Áp lực giải chấp tại PNJ
Áp lực giải chấp tại PNJ
Việc con gái Chủ tịch HĐQT bị bán giải chấp gần 3 triệu cổ phiếu PNJ diễn ra ngay sau khi người em trai Chủ tịch hoàn tất bán nhanh 9 triệu cổ phiếu. Các giao dịch này đưa tỷ lệ sở hữu của gia đình lãnh đạo PNJ về mức thấp nhất trong nhiều năm qua. Sự suy giảm cổ phần nội bộ đang đặt ra bài toán quản trị mới trước kỳ họp đại hội cổ đông ngày 21/10.
Ngày 09/10/2026, bà Trần Phương Ngọc Giao, con gái Chủ tịch HĐQT Cao Thị Ngọc Dung, công bố báo cáo về việc bị Công ty Chứng khoán VNDirect bán giải chấp 2.94 triệu cổ phiếu PNJ bằng phương thức khớp lệnh vào phiên 8/10. Sau giao dịch, sở hữu của bà Giao giảm còn 11.7 triệu cổ phiếu, tương đương 2.29% vốn của PNJ.
Trong phiên 08/10, giá PNJ lùi về mức 19,500 đồng mỗi đơn vị, mất khoảng 70% so với đỉnh hồi đầu năm. Đợt giảm kéo dài từ tháng 7/2026 đưa cổ phiếu xuống thấp hơn cả đáy đại dịch năm 2020, về vùng tháng 5/2017.
Giao dịch của bà Giao xuất hiện ngay sau giao dịch của ông Cao Ngọc Duy, em trai Chủ tịch HĐQT. Dù đăng ký thoái vốn trong cả tháng 10, ông Duy đã nhanh chóng bán xong 9 triệu cổ phiếu chỉ trong hai ngày 01 và 02/10 khi PNJ ghi nhận thanh khoản kỷ lục 76 triệu đơn vị. Tỷ lệ sở hữu của ông Duy giảm từ 2.7% xuống còn 0.943%.
Trước đó vào tháng 9, hai con gái khác của Chủ tịch HĐQT cũng đã bán 25 triệu cổ phiếu PNJ. Những diễn biến dồn dập khiến lượng cổ phiếu do gia đình lãnh đạo nắm giữ giảm đi rõ rệt, đúng lúc PNJ chuẩn bị họp đại hội cổ đông ngày 21/10.
Lượng cung bất ngờ, không báo trước
Báo cáo của bà Giao cho thấy việc bán giải chấp bắt nguồn từ việc dùng cổ phiếu làm tài sản thế chấp để vay tiền, không phải việc mua margin thông thường của nhà đầu tư. Bà Giao là người trong gia đình của lãnh đạo doanh nghiệp, và lần giao dịch gần nhất của bà Giao là đợt mua 95 ngàn cổ phiếu PNJ từ tháng 9/2025.
Khi giá PNJ giảm 70% từ đỉnh, giá trị tài sản thế chấp tại công ty chứng khoán bị giảm theo. Tỷ lệ an toàn của tài khoản bị hạ thấp và chạm ngưỡng công ty chứng khoán phải xử lý nợ.
Theo quy định về công bố thông tin trên thị trường chứng khoán, người liên quan phải thông báo trước 3 ngày làm việc khi muốn giao dịch cổ phiếu. Tuy nhiên, lệnh bán giải chấp do công ty chứng khoán chủ động đưa ra, không có đăng ký trước.
Việc bán giải chấp diễn ra nhanh gọn mà không phải chờ đợi thủ tục công bố thông tin. Thông thường, người nội bộ đăng ký bán dễ tạo tâm lý lo ngại, làm giá giảm trước ngày bán. Với lệnh giải chấp trong trường hợp của bà Giao, 2.94 triệu cổ phiếu được bán thẳng ra sàn trong ngày 08/10. Khoản nợ vay của cá nhân nhờ đó được xử lý dứt điểm trên thị trường và nhà đầu tư không được cảnh báo trước.
Có thể con gái Chủ tịch PNJ đã dừng nộp thêm tiền hoặc tài sản thế chấp vào tài khoản vay vì không muốn bỏ thêm nguồn lực để giữ một tài sản đang mất giá. Do đã rút tiền ra từ trước (khi bắt đầu vay), việc để công ty chứng khoán tự bán giải chấp giúp tất toán khoản nợ và bớt đi rủi ro.
Một khả năng khác là gia đình bà Giao thực sự gặp khó khăn trong việc thu xếp tài chính. Trước đó, gia đình đã cho PNJ vay khoảng 700 tỷ đồng để hỗ trợ thanh khoản. Khi thị giá cổ phiếu giảm nhiều phiên, việc tìm ngay khoản tiền lớn nộp thêm là việc không dễ dàng.
Những động thái này đang cho gia đình lãnh đạo đã không còn bỏ thêm tiền để nắm giữ cổ phiếu PNJ khi giá rơi sâu.
Thế khó trước đợt phát hành lịch sử
Việc ông Cao Ngọc Duy bán xong 9 triệu cổ phiếu trong hai ngày đầu tháng 10 làm thay đổi tính chất số cổ phần này. Trước đây, lượng cổ phiếu này do người nội bộ nắm giữ, không thể tùy ý giao dịch. Khi được bán ra, 9 triệu đơn vị này chuyển thành cổ phiếu trôi nổi tự do. Người mua theo phương thức khớp lệnh hay thỏa thuận cũng có quyền đem cổ phiếu lên sàn bán lại, tạo thêm nguồn cung trên thị trường bất kỳ lúc nào.
Gần 12 triệu cổ phiếu PNJ của ông Duy và bà Giao được đưa ra thị trường chỉ trong khoảng một tuần. Lệnh bán giải chấp thường khớp lệnh theo giá thị trường để thu hồi nợ bằng mọi giá. Nguồn cung tăng nhanh khiến giá cổ phiếu PNJ liên tục thủng đáy.
Giá cổ phiếu giảm sâu ảnh hưởng trực tiếp đến phương án phát hành riêng lẻ 550 triệu cổ phiếu. PNJ dự kiến trình cổ đông thông qua quy tắc giá phát hành không thấp hơn bình quân 30 phiên gần nhất. Khi thị giá rơi về vùng 19,000 đồng/cp, mức giá bình quân 30 phiên bị kéo giảm theo từng ngày. Mức giá tối thiểu mà có thể đàm phán vì thế cũng bị hạ thấp.
Mức giá phát hành giảm xuống tạo ra sự khác biệt lớn về lợi ích giữa các nhóm nhà đầu tư. Đối tác mới tham gia mua riêng lẻ có cơ hội mua lượng cổ phần lớn với mức giá thấp hơn trước. Nhà đầu tư mới bỏ ra ít tiền hơn nhưng sở hữu tỷ lệ chi phối cao trong công ty. Doanh nghiệp vì vậy cũng thu về ít thặng dư vốn hơn so với các tính toán ban đầu.
Ngược lại, các cổ đông hiện hữu phải chịu thiệt hại kép khi giá cổ phiếu liên tục đi xuống, giá trị cổ phần trong danh mục suy giảm, và tỷ lệ sở hữu cũng bị pha loãng theo đợt phát hành tăng vốn.
Áp lực từ việc bán giải chấp và bán nhanh của người nội bộ tác động ngược lại công ty. Các giao dịch này vô tình kéo mặt bằng giá trên sàn đi xuống, làm phương án huy động vốn thêm phức tạp. Động thái của gia đình lãnh đạo đã không còn là chỗ dựa tâm lý cho nhà đầu tư mà đang khiến cho việc định giá và phát hành thêm khó khăn. Thị trường tiếp tục thận trọng chờ đợi mức giá chốt cuối cùng.
Thay đổi sở hữu và áp lực tại đại hội
Việc gia đình lãnh đạo giảm sở hữu làm thay đổi mức độ gắn kết lợi ích với doanh nghiệp. Khi tỷ lệ cổ phần của Chủ tịch Cao Thị Ngọc Dung, em trai, và ba người con gái chỉ còn 59.2 triệu cổ phiếu - tương ứng 11.56% vốn, biến động giá cổ phiếu sẽ ít ảnh hưởng tới tài sản cá nhân hơn. Nếu phát hành 550 triệu cổ phiếu thành công, tỷ lệ sở hữu của gia đình sẽ giảm tiếp về khoảng 5.5%.
Trong khi đó, một phần tiền bán cổ phiếu trước đây đã được đem cho PNJ vay lại. Với vai trò chủ nợ, người cho vay nhận lãi suất cố định và được ưu tiên thanh toán trước cổ đông.
Tỷ lệ sở hữu giảm sút cũng khiến gia đình sáng lập khó giữ vai trò tự quyết định tại công ty như trước. Đợt phát hành 550 triệu cổ phiếu tới đây lớn hơn toàn bộ lượng 511 triệu cổ phiếu đang lưu hành. Nếu đối tác bên ngoài mua trọn số này, nhóm nhà đầu tư đó sẽ nắm quyền chi phối, có thể yêu cầu thay đổi thành viên Hội đồng Quản trị và tham gia điều hành.
Bước vào kỳ họp đại hội cổ đông ngày 21/10 tới, HĐQT sẽ đối mặt với nhiều thắc mắc từ cổ đông. Các nhà đầu tư tham dự có lý do để chất vấn về nguyên nhân người nhà lãnh đạo bán gấp cổ phiếu và bị giải chấp. Việc thoái vốn trước thềm đại hội làm giảm niềm tin của cổ đông bên ngoài. Ban điều hành cũng sẽ phải giải thích rõ ràng về tình hình tài chính thực tế.
Khi công ty chứng khoán bán thu hồi nợ, mục tiêu chỉ là bán được cổ phiếu để tất toán khoản vay chứ không tính đến hoạt động kinh doanh dài hạn. Hiện chưa rõ gia đình lãnh đạo PNJ còn thế chấp cổ phiếu PNJ cho khoản vay nào khác hay không. Chừng nào các khoản vay cầm cố còn lại chưa được làm rõ, giá cổ phiếu có thể vẫn rung lắc mạnh và rủi ro với nhà đầu tư luôn hiện hữu.
Câu chuyện tại PNJ cho thấy đòn bẩy tài chính cá nhân có thể tác động đến hình ảnh và giá cổ phiếu của doanh nghiệp niêm yết, cho dù thương hiệu có lịch sử phát triển nhiều năm. Đối với nhà đầu tư đại chúng, việc theo dõi sát cơ cấu sở hữu và hành vi dòng tiền thực tế luôn là điều cần thiết để quản lý danh mục an toàn.
Đức Quyền