Thách thức vay vốn hộ kinh doanh

Dịch vụ

Thách thức vay vốn hộ kinh doanh

Theo Tổng cục Thuế, giữa năm 2024, cả nước có 3.24 triệu hộ kinh doanh và con số này sẽ tiếp tục tăng nhờ mô hình kinh tế số, kinh tế chia sẻ. Tuy nhiên, phần nhiều trong số đó đã gặp phải thách thức khi vay vốn ngân hàng, nhất là những hộ kinh doanh mới thành lập.

Chị V.A, 42 tuổi, nhân viên văn phòng, quyết định nghỉ việc và mở shop bán quần áo, giày dép và các sản phẩm thời trang phục vụ công nhân tại khu công nghiệp Sóng Thần 1 (Bình Dương). Xác định đây là công việc lâu dài, nghiêm túc, chị đăng ký trở thành hộ kinh doanh cá thể. Dù có lợi thế mặt bằng giá rẻ, nguồn hàng hợp lý và kinh nghiệm bán hàng online nhưng vốn là bài toán không dễ giải với chị. Ước tính, chị cần ít nhất là 300 triệu đồng nhưng chỉ có sẵn 100 triệu và số còn lại phải đi vay. Vay kinh doanh online là giải pháp vay nhanh chóng, tiện lợi, được nhiều hộ kinh doanh như chị V.A ưa chuộng và trên thực tế, hầu hết các ngân hàng đều cung cấp gói vay này. Tuy nhiên, để vay được, dù vay theo hình thức trực tuyến hay truyền thống, thì lại là một câu chuyện khác.

Pháp luật quy định hộ kinh doanh sẽ do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đứng lên tự thành lập và một thành viên trong đó sẽ được ủy quyền làm đại diện hộ kinh doanh. Ngoài ra, một cá nhân cũng có thể tự đứng ra đăng ký thành lập một hộ kinh doanh với tổng số thành viên tham gia hộ kinh doanh không vượt quá 9 người. Khi họ có nhu cầu vay vốn, các ngân hàng, tổ chức tín dụng sẽ cung cấp các khoản vay dưới dạng khoản vay cá nhân do hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân như một doanh nghiệp.

Về hình thức vay, có cả vay thế chấp, tín chấp đến thấu chi. Vay thế chấp, hạn mức có thể lên đến 5 tỷ đồng, tuỳ theo giá trị tài sản thế chấp trong khi lãi suất chỉ từ 8 - 15%/năm. Vay tín chấp, dù hạn mức tối đa là 500 triệu đồng nhưng trên thực tế, nhiều hộ chỉ vay được 50% hạn mức trong khi lãi suất thì trên dưới 20%/năm. Vay thấu chi là việc ngân hàng ứng trước một khoản tiền trong tài khoản để khách hàng có thể sử dụng bất cứ lúc nào. Hạn mức thấu chi tuỳ thuộc vào giá trị tài sản đảm bảo hoặc uy tín người vay trong khi lãi suất thường dao động trong khoảng từ 15%-25%/năm, thậm chí có thể nhỉnh hơn.

Tuy nhiên, để vay được các gói vay như đã kể trên, hộ kinh doanh cần đáp ứng được các điều kiện như có bất động sản chính chủ để dùng làm tài sản đảm bảo, có bản thuyết trình kế hoạch kinh doanh, sử dụng vốn, các loại sổ sách kế toán, báo cáo tài chính thể hiện doanh thu… để chứng minh thu nhập của hộ. Nếu là vay tín chấp thì không cần tài sản chính chủ nhưng các yêu cầu về số sách, giấy tờ chứng minh thu nhập của hộ được chú trọng hơn rất nhiều. Đây có thể bị xem là thách thức đối bởi các hộ kinh doanh đa phần không có kỹ năng lập kế hoạch, chiến lược sản xuất, kinh doanh, lại cũng không có sự nghiên cứu, đo lường thị trường một cách bài bản mà việc khởi phát chủ yếu là cảm tính. Tiếp đến, trong suốt quá trình sản xuất, kinh doanh, không nhiều hộ kinh doanh thực hiện công tác thu chi, quản lý một cách rõ ràng đúng như pháp luật quy định và nguyên nhân phần nhiều xuất phát từ năng lực và nhận thức của chủ hộ.

Ngoài ra, hạn mức vay cũng là một thách thức. Những người có nhu cầu sản xuất, kinh doanh quy mô lớn sẽ cần nhiều vốn, lên tới hàng tỉ đồng mà chỉ có hình thức vay thế chấp mới đáp ứng được. Tuy nhiên, không phải ai cũng sở hữu bất động sản hay máy móc, thiết bị có giá trị để thế chấp. Thậm chí thiết bị sản xuất cũng là đi vay và đang trong thời gian trả nợ. Hạn mức vay tín chấp thực tế chỉ khoảng 200 - 300 triệu và cũng nằm trong một vòng lẩn quẩn. Nếu khởi nghiệp như chị V.A thì 200 - 300 triệu là đủ nhưng chị lại khó đáp ứng được yêu cầu chứng minh nguồn thu, khả năng vận hành ổn định. Nếu vay để mở rộng quy mô trên nền tảng sản xuất, kinh doanh ổn định thì 200 - 300 triệu là không đủ.

Trở lại với trường hợp chi V.A, nếu không đáp ứng được các điều kiện gói vay hộ kinh doanh, chị có thể xem xét một số hình thức vay thay thế khác. Ví dụ như vay tín chấp cá nhân hay vay cầm cố tài sản tại những cơ sở uy tín như chuỗi cửa hàng F88. Tuy nhiên, để vay được số vốn lên đến 200 triệu, hình thức vay tín chấp cá nhân khó có thể đáp ứng nhưng nếu có tài sản đảm bảo là xe ô tô, F88 có thể cung cấp khoản vay có giá trị tương đương trong khi chị vẫn giữ được phương tiện để đi lại, mưu sinh. Tất nhiên, dù trong hoàn cảnh nào, chủ hộ cũng cần cân đối tình hình tài chính, hiểu rõ ưu nhược điểm mỗi gói vay để đưa ra quyết định phù hợp nhất với hoàn cảnh thực tế, qua đó vận hành công việc sản xuất, kinh doanh một cách ổn định.

Kim Ngân

FILI