Phép thử với cổ đông tại PNJ
Phép thử với cổ đông tại PNJ
Kế hoạch chào bán riêng lẻ 550 triệu cổ phiếu và hoàn nhập 4,600 tỷ đồng đánh dấu bước tái cấu trúc nguồn vốn lớn nhất tại PNJ từ khi lên sàn đến nay. Nghiệp vụ tránh lỗ lũy kế trên sổ sách sẽ mở đường cho việc tái phân bổ sở hữu vượt quy mô lưu hành hiện nay, nhưng quyết định cuối cùng sẽ phải chờ biểu quyết của cổ đông tại đại hội ngày 21/10.
Cuối ngày 29/09, Công ty Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (HOSE: PNJ) bổ sung hai nội dung vào tài liệu họp đại hội cổ đông ngày 21/10/2026. Cụ thể, PNJ dự kiến chào bán riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu cho nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, đồng thời đề xuất chuyển gần 4,600 tỷ đồng từ Quỹ đầu tư phát triển sang Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.
Kế hoạch phát hành xuất hiện giữa lúc áp lực bán tháo tiếp tục chi phối diễn biến giao dịch trên sàn chứng khoán. Trong phiên 30/09, cổ phiếu PNJ nằm sàn từ sáng đến chiều, đóng cửa ở 26,600 đồng/cp. Khối lượng khớp lệnh chỉ 2.37 triệu đơn vị, trong khi lượng dư bán sàn hơn 26 triệu cp.
Đây là phiên giảm kịch biên độ thứ ba liên tiếp của PNJ. Hai phiên giảm sàn trước đó diễn ra sau khi doanh nghiệp thông báo dự kiến lỗ cả năm nay khoảng 6,271 tỷ đồng, và em trai Chủ tịch HĐQT đăng ký bán 9 triệu cổ phiếu từ ngày 01/10.
Đợt chào bán mới thu hút sự chú ý vì quy mô tối đa 550 triệu đơn vị vượt qua toàn bộ lượng cổ phần đang lưu hành 511 triệu cổ phiếu. Quy mô này gấp gần 37 lần đợt chào bán riêng lẻ 15 triệu cổ phiếu vào tháng 3/2022. Nếu được triển khai, bước đi này sẽ đưa cấu trúc vốn của doanh nghiệp bước vào một chu kỳ xáo trộn toàn diện.
Nghiệp vụ làm sạch bảng cân đối
Đề xuất hoàn nhập 4,600 tỷ đồng gắn liền với thực tế kinh doanh trong năm 2026.
Công ty dự kiến trích lập dự phòng 7,070 tỷ đồng cho tổn thất từ chính sách thu đổi sản phẩm. Khoản trích lập này khiến PNJ chuyển từ mục tiêu có lãi sang dự kiến lỗ 6,271 tỷ đồng. Riêng tháng 7 và 8 vừa qua, PNJ lỗ 61 tỷ đồng, so với khoản lãi 325 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.
Khoản lỗ ròng cả năm 2026 tương đương gần một nửa vốn chủ sở hữu và lớn gấp hơn 2 lần lãi lũy kế của PNJ tính đến ngày 30/06 (2,944 tỷ đồng). Nếu không hoàn nhập 4,600 tỷ đồng từ quỹ đầu tư phát triển vào lãi sau thuế chưa phân phối, lợi nhuận tích lũy nhiều năm sẽ bị xóa sạch, PNJ sẽ rơi vào tình trạng lỗ lũy kế, cổ phiếu PNJ sẽ bị sở giao dịch đưa vào diện cảnh báo và không đủ điều kiện giao dịch ký quỹ (cắt margin).
Trước đó, PNJ cũng đã đề xuất giảm tỷ lệ cổ tức năm 2025 từ 2,000 đồng/cp xuống còn 1,000 đồng/cp (đã trả đầu năm nay), và không trả cổ tức tiền mặt năm 2026. Tất cả đều có tác động bảo toàn lợi nhuận chưa phân phối. Duy trì chỉ tiêu lợi nhuận giữ lại không bị âm là điều kiện kỹ thuật cần thiết để tránh các chế tài từ cơ quan quản lý thị trường chứng khoán cũng như tránh làm cho cổ phiếu PNJ thêm mất giá trong mắt nhà đầu tư.
Nghiệp vụ chuyển gần 4,600 tỷ đồng từ Quỹ đầu tư phát triển sang lợi nhuận chưa phân phối được dự kiến thực hiện từ quý 4/2026 đến hết năm 2027.
Dù ổn định các chỉ tiêu kế toán, việc hạch toán “từ túi trái sang túi phải” không làm tăng vốn chủ sở hữu hay đem lại dòng tiền mặt mới cho doanh nghiệp. Hơn 7,000 tỷ đồng đã chi ra để mua lại hàng hóa trong tháng 7 là lượng thanh khoản thực tế đã rời khỏi công ty. Báo cáo tài chính được cân đối trên giấy tờ, nhưng thiếu hụt tiền mặt thực tế vẫn đòi hỏi nguồn vốn mới. Kế hoạch chào bán 550 triệu cổ phần xuất hiện từ yêu cầu tài trợ cấp bách này.
Cổ đông nhỏ lẻ bị ảnh hưởng ra sao?
Phương án chào bán tối đa 550 triệu cổ phiếu quy định người mua phải là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp. Cổ phiếu phát hành bị hạn chế chuyển nhượng tối thiểu một năm, dự kiến thực hiện từ quý 4/2026 đến quý 3/2027.
Trong cơ cấu hiện tại, nhóm cổ đông cá nhân đại chúng đang nắm giữ 42.6% vốn điều lệ. Nếu phát hành trọn vẹn 550 triệu cổ phiếu, khối lượng lưu hành của PNJ sẽ tăng từ 511 triệu lên 1.06 tỷ đơn vị. Lượng cổ phần tăng hơn gấp đôi khiến tỷ lệ sở hữu và lợi ích kinh tế của nhà đầu tư không tham gia đợt chào bán bị giảm một nửa. Tỷ trọng của khối cổ đông nhỏ lẻ sẽ giảm từ 42.6% xuống còn khoảng 21% vốn sau đợt phát hành.
Trước khi đối mặt với nguy cơ pha loãng, cổ đông nhỏ lẻ đã chịu tổn thất lớn về giá trị tài sản trên thị trường. Thị giá PNJ trượt dốc gần 70% từ đỉnh 84,600 đồng hồi đầu năm về 26,600 đồng/cp trong phiên 30/09.
PNJ dự kiến giá bán không thấp hơn bình quân 30 phiên liên tiếp và không thấp hơn giá trị sổ sách. Khi cổ phiếu liên tục giảm kịch sàn, mức giá bình quân 30 phiên bị kéo tụt theo từng phiên giao dịch.
Người nhà lãnh đạo đã chủ động thu xếp vị thế tài sản trước khi PNJ công bố các thông tin gây chấn động cho cổ đông. Trong tháng 9/2026, hai con gái của Chủ tịch HĐQT bán 25 triệu cổ phiếu trị giá khoảng 900 tỷ đồng, sau đó giải ngân cho PNJ vay hơn 700 tỷ đồng. Các giao dịch này giúp người nội bộ thu hồi tiền mặt, giảm thiểu rủi ro, và còn thu được tiền lãi từ việc cho PNJ vay nóng.
Tuy vậy, kế hoạch phát hành 550 triệu cổ phiếu PNJ mới chỉ là đề xuất, liệu có được đại hội đồng cổ đông thông qua hay không sẽ phụ thuộc nhiều vào lá phiếu của các quỹ đầu tư lớn.
Phép thử biểu quyết của khối ngoại
Quyền định đoạt tờ trình phát hành 550 triệu cổ phiếu tại đại hội ngày 21/10/2026 phụ thuộc vào cơ cấu sở hữu hiện hành. Khối nhà đầu tư tổ chức, chủ yếu là các quỹ ngoại, đang nắm giữ 41.5% vốn điều lệ tại PNJ. Ban lãnh đạo và các cá nhân liên quan sở hữu 15.9%, còn 42.6% thuộc về cổ đông nhỏ lẻ.
Theo Điều 148 Luật Doanh nghiệp 2020, nghị quyết chào bán riêng lẻ làm thay đổi lớn quy mô vốn sẽ cần tối thiểu 65% số phiếu tham dự đại hội tán thành. Điều này đồng nghĩa nhóm nắm giữ trên 35% số phiếu có mặt sẽ có quyền phủ quyết phương án.
Ngay cả khi 100% số cổ đông tham dự đủ, các nhà đầu tư tổ chức với 41.5% vốn cũng có thể phủ quyết. Thực tế là đa phần nhà đầu tư cá nhân, nhỏ lẻ thường không tham dự họp, nên quyền lực của các quỹ ngoại tại đại hội sẽ càng lớn.
Dựa trên tính toán lợi ích, hai kịch bản biểu quyết có thể diễn ra tại đại hội cổ đông ngày 21/10 tới đây.
Ở kịch bản thứ nhất, PNJ đã bàn bạc với các nhà đầu tư tổ chức về kế hoạch phát hành này, và các quỹ ngoại chấp thuận thông qua tờ trình nhưng kèm điều kiện ràng buộc như yêu cầu kiểm soát chặt chẽ mức giá phát hành cổ phần, đòi hỏi mức giá sàn cụ thể thay vì ủy quyền toàn bộ cho ban điều hành theo giá thị trường.
Đồng thời, các quỹ ngoại hiện hữu có đủ tư cách nhà đầu tư chuyên nghiệp để trực tiếp đăng ký mua trong đợt phát hành riêng lẻ 550 triệu cổ phiếu. Việc tham gia mua thêm sẽ giúp các định chế bảo toàn tỷ lệ sở hữu và quyền biểu quyết của mình. Nhóm định chế hiểu rõ PNJ cần huy động 8,000 tỷ đồng để xử lý áp lực thanh khoản sau đợt thu đổi hàng hóa.
Ở kịch bản thứ hai, các nhà đầu tư tổ chức không biết trước và không đồng ý với kế hoạch chào bán này, các quỹ có thể tập hợp đủ 35% số cổ phần có quyền biểu quyết dự họp để bác bỏ hoặc tạm hoãn tờ trình phát hành. Tình huống này xuất hiện nếu đợt chào bán được thiết kế cho đối tác bên ngoài với mức giá chiết khấu sâu. Việc bị chia đôi tỷ lệ sở hữu và mất quyền chi phối là rủi ro khó chấp nhận với các định chế ngoại. Khi nhận thấy quyền lợi bị tổn hại, các quỹ có đủ số phiếu để buộc HĐQT phải sửa đổi phương án theo hướng có lợi hơn cho cổ đông hiện hữu.
Nếu kịch bản phủ quyết xảy ra, doanh nghiệp buộc phải tìm kiếm giải pháp tài chính thay thế để bổ sung vốn. Các phương án có thể gồm giảm lượng phát hành, chia nhỏ lộ trình giải ngân, hoặc phát hành quyền mua cho cổ đông. Quyết định của các cổ đông ngoại vì vậy không chỉ định đoạt tờ trình, mà còn xác lập lại trật tự quản trị tại PNJ. Cuộc dàn xếp giữa ban điều hành và các cổ đông ngoại sẽ định hình cơ cấu vốn của công ty.
Trong ngắn hạn, thị giá PNJ tiếp tục chịu sức ép từ lượng dư bán sàn, kế hoạch kinh doanh thua lỗ, và rủi ro từ kế hoạch phát hành. Thị trường cần thông tin về danh tính bên mua và mức giá chốt để tìm điểm cân bằng mới.
ĐHĐCĐ bất thường ngày 21/10/2026 thực chất là bàn đàm phán phân bổ lại nguồn vốn và quyền quản trị giữa các nhóm lợi ích lớn tại PNJ. Quan điểm biểu quyết của các quỹ ngoại trong những ngày tới là biến số cốt lõi. Với cổ đông nhỏ lẻ, hiểu rõ rủi ro pha loãng và tương quan lực lượng là cơ sở để quản trị danh mục.
Đức Quyền