Hà Nội đề xuất cơ chế đặc thù tạo cú hích cho nhà ở xã hội
Hà Nội đề xuất cơ chế đặc thù tạo cú hích cho nhà ở xã hội
Đối mặt áp lực lớn về nhu cầu an cư, Hà Nội đang xây dựng nghị quyết đặc thù hỗ trợ vốn, miễn thủ tục và rút ngắn thời gian triển khai, hướng tới tháo gỡ "nút thắt" nhà ở xã hội.
Theo Sở Xây dựng Hà Nội, từ đầu năm 2025 đến nay, thành phố đã hoàn thành 1 dự án nhà ở xã hội với khoảng 1,340 căn hộ; 5 dự án khác đủ điều kiện cung ứng ra thị trường khoảng 4,635 căn hộ. Cộng với 11,334 căn của giai đoạn 2021-2024, lũy kế đến hết năm 2025, Hà Nội sẽ có 16 dự án với khoảng 17,309 căn nhà ở xã hội đủ điều kiện ra thị trường.
Hiện còn 6 dự án đang triển khai, tổng quy mô hơn 4,400 căn hộ, cùng 2 dự án mới được giao chủ đầu tư với hơn 2,100 căn. Ngoài ra, thành phố đang thẩm định 29 hồ sơ đề xuất, tổng diện tích gần 70ha, dự kiến cung ứng thêm hơn 28,000 căn hộ trong thời gian tới.
Theo kế hoạch phát triển nhà ở quốc gia, đến năm 2030, Hà Nội phải hoàn thành khoảng 56,200 căn hộ nhà ở xã hội, trong đó giai đoạn 2026-2030 chiếm hơn 2/3. Tuy nhiên, tốc độ triển khai hiện nay cho thấy quỹ căn còn cách xa mục tiêu này.
Thiếu đất, vướng thủ tục và lợi nhuận thấp
Nguyên nhân chủ yếu khiến nhà ở xã hội chưa phát triển tương xứng với nhu cầu được cho là do quỹ đất hạn hẹp, công tác giải phóng mặt bằng còn vướng mắc, quy trình đầu tư kéo dài và lợi nhuận thấp khiến doanh nghiệp ít mặn mà. Trong khi đó, giá nhà thương mại liên tục tăng, vượt xa khả năng chi trả của người thu nhập trung bình, khiến bài toán an cư ngày càng nan giải.
Những bất cập trên đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có cơ chế đặc thù, đủ mạnh để tháo gỡ "nút thắt" và tạo cú hích mới cho thị trường nhà ở xã hội của Thủ đô.
Trước thực tế này, Hà Nội đang khẩn trương xây dựng Nghị quyết về chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội, dựa trên nền tảng Luật Thủ đô (sửa đổi) và Luật Nhà ở (sửa đổi).
Theo dự thảo, thành phố sẽ hỗ trợ tối đa 50% chi phí hạ tầng kỹ thuật bên ngoài hàng rào dự án, riêng các dự án chỉ cho thuê hoặc thuê mua sẽ được hỗ trợ tới 100% chi phí hạ tầng. Chủ đầu tư được miễn toàn bộ lệ phí và thủ tục hành chính từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến khi đủ điều kiện khởi công, giúp rút ngắn thời gian triển khai và giảm chi phí đáng kể.
Về tín dụng, thành phố đề xuất cho phép doanh nghiệp vay tối đa 80% tổng mức đầu tư từ nguồn ngân sách ủy thác qua Quỹ Đầu tư phát triển Hà Nội, với thời hạn vay tới 25 năm, lãi suất thấp hơn ngân hàng thương mại từ 2-5%. Người mua, thuê hoặc thuê mua vẫn được hưởng các gói vay ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội, đảm bảo khả năng tiếp cận vốn.
Một điểm mới đáng chú ý là dự thảo làm rõ vai trò của chính quyền cấp xã trong mô hình hai cấp của Hà Nội, giúp quản lý, giám sát và tổ chức thực hiện chính sách sát thực tế hơn.
Minh bạch chính sách - chìa khóa để hiệu quả
PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, nhấn mạnh điều cốt lõi của mọi chính sách hỗ trợ là minh bạch và đúng đối tượng. Theo bà, các khoản hỗ trợ từ ngân sách cần được loại trừ khỏi giá bán hoặc giá thuê mua để chính sách thực sự giảm giá thành, mang lại lợi ích thực chất cho người dân.
Bà cũng lưu ý, nhà ở xã hội không chỉ là chỗ ở mà còn là môi trường sống. Nếu dự án không đi kèm hạ tầng giao thông, trường học, y tế, thương mại… thì dù giá rẻ cũng khó thu hút người dân. "Không thể coi nhà ở xã hội chỉ là những khu xa trung tâm, thiếu phương tiện và dịch vụ cơ bản, như vậy là chưa công bằng với người thu nhập thấp", bà nói.
Đồng quan điểm, ông Đào Duy Phong - Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội - cho rằng việc phân định rõ trách nhiệm của chính quyền cơ sở sẽ giúp chính sách đi vào cuộc sống thực tế. Chính quyền địa phương là nơi hiểu rõ nhu cầu người dân, nên việc họ tham gia giám sát và xét duyệt người thụ hưởng là vô cùng quan trọng.
Với cơ chế mới, Hà Nội kỳ vọng tạo động lực mạnh mẽ để phát triển nhà ở xã hội, nhất là khi giá nhà thương mại ngày càng cao. Thị trường đã xuất hiện tín hiệu tích cực khi một dự án tại Đông Anh công bố giá bán chỉ khoảng 20.6 triệu đồng/m2, tương đương 800 triệu - 1.5 tỷ đồng/căn.
Tuy nhiên, để chính sách đi vào đời sống, Hà Nội vẫn cần giải quyết nhiều thách thức, trong đó lớn nhất là thiếu quỹ đất và vướng mắc giải phóng mặt bằng. Cùng với đó, cơ chế giám sát giá bán và chất lượng công trình cần được tăng cường nhằm tránh tình trạng đội giá hoặc xuống cấp nhanh.
Quan trọng hơn, phải tạo động lực thực sự cho doanh nghiệp. Dù được hỗ trợ, nhưng nếu lợi nhuận quá thấp và thủ tục còn phức tạp, nhà đầu tư vẫn khó mặn mà. Hoàn thiện quy định về chia sẻ lợi ích, đảm bảo minh bạch và rút ngắn thời gian thẩm định là yếu tố then chốt để chính sách phát huy hiệu quả.
Tùng Phong