ĐBQH đề xuất quy định ngay trong Luật đất đai (sửa đổi) các giao dịch phải công chứng, chứng thực

ĐBQH đề xuất quy định ngay trong Luật đất đai (sửa đổi) các giao dịch phải công chứng, chứng thực

Đóng góp ý kiến về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), nhiều ĐBQH Đề xuất quy định ngay trong dự án Luật đất đai (sửa đổi) các giao dịch phải công chứng, chứng thực. Việc làm này nhằm đảm bảo an toàn cho người sử dụng đất, đồng thời hạn chế các tranh chấp phát sinh...

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 29/10,  dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Đại biểu Đỗ Thị Việt Hà - Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh đóng góp ý kiến tại phiên họp

Cần có cơ chế bảo đảm an toàn để hạn chế các tranh chấp phát sinh

Tại phiên họp, các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) thống nhất với việc sửa đổi Luật Đất đai nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời Nghị quyết số 21-NQ/TW của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan, cùng các nghị quyết, kết luận quan trọng của Bộ Chính trị.

Đóng góp ý về quy định các giao dịch thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, đại biểu Đỗ Thị Việt Hà – Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh cho biết, khoản 4 Điều 21 dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đang giao cho Chính phủ quy định các giao dịch bắt buộc phải công chứng.

Qua nghiên cứu báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đại biểu Đỗ Thị Việt Hà cho rằng, nội dung trên chưa thực sự thuyết phục, chưa thể hiện được rõ cơ sở lý luận pháp lý thực tiễn để giao Chính phủ quy định chi tiết. Bởi vì, nếu quy định như thế sẽ không phù hợp với cả Bộ luật Dân sự, không thống nhất với Luật Công chứng và cũng không thống nhất, đồng bộ với cả Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản đang được trình tại Kỳ họp Quốc hội lần này.

Đưa ra cơ sở để cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Luật Đất đai (sửa đổi) tiếp tục nghiên cứu, đại biểu Đỗ Thị Việt Hà đề nghị, cần quy định tại Luật này các giao dịch thực hiện quyền sử dụng đất bắt buộc phải công chứng. Theo đó, quyền chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất là những quyền quan trọng của người sử dụng đất, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ, mức độ an toàn pháp lý cao. Đây là các giao dịch quan trọng tác động lớn đến người sử dụng đất cần có cơ chế bảo đảm an toàn để hạn chế các tranh chấp phát sinh. Các giao dịch được quy định phải công chứng, chứng thực từ Luật Đất đai năm 2023 và hiện nay cũng đang được quy định tại khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai hiện hành.

Theo đại biểu Đỗ Thị Việt Hà, công chứng là một cấu phần tích cực của tiến trình chuyển đổi số mà hoàn toàn không phải là rào cản của cải cách thủ tục hành chính. Việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai sẽ giúp cho cung cấp thông tin về người có quyền sử dụng, quyền sở hữu tài sản và tình trạng pháp lý đó và sẽ xác thực được tính pháp lý của  giao dịch đó. Ngoài ra, tham khảo kinh nghiệm quốc tế thì cho thấy, hiện nay các nước như Pháp, Đức, Tây Ban Nha hay Anh, Mỹ cũng đều quy định giao dịch bắt buộc phải công chứng tại luật.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh - Đoàn ĐBQH TP HCM nêu quan điểm

Đồng thuận với quan điểm trên, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh – Đoàn ĐBQH TP HCM cho biết, dự thảo ngày 28/10, tại khoản 4 Điều 21 vẫn giữ nguyên quy định như dự thảo đã trình Quốc hội đầu kỳ họp, là giao “Chính phủ quy định loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, chứng thực phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối liên thông dữ liệu về quản lý đất đai”. Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh đề nghị cân nhắc đưa ra quy định trên với 3 lý do:

Thứ nhất, kết quả lấy ý kiến qua VNIED thể hiện tại Công văn 11927 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường thể hiện có 8 nhóm nội dung lấy ý kiến, trong đó có hơn 67% người có ý kiến với nhóm này đồng tình với ý kiến nên quy định các giao dịch bắt buộc công chứng. Về ý kiến thảo luận tại Tổ, có 37/39 ý kiến đồng thuận với việc quy định các giao dịch phải công chứng ngay trong Luật Đất đai (sửa đổi), phải đảm bảo sự thống nhất của hệ thống pháp luật. Chỉ có 2/39 ý kiến đồng tình việc không bắt buộc công chứng và giao Chính phủ quy định là phù hợp. Đây là những con số rất có ý nghĩa cần được Quốc hội xem xét.

Thứ hai, về tính thống nhất của quy định pháp luật, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho rằng, Luật Công chứng mới được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2025, có hiệu lực từ ngày 01/01/2027, quy định “Giao dịch phải công chứng là giao dịch quan trọng, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ, mức độ an toàn pháp lý cao và được luật quy định phải công chứng”. Dự án Luật Nhà ở được Quốc hội thảo luận chiều 28/10 cho thấy, Điều 120 quy định 06 loại giao dịch phải công chứng, chứng thực. Quy định như Luật Đất đai là thống nhất với Luật công chứng. Tuy nhiên, khoản 4 Điều 21 Luật Đất đai giao Chính phủ quy định là không thống nhất với các luật khác.

Thứ ba, về dự thảo Nghị định, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho biết, qua rà soát 2 dự thảo Nghị định trong tài liệu, với 411 điều nhưng không có bất cứ điều khoản nào quy định các giao dịch phải công chứng, chứng thực. Do đó, ĐBQH có lý do không an tâm việc Nghị định không quy định giao dịch phải công chứng, chứng thực. Do đó, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh đề nghị quy định ngay trong Luật Đất đai (sửa đổi) các giao dịch phải công chứng, chứng thực.

Đại biểu Tạ Đình Thi - Đoàn ĐBQH TP Hà Nội phát biểu ý kiến

Dữ liệu đất đai phải được cập nhật theo thời gian thực

Đóng góp ý kiến về quản trị dữ liệu đất đai trong kỷ nguyên số, đại biểu Tạ Đình Thi - Đoàn ĐBQH TP Hà Nội cho biết, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đã quy định tại khoản 6 Điều 78 rằng, dữ liệu trong cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai có giá trị sử dụng chính thức. Để làm rõ hơn về nội dung này, đại biểu Tạ Đình Thi đề nghị bổ sung rõ hơn vào Điều 78 (hoặc lồng ghép vào nguyên tắc tại Điều 61 về nguyên tắc đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất): mọi giao dịch, thủ tục hành chính về đất đai phải được thực hiện trên nền tảng dữ liệu số này, không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin mà cơ quan Nhà nước đã có. Điều này không chỉ cắt giảm thủ tục mà còn triệt tiêu cơ chế "xin - cho", giảm tham nhũng vặt, đồng thời bảo đảm tính thống nhất với nguyên tắc tại khoản 2 Điều 5 Luật Dữ liệu 2024 về công khai, minh bạch trong tiếp cận, khai thác và sử dụng dữ liệu.

Đại biểu Tạ Đình Thi nhấn mạnh, dữ liệu đất đai phải được cập nhật theo thời gian thực, kết nối liên thông với dữ liệu dân cư, thuế, công chứng, ngân hàng... Dự thảo Luật đã có quy định kết nối tại khoản 5 Điều 78, tuy nhiên cần bổ sung cơ chế "một cửa số" trong chia sẻ dữ liệu, tránh tình trạng cát cứ về dữ liệu. Cụ thể, đề nghị bổ sung vào Điều 78 quy định về trách nhiệm của cơ quan chủ quản dữ liệu trong việc bảo đảm dữ liệu "sạch" trước khi chia sẻ, tránh "dữ liệu rác" làm méo mó thị trường, bảo đảm đồng bộ với Luật Dữ liệu 2024 tại Điều 12 về bảo đảm chất lượng dữ liệu và Điều 17 về kết nối, chia sẻ, điều phối dữ liệu.

Đóng góp ý kiến về Giấy chứng nhận điện tử, đại biểu Tạ Đình Thi cho rằng, việc cấp Giấy chứng nhận điện tử có giá trị pháp lý như bản giấy quy định tại khoản 1 Điều 63 là một tiến bộ lớn. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ hơn và khẳng định giá trị pháp lý của chứng nhận điện tử khi thực hiện giao dịch dân sự, thế chấp tại ngân hàng, hoặc giải quyết tranh chấp tại Tòa án, thực hiện cơ chế công nhận đồng bộ, đặc biệt là của các tổ chức tín dụng và cơ quan tư pháp. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu bổ sung quy định về chữ ký số, xác thực điện tử trong các giao dịch đất đai, để người dân có thể thực hiện mọi thủ tục tại nhà, kể cả chuyển nhượng, thừa kế, thế chấp. Nội dung này cần được quy định rõ tại Điều 28 về điều kiện thực hiện các quyền của người sử dụng đất và Điều 64 về Giấy chứng nhận, bảo đảm tương thích với các quy định về giá trị pháp lý của dữ liệu đã được xác thực tại Luật Dữ liệu 2024 (Điều 20 về xác nhận, xác thực dữ liệu và Điều 23 về chuyển, xử lý dữ liệu xuyên biên giới.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng giải trình những ý kiến đóng góp của các ĐBQH

Giải trình những ý kiến đóng góp của các ĐBQH về những nội dung nêu trên, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng khẳng định, trong hai ngày 22 và ngày 29/10/2026, Quốc hội đã thảo luận tại Tổ và tại hội trường về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Qua tổng hợp đã có 208 lượt ý kiến thảo luận tại Tổ và 32 ý kiến, 4 lượt tranh luận tại hội trường. Đa số các ý kiến tán thành với hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị đầy đủ, công phu. Trong dự thảo Luật đã nghiêm túc tiếp thu nhiều ý kiến của các ĐBQH.

Đối với quy định về công chứng, chứng thực, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, Chính phủ đề xuất tại dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) là giao Chính phủ quy định loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, chứng thực phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối liên thông dữ liệu về quản lý đất đai. Như vậy, quy định này vừa bảo đảm đúng tinh thần Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị, vừa tạo tính chủ động, linh hoạt, giảm thủ tục tuân thủ của người dân, phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối, liên thông dữ liệu về điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước mà không làm mất quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Nhật Quang (Theo Cổng thông tin điện tử Quốc hội)

FILI