu nhập để thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân theo quy định pháp luật”.
So với cơ chế cũ, quy định mới bảo đảm tính minh bạch và thống nhất cao hơn, giảm nguy cơ áp dụng khác nhau giữa các địa phương. Quy định sửa đổi đã làm rõ nguyên tắc xác định cơ quan thuế có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ quyết toán thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân cư trú có thu nhập tiền lương, tiền công từ hai nơi trở lên theo hướng thống nhất cơ quan quản lý dựa trên tiêu chí “thu nhập lớn nhất trong năm”.
Theo đó, thay vì xác định theo nơi cá nhân cư trú hoặc cơ quan thuế trực tiếp quản lý tổ chức, cá nhân trả thu nhập đã tính giảm trừ gia cảnh như trước đây, thì nay pháp luật quy định rõ hồ sơ phải được nộp tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức chi trả thu nhập có tổng thu nhập cao nhất trong năm tính thuế. Trường hợp có từ hai nguồn thu nhập lớn nhất bằng nhau thì cá nhân được quyền lựa chọn một trong các cơ quan thuế quản lý các tổ chức đó.
Quy định mới bổ sung nội dung nếu cá nhân nộp hồ sơ không đúng cơ quan thuế thì cơ quan thuế nơi tiếp nhận có trách nhiệm hỗ trợ chuyển hồ sơ. Quy định này thể hiện sự hỗ trợ đối với người nộp thuế và trách nhiệm của cơ quan thuế trong quản lý, tổ chức thực hiện, định hướng cải cách thủ tục hành chính, tăng cường ứng dụng cơ sở dữ liệu điện tử trong quản lý thuế, đồng thời giảm thiểu rủi ro và chi phí tuân thủ cho người nộp thuế.
Việc sử dụng tiêu chí nguồn thu nhập lớn nhất trong năm là điểm cốt lõi của sửa đổi. Tiêu chí này mang tính định lượng, dựa trên tổng thu nhập do từng tổ chức chi trả trong năm tính thuế.
Căn cứ Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, sửa đổi bổ sung 2012 thì thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công bao gồm tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tiền lương, tiền công. Do đó, khi xác định nguồn thu nhập lớn nhất, cần tính tổng tất cả khoản thu nhập chịu thuế do từng tổ chức chi trả. Việc xác định theo tiêu chí định lượng này giúp loại bỏ yếu tố chủ quan trong việc xác định nơi làm việc chính hoặc nguồn thu nhập chủ yếu.
Tác động đối với cá nhân cư trú có nhiều nguồn thu nhập
Đối với cá nhân cư trú quy định mới giúp xác định rõ ràng nơi nộp hồ sơ. Cá nhân chỉ cần căn cứ vào tổng thu nhập trong năm để xác định nguồn lớn nhất. Trong trường hợp có số thuế bị khấu trừ nhưng chưa đến mức đóng thuế và đề nghị hoàn thuế, cơ chế điều chuyển hồ sơ giúp bảo đảm quyền lợi hoàn thuế không bị gián đoạn do sai thẩm quyền. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh ngày càng nhiều người lao động làm việc bán thời gian, làm song song nhiều nơi.
Bên cạnh đó, cơ chế cho phép lựa chọn một trong các cơ quan thuế khi các nguồn thu nhập lớn nhất bằng nhau tạo ra sự linh hoạt nhất định, giúp cá nhân chủ động hơn trong việc thực hiện thủ tục.
Khi quy định mới lấy tiêu chí thu nhập lớn nhất làm căn cứ xác định thẩm quyền, dữ liệu kê khai của doanh nghiệp trở thành yếu tố quyết định. Điều này thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao tính chính xác trong kê khai, đồng thời góp phần tăng tính minh bạch của hệ thống thuế.
Quy định mới đòi hỏi hệ thống dữ liệu ngành thuế phải liên thông và chính xác. Việc điều chuyển hồ sơ nội bộ yêu cầu quy trình phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thuế.
Việc sửa đổi điểm b.2 khoản 8 Điều 11 Nghị định 126/2020/NĐ-CP là bước hoàn thiện quan trọng của hệ thống pháp luật thuế, đã góp phần hoàn thiện cơ chế xác định nơi nộp hồ sơ quyết toán thuế TNCN đối với cá nhân có nhiều nguồn thu nhập. Tuy nhiên, cần tăng cường truyền thông để người nộp thuế hiểu rõ quy định mới, tránh tâm lý chủ quan khi nộp hồ sơ.
Nhìn chung, quy định mới bảo đảm tính rõ ràng, minh bạch trong thực tiễn kê khai, quyết toán thuế TNCN, đồng thời thể hiện tinh thần cải cách hành chính và chuyển đổi số trong quản lý thuế. Qua đó, quy định nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người nộp thuế.
ThS. LS. Huỳnh Thị Mỹ Hằng (Công ty Luật Anh Sĩ)