Những lưu ý về quy định mới về xử phạt không lập hóa đơn
Những lưu ý về quy định mới về xử phạt không lập hóa đơn
Ngày 02/12/2025, Chính phủ chính thức ban hành Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP ngày 29/10/2020 quy định xử phạm vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 16/01/2026. Theo đó, Nghị định đưa ra những quy định xử phạt nghiêm ngặt đối với hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ nâng mức phạt tối đa lên đến 80 triệu đồng cho các vi phạm nghiêm trọng.
Quy định chi tiết và mức phạt cho hành vi không lập hóa đơn
Nghị định 310/2025/NĐ-CP xây dựng khung xử phạt phân cấp dựa trên số lượng hóa đơn không lập và tính chất giao dịch. Điểm b Khoản 14 Điều 1 Nghị định 310 quy định mức xử phạt đối với hành vi không lập hóa đơn theo quy định bị xử phạt như sau:
- Phạt cảnh cáo đối với hành vi không lập hóa đơn đối với các hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ (trừ hàng hóa luân chuyển nội bộ để tiếp tục quá trình sản xuất); xuất hàng dưới các hình thức cho vay, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa 1 số hóa đơn.
- Phạt tiền từ 1,000,000 đồng đến 2,000,000 đồng trong trường hợp không lập hóa đơn đối với các hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ (trừ hàng hóa luân chuyển nội bộ để tiếp tục quá trình sản xuất); xuất hàng dưới các hình thức cho vay, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa từ 2 số hóa đơn đến dưới 10 số hóa đơn và trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định 1 số hóa đơn.
- Phạt tiền từ 2,000,000 đồng đến 10,000,000 đồng trong trường hợp không lập hóa đơn đối với các hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ (trừ hàng hóa luân chuyển nội bộ để tiếp tục quá trình sản xuất); xuất hàng dưới các hình thức cho vay, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa từ 10 số hóa đơn đến dưới 50 số hóa đơn và trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định từ 2 số hóa đơn đến dưới 10 số hóa đơn.
- Phạt tiền từ 10,000,000 đồng đến 30,000,000 đồng trong trường hợp không lập hóa đơn đối với các hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ (trừ hàng hóa luân chuyển nội bộ để tiếp tục quá trình sản xuất); xuất hàng dưới các hình thức cho vay, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa từ 50 số hóa đơn đến dưới 100 số hóa đơn và trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định từ 10 số hóa đơn đến dưới 20 số hóa đơn.
- Phạt tiền từ 30,000,000 đồng đến 50,000,000 đồng trong trường hợp không lập hóa đơn đối với các hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ (trừ hàng hóa luân chuyển nội bộ để tiếp tục quá trình sản xuất); xuất hàng dưới các hình thức cho vay, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa từ 100 số hóa đơn trở lên và trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định từ 20 số hóa đơn đến dưới 50 số hóa đơn;
- Phạt tiền từ 60,000,000 đồng đến 80,000,000 đồng trong trường hợp không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định từ 50 số hóa đơn trở lên.
So với Nghị định 125/2020/NĐ-CP, hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ bị phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng (bất kể số lượng), trong khi Nghị định 310/2025/NĐ-CP phân cấp cụ thể theo số lượng.
Ngoài ra, tại điểm b Khoản 1 Điều 1 Nghị định mới bổ sung các trường hợp bất khả kháng như: thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ, chiến tranh, bạo loạn, đình công hoặc sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và người nộp thuế không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép. Qua đó, quy định mới đã liệt kê cụ thể các trường hợp hơn so với quy định cũ.
Tác động của quy định đến người dân và hộ kinh doanh nhỏ lẻ hàng ngày
Với vai trò là người tiêu dùng, người dân được lợi khi mọi giao dịch mua sắm từ siêu thị lớn đến hộ kinh doanh đều phải có hóa đơn đầy đủ, trở thành "lá chắn" bảo vệ quyền lợi cá nhân một cách mạnh mẽ. Khi mua điện thoại gặp vấn đề, quần áo lỗi hay dịch vụ sửa chữa kém chất lượng, hóa đơn giờ đây là bằng chứng pháp lý để khiếu nại, đòi bồi thường theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, thay vì tình trạng trước đây người bán lờ đi vì thiếu chứng từ.
Thêm vào đó, quy định siết chặt hóa đơn góp phần quét sạch hàng giả hàng nhái tràn lan trên thị trường, từ mỹ phẩm kém chất lượng đến thực phẩm bẩn, bảo vệ sức khỏe cộng đồng khi mọi nguồn gốc đều phải truy vết qua hóa đơn điện tử. Người dân ở cả khu vực đô thị và nông thôn, khi mua sắm qua các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada,… có thể yên tâm hơn. Bởi khi người mua yêu cầu hoặc cung cấp đầy đủ thông tin, hộ kinh doanh, doanh nghiệp buộc phải xuất hóa đơn.
Quy định này giúp giảm tình trạng lừa đảo, tăng niềm tin vào nền kinh tế số, đồng thời thúc đẩy văn hóa tiêu dùng minh bạch và ý thức tự bảo vệ quyền lợi bản thân. Tuy vậy, người tiêu dùng cũng cần thận trọng khi cung cấp thông tin cá nhân để xuất hóa đơn, chỉ gửi dữ liệu cho đơn vị bán hàng uy tín, tránh bị lợi dụng để giả mạo giao dịch, mạo danh hoàn tiền hoặc chiếm đoạt thông tin.
Việc vừa chủ động yêu cầu hóa đơn, vừa bảo mật thông tin đúng cách sẽ giúp người dân bảo vệ quyền lợi và an toàn dữ liệu của mình trong môi trường giao dịch số. Do đó, người dân cần chủ động yêu cầu cung cấp hóa đơn,hình thành thói quen bảo vệ bản thân, đồng thời báo cáo các hành vi vi phạm với cơ quan có thẩm quyền để góp phần xây dựng xã hội công bằng.
Đối với các hộ kinh doanh cá thể, tiểu thương hay bán hàng online, Nghị định 310 buộc phải thay đổi thói quen kinh doanh từ bao đời nay. Những người thu nhập bấp bênh, chưa từng tiếp xúc với hóa đơn điện tử đột ngột đối mặt mức phạt từ 1 triệu đồng cho một hóa đơn thiếu, có thể dẫn đến thiếu hụt tài chính nếu tái phạm nhiều lần, đặc biệt khi hệ thống phần mềm chưa ổn định hoặc thiếu kỹ năng sử dụng.
Đối với các doanh nghiệp từ nhỏ đến lớn cũng chịu ảnh hưởng, với yêu cầu đầu tư hệ thống hóa đơn điện tử chuyên nghiệp, đào tạo nhân viên có chuyên môn để tránh sai sót dẫn đến bị xử phạt. Các công ty thương mại, dịch vụ có hàng ngàn giao dịch mỗi ngày phải nâng cấp phần mềm để đáp ứng phù hợp quy định mới. Uy tín doanh nghiệp cũng bị đe dọa khi vi phạm bị công khai, mất lòng tin đối tác, khách hàng trong môi trường cạnh tranh khốc liệt. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp chuyên nghiệp hóa, tự giác tuân thủ quy định, xây dựng lợi thế cạnh tranh lâu dài qua minh bạch tài chính.
Nghị định 310/2025/NĐ-CP không chỉ xử phạt mà còn kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, nơi mọi người dân đều được bảo vệ. Đồng thời, giúp các doanh nghiệp, hộ kinh doanh tuân thủ quy định, tăng tính răn đe để tránh rủi ro trong tương lai.
ThS. LS. Huỳnh Thị Mỹ Hằng (Công ty Luật Anh Sĩ)