Thủ tướng: Đấu thầu hay không, quan trọng là hiệu quả cuối cùng
Thủ tướng: Đấu thầu hay không, quan trọng là hiệu quả cuối cùng
Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng chỉ định thầu có thể giảm ngay 5-10% giá gói thầu, trong khi đấu thầu vẫn có nguy cơ sai phạm. Ông nhấn mạnh phải đánh giá hiệu quả cuối cùng và trách nhiệm của người thực hiện.
Phát biểu tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội chiều 23/10 về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu thực tế kinh phí tiết kiệm được qua đấu thầu thường rất thấp. Ngược lại, chỉ định thầu có thể giảm ngay 5-10% giá gói thầu, đồng thời giúp công việc triển khai nhanh và đúng tiến độ.
Theo người đứng đầu Chính phủ, các gói thầu rất khác nhau về quy mô, tính chất và lĩnh vực nên khó có một quy định pháp luật nào bao quát hết mọi tình huống. Vì vậy, việc lựa chọn phương thức thực hiện cần linh hoạt, bảo đảm hiệu quả, kiểm soát chi phí và gắn với trách nhiệm của chủ đầu tư.
"Nên cuối cùng vai trò của chủ dự án, của chủ đầu tư mới là người quyết định; trách nhiệm cuối cùng vẫn là con người", Thủ tướng nhấn mạnh.
Ông lưu ý ngay cả khi tổ chức đấu thầu quốc tế, sai phạm vẫn có thể xảy ra nếu người thực hiện thiếu trung thực, khách quan hoặc không đặt lợi ích chung lên trước. Vì vậy, dự thảo luật cần trao thêm quyền chủ động cho chủ đầu tư, đi kèm cơ chế hậu kiểm, đánh giá chất lượng và hiệu quả kinh tế của gói thầu sau khi hoàn thành.
"Đấu thầu hay không đấu thầu, cuối cùng kết quả là gói thầu đấy có đạt yêu cầu hay không, cả về chất lượng, cả về kinh tế", ông nêu quan điểm.
Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội chiều 23/10. Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
|
Để thực hiện, dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) sẽ phân định rõ những hoạt động áp dụng quy định chung và trường hợp thực hiện theo pháp luật chuyên ngành. Đây là vướng mắc lớn tại các lĩnh vực như y tế, khoa học công nghệ và năng lượng.
Cơ chế mới cũng hướng tới đơn giản hóa thủ tục mua sắm, tăng quyền quyết định cho chủ đầu tư nhưng phải bảo đảm công khai, minh bạch. Các hành vi bị cấm, thẩm quyền xử lý vi phạm và trách nhiệm của các bên sẽ được quy định rõ hơn nhằm ngăn tình trạng móc ngoặc, tiêu cực trong quá trình lựa chọn nhà thầu.
Riêng lĩnh vực y tế, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát quy định về cạnh tranh, mua sắm tập trung và xử lý nhu cầu cấp bách liên quan sức khỏe người dân. Những phương án được nghiên cứu gồm cho phép bệnh viện, cơ sở y tế mua sắm trực tiếp trong các trường hợp phù hợp, giảm khâu trung gian và tiết kiệm chi phí đối với một số lĩnh vực đặc thù.
Đầu tư công phải giảm ít nhất 30% số dự án
Không riêng hoạt động đấu thầu, hiệu quả sử dụng tiền ngân sách cũng được đặt ra khi Quốc hội thảo luận dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), xây dựng trên cơ sở hợp nhất các quy định của Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công.
Một trong những mục tiêu được Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh là tiếp tục giảm số lượng dự án đầu tư công, dành vốn cho những công trình thực sự cần thiết.
Theo số liệu ông đưa ra, nhiệm kỳ vừa qua cả nước có khoảng 5,000 dự án đầu tư công, giảm mạnh so với các nhiệm kỳ trước. Giai đoạn này, mục tiêu là tiếp tục cắt giảm tối thiểu 30% số dự án để tập trung nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải.
Vốn ngân sách sẽ được ưu tiên cho các công trình có tác động lan tỏa, dự án phục vụ giảm nghèo, hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn và các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, y tế, giáo dục, văn hóa.
Việc đánh giá cũng phải tính đến lợi ích mà công trình mang lại trong suốt thời gian sử dụng. Chẳng hạn, với một dự án hạ tầng, hiệu quả không thể chỉ nhìn vào chi phí xây dựng mà còn phải xét khả năng cải thiện giao thông, năng lực phục vụ và những lợi ích kinh tế - xã hội sau khi đưa vào khai thác.
Theo Thủ tướng, quá trình này phải được theo dõi từ lúc đề xuất, thẩm định, phê duyệt, thi công đến vận hành. Chính phủ sẽ xây dựng quy trình đánh giá, các bộ ban hành tiêu chí phù hợp từng lĩnh vực, còn chủ chương trình và chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm về hiệu quả sử dụng vốn.
Để rút ngắn thời gian chuẩn bị, dự thảo luật cũng đề xuất bỏ bước phê duyệt chủ trương đầu tư riêng đối với một số dự án quy mô nhỏ thuộc nhóm C. Đây là nhóm chiếm trên 60% tổng số dự án trong giai đoạn, thường có thời gian triển khai ngắn. Những nội dung cần thiết sẽ được tích hợp trong quy trình quyết định đầu tư.
Với dự án nhóm A, B, nhất là công trình quan trọng quốc gia có vốn lớn và thời gian thực hiện dài, bước phê duyệt chủ trương đầu tư vẫn cần được duy trì để bảo đảm kiểm soát.
Các thủ tục lập, phân bổ và giao vốn cũng được đề xuất tích hợp giữa chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên trong kế hoạch tài chính 5 năm, dự toán ngân sách hàng năm. Quy định chuyển nguồn sang năm sau sẽ được siết chặt nhằm tăng kỷ luật tài chính.
Riêng đầu tư cho khoa học công nghệ và chuyển đổi số, Thủ tướng yêu cầu thẩm định kỹ để tránh lãng phí. Các dự án hạ tầng số, số hóa hay phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược phải nằm trong thiết kế tổng thể đồng bộ. Cơ quan tài chính chịu trách nhiệm phân bổ vốn, còn Bộ Khoa học và Công nghệ cần tham gia thẩm định về chuyên môn, cùng sự hỗ trợ của các chuyên gia có kinh nghiệm.
Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng hiệu quả cuối cùng của gói thầu phải được đánh giá dựa trên chất lượng và lợi ích kinh tế, dù được thực hiện qua đấu thầu hay chỉ định thầu. Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
|
Không giao việc cho cấp xã mà thiếu tiền thực hiện
Ở lĩnh vực ngân sách, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu tăng vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương, đồng thời bảo đảm nguồn lực cho cấp xã khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Theo dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Chính phủ sẽ trình Quốc hội quyết định tỷ lệ phân chia 4 khoản thu gồm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường theo từng nhóm địa phương. Định hướng là giữ ổn định lâu dài để các cấp chính quyền chủ động cân đối ngân sách.
Chính phủ cũng đặt quyết tâm nâng tỷ trọng thu ngân sách Trung ương trong cơ cấu ngân sách năm nay. Nguồn tiền này phục vụ các nhiệm vụ quan trọng của quốc gia và hỗ trợ địa phương đầu tư những công trình trọng điểm, kể cả nơi đã tự cân đối được ngân sách.
"Nếu không đảm bảo được vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương thì Chính phủ và Quốc hội không thể điều hành được những mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh", người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh.
Với cấp xã, yêu cầu được đặt ra là giao thêm thẩm quyền phải đi cùng kinh phí và trách nhiệm giải trình. Theo Thủ tướng, khối lượng công việc của chính quyền phường, xã hiện rất lớn, nên cần chấm dứt tình trạng giao nhiệm vụ nhưng không bảo đảm điều kiện thực hiện.
Dự thảo tiếp tục giao HĐND cấp tỉnh quyết định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và tỷ lệ phân chia các khoản thu. Tuy nhiên, luật cần bổ sung các nguyên tắc chung để bảo đảm xã, phường được phân bổ ngân sách và giữ lại nguồn thu ở mức phù hợp, có đủ điều kiện hoạt động, phục vụ người dân cũng như phát triển kinh tế - xã hội tại địa bàn.
Những chính sách, chế độ mới khi ban hành cũng phải được đánh giá đầy đủ về tác động, xác định rõ nguồn tiền thực hiện và khả năng cân đối của từng cấp ngân sách.
Đối với nhóm luật thuế đang được xem xét sửa đổi, Thủ tướng đề cập đề xuất miễn thuế thu nhập cho doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh dịch vụ cung cấp suất ăn tại cơ sở giáo dục, khám chữa bệnh. Chính sách nhằm thực hiện các chủ trương về phát triển giáo dục và chăm sóc sức khỏe.
"Số thu thuế thu nhập của các doanh nghiệp này không phải là con số lớn, nhưng việc miễn thuế có ý nghĩa lớn hơn rất nhiều, tăng cường được chất lượng phục vụ cho người bệnh và học sinh", ông nói.
Một nội dung khác là thuế đối với đất bỏ hoang, đất chậm hoặc không đưa vào sử dụng. Thủ tướng tán thành ý kiến của các đại biểu Quốc hội về việc tiếp tục hoàn thiện quy định, giao Bộ Tài chính phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát.
Yêu cầu đặt ra là phải xác định rõ trường hợp nào được coi là đất bỏ hoang, không sử dụng hoặc chậm sử dụng, bảo đảm quy định về thuế suất dễ áp dụng, khả thi và không chồng chéo với Luật Đất đai.
Tử Kính (Theo Thông tin Chính phủ)