Ông Trump lập ủy ban điều tra Thống đốc Fed Lisa Cook
Ông Trump lập ủy ban điều tra Thống đốc Fed Lisa Cook
Tổng thống Donald Trump chính thức thành lập một “ủy ban điều tra” để xem xét cáo buộc Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Lisa Cook đưa ra những tuyên bố sai sự thật liên quan đến “một hoặc nhiều hồ sơ vay thế chấp”, Nhà Trắng thông báo trong ngày 09/10.
Động thái bất thường này là diễn biến mới nhất trong nỗ lực kéo dài của ông Trump nhằm sa thải bà Cook, người được cựu Tổng thống Joe Biden đề cử vào Hội đồng Thống đốc Fed. Ông Trump thường xuyên kêu gọi Fed hạ lãi suất và gần đây cho rằng việc cơ quan này không giảm lãi suất dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Kevin Warsh, người do ông lựa chọn, là lỗi của một hội đồng “thù địch”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thống đốc Fed Lisa Cook
|
Theo bản ghi nhớ của Tổng thống đăng trên trang web Nhà Trắng và được chia sẻ trên mạng xã hội trong ngày 09/10, ủy ban gồm ba quan chức thuộc nhánh hành pháp, trong đó có Kevin Hassett, cố vấn kinh tế hàng đầu của ông Trump và là một trong những người bảo vệ tích cực thành tích kinh tế của chính quyền.
Hai thành viên còn lại là Keith Sonderling, Bộ trưởng Lao động kiêm quyền lãnh đạo Văn phòng Đạo đức Chính phủ, và Andrea Lucas, Chủ tịch Ủy ban Cơ hội Việc làm Bình đẳng. Thông báo không đề cập đến bất kỳ chuyên gia độc lập bên ngoài nào tham gia giám sát.
Động thái hiếm thấy này, vốn chưa được sử dụng trong gần một thế kỷ, nhiều khả năng sẽ làm gia tăng những cáo buộc rằng ông Trump và các trợ lý đang làm suy yếu tính độc lập lâu nay của Fed, đồng thời tiếp tục sử dụng quyền lực Chính phủ để nhắm vào những người bị Tổng thống Trump xem là đối thủ. Các nghị sĩ Dân chủ nhanh chóng chỉ trích quyết định, trong khi luật sư của bà Cook bày tỏ sự hoài nghi sâu sắc về tính hợp pháp của ủy ban.
Không có tiền lệ hiện đại nào cho một ủy ban như vậy, dù các tổng thống trước đây từng thành lập những cơ quan tương tự. Năm 1912, Tổng thống William Taft lập ủy ban điều tra Hội đồng Thẩm định Hải quan Mỹ. Đến năm 1931, Tổng thống Herbert Hoover cũng thành lập một ủy ban để xem xét những phát biểu của chủ tịch Liên đoàn Hải quân.
Trong phán quyết hồi tháng 6/2026 tạm thời ngăn ông Trump thực hiện nỗ lực đầu tiên nhằm sa thải bà Cook, Tòa án Tối cao Mỹ đã viện dẫn ủy ban do ông Taft thành lập.
Theo bản ghi nhớ, ủy ban của ông Trump và bà Cook dự kiến tham dự một phiên điều trần trực tiếp tại Nhà Trắng vào ngày 05/11, hai ngày sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Các thành viên có thể tham vấn Bộ Tư pháp và những cơ quan khác để hỗ trợ quá trình điều tra.
Các luật sư Abbe Lowell và Norm Eisen của bà Cook đặt nghi vấn mạnh mẽ về tính chính danh của cuộc điều tra, nhưng cho biết nữ Thống đốc “hoan nghênh cơ hội trình bày sự thật để minh oan cho mình”.
“Trước những tuyên bố lặp đi lặp lại của tổng thống rằng ông đã quyết định sa thải Thống đốc Cook, bất kể sự thật và bằng chứng ra sao, chúng tôi vô cùng nghi ngờ liệu ‘phiên điều trần’ này có thực sự hợp pháp và tuân thủ quy định pháp luật hay không”, hai luật sư nói với CNBC.
“Họ cho biết nếu cuộc điều tra có được mức độ khách quan nhất định, kết luận sẽ là Thống đốc Cook không phạm tội gian lận thế chấp, do đó không có căn cứ để bãi nhiệm bà khỏi Hội đồng Thống đốc Fed”.
“Chúng tôi đã làm việc với Nhà Trắng để đánh giá liệu quy trình được đề xuất có khả năng trở thành một cuộc điều tra thực chất hay chỉ là thủ tục mang tính hình thức. Thống đốc Cook hoan nghênh cơ hội trình bày sự thật để minh oan và chứng minh rằng không có cơ sở pháp lý nào để sa thải bà”, Lowell và Eisen nói thêm.
Ông Trump lần đầu tìm cách sa thải bà Cook vào năm ngoái, sau khi các quan chức chính quyền đưa ra cáo buộc rằng bà đã khai báo sai sự thật trong ít nhất một tài liệu liên quan đến khoản vay thế chấp.
Bà Cook kiên quyết phủ nhận mọi hành vi sai trái và khởi kiện nhằm ngăn chặn việc bị bãi nhiệm. Một tòa án liên bang sau đó tạm thời cấm ông Trump sa thải bà. Đến tháng 6/2026, Tòa án Tối cao Mỹ cũng giữ nguyên phán quyết này với tỷ lệ sít sao.
Tuy nhiên, tòa án cấp cao nhất nước Mỹ không ngăn ông Trump tiếp tục tìm cách bãi nhiệm bà Cook. Thay vào đó, tòa bác bỏ nỗ lực đầu tiên của ông vì bà Cook chưa được bảo đảm đầy đủ thủ tục pháp lý theo quy định, đồng thời cho biết bất kỳ nỗ lực sa thải mới nào cũng phải trải qua các bước bổ sung. Theo Đạo luật Dự trữ Liên bang, tổng thống chỉ có thể bãi nhiệm một thống đốc Fed “vì lý do chính đáng”.
Tháng 8, trợ lý Nhà Trắng Dan Scavino gửi thư cho bà Cook, thông báo ông Trump một lần nữa đang “cân nhắc” sa thải bà liên quan đến các cáo buộc về hồ sơ vay thế chấp.
“Với tư cách Tổng thống, nhiệm vụ của tôi là bảo đảm các luật được thực thi nghiêm túc, bao gồm việc sa thải những cấp dưới không thể tin tưởng sẽ nói sự thật và tuân thủ pháp luật”, ông Trump viết trong bản ghi nhớ thành lập ủy ban điều tra gửi Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche.
“Để hỗ trợ tôi thực hiện trách nhiệm đó, ủy ban sẽ điều tra các cáo buộc đối với Thống đốc Cook và báo cáo liệu có ‘lý do chính đáng’ để bãi nhiệm bà theo tiêu chuẩn mà Tòa án Tối cao đã xác định hay không”.
Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, thành viên Đảng Dân chủ đại diện bang Massachusetts, cáo buộc ông Trump đang “dàn dựng một phiên tòa trình diễn bất hợp pháp trong nỗ lực nguy hiểm nhằm thâu tóm trái phép ngân hàng trung ương của đất nước”.
“Thay vì tự đóng vai thẩm phán trong một phiên tòa giả tạo do chính mình dựng lên, ông Trump nên chấm dứt cuộc chiến tại Iran và hủy bỏ các mức thuế quan hỗn loạn”, bà Warren nói. Bà là nghị sĩ Dân chủ cấp cao nhất trong Ủy ban Ngân hàng, Nhà ở và Đô thị của Thượng viện.
Lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer, nghị sĩ Đảng Dân chủ đại diện bang New York, cho rằng ông Trump đang “đẩy mạnh chiến dịch bôi nhọ Lisa Cook, đồng thời biến chức Tổng thống thành cây ATM cá nhân: Các kế hoạch tiền mã hóa, quảng cáo tuyên truyền bằng tiền thuế của người dân, tiền chảy vào gia đình ông - danh sách còn có thể kéo dài mãi”.
“Chuyện này chẳng liên quan gì đến ‘những lo ngại về đạo đức’. Đây là nỗ lực của ông Trump nhằm giành quyền kiểm soát Fed, điều sẽ khiến các gia đình Mỹ phải đối mặt với tình trạng hỗn loạn kinh tế lớn hơn”, ông Schumer viết trên mạng xã hội X.
Vương Đông