TẬP SAN IR AWARDS 2025

QUAN HỆ NHÀ ĐẦU TƯ TRONG KỶ NGUYÊN VƯƠN MÌNH

Con số tốt không đủ giúp cổ phiếu thăng hoa: Đã đến lúc học cách kể chuyện giá trị

Vì sao nhiều doanh nghiệp có kết quả kinh doanh tốt, báo cáo minh bạch nhưng giá cổ phiếu vẫn "giậm chân tại chỗ" và không thu hút được sự chú ý của nhà đầu tư? Phải chăng việc chỉ công bố con số đúng hạn là chưa đủ?

Cuộc trao đổi với ông Yang Seung Won - Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH Chứng khoán Shinhan Việt Nam (SSV) sẽ đi sâu vào một trong những vấn đề mà các doanh nghiệp đang gặp phải trong quá trình xây dựng hoạt động Quan hệ Nhà đầu tư (IR): Thiếu người kể chuyện (Equity Story); qua đó, lý giải vì sao người kể chuyện là "vũ khí" giúp chuyển hóa những dữ liệu tài chính khô khan thành niềm tin, tạo ra "premium" trong định giá và xây dựng sự gắn kết bền vững với thị trường.

Theo quan điểm của ông, việc một công ty chỉ công bố báo cáo tài chính đúng hạn có đủ để nhà đầu tư hiểu, tin tưởng và gắn bó lâu dài không?

Ông Yang Seung Won: Công bố báo cáo tài chính đúng hạn chỉ mới là yêu cầu đáp ứng tối thiểu về nghĩa vụ minh bạch theo luật, chứ chưa thực sự đầy đủ để doanh nghiệp giành được sự thấu hiểu, tin tưởng cũng như đồng hành dài hạn từ phía nhà đầu tư.

Bên cạnh thời hạn, chất lượng thông tin cũng là yếu tố quan trọng không kém, khi doanh nghiệp phải bảo đảm thông tin trình bày trong báo cáo cũng như các tài liệu khác phản ánh một cách trung thực, khách quan và chính xác tình hình kinh doanh và tài chính của doanh nghiệp.

Thêm vào đó, niềm tin còn đến từ thái độ của doanh nghiệp khi chủ động và tích cực chia sẻ, cập nhật chiến lược, rủi ro, cơ hội, kế hoạch tăng trưởng, phản hồi minh bạch với tin đồn hoặc sự cố, cung cấp cho nhà đầu tư góc nhìn tổng quan về lộ trình mục tiêu của doanh nghiệp trong trung và dài hạn. Một khi hiểu thì nhà đầu tư mới có thể đồng hành cùng doanh nghiệp qua những khó khăn trong suốt chặng đường vươn tới mục tiêu đó.

Không ít doanh nghiệp, dù có kết quả kinh doanh tốt nhưng giá cổ phiếu vẫn “giậm chân tại chỗ” và ít được nhà đầu tư quan tâm (thanh khoản thấp). Theo ông, vì sao lại có tình trạng này? Phải chăng các doanh nghiệp đang đánh giá thấp vai trò của hoạt động Quan hệ Nhà đầu tư (IR) trong việc xây dựng một chiến lược truyền thông tài chính bài bản?

Có không ít trường hợp giá và thanh khoản cổ phiếu không song hành với kết quả kinh doanh. Một nguyên nhân phổ biến là do hoạt động IR kém hiệu quả. Khi thông điệp bị phân mảnh hoặc kênh truyền tải quá hạn chế, nhà đầu tư sẽ khó hiểu trọn vẹn về doanh nghiệp.

Để giá thị trường phản ánh đúng giá trị công ty, cần có đủ lượng nhà đầu tư sẵn sàng mua. Điều này không chỉ đòi hỏi công bố thông tin kịp thời và đầy đủ mà hiện nay, sự kết hợp giữa các cuộc gặp gỡ trực tiếp và kênh IR kỹ thuật số cho phép nhà đầu tư tiếp cận thông điệp của ban lãnh đạo một cách nhanh chóng và thuận tiện, đang được áp dụng ngày càng rộng rãi. Cách tiếp cận này giúp nâng cao tính minh bạch và tạo sự gắn kết mạnh mẽ hơn với nhà đầu tư.

Vậy theo ông, điều gì khiến nhà đầu tư nhớ đến cổ phiếu của một doanh nghiệp - con số, chiến lược hay câu chuyện?

Nhà đầu tư có thể bị thu hút ban đầu bởi con số, ở lại vì chiến lược, nhưng sẽ nhớ lâu và gắn bó nhờ câu chuyện.

Con số là thứ dễ thấy nhất, nhưng nó phản ánh quá khứ và có thể thay đổi theo chu kỳ. Chiến lược cho họ lý do để tin vào tương lai: doanh nghiệp sẽ phát triển ra sao, nắm bắt cơ hội thế nào. Câu chuyện mới là yếu tố chạm tới cảm xúc và trí nhớ. Nó biến những dữ liệu khô khan thành một bức tranh sống động, giúp nhà đầu tư hình dung họ đang đồng hành cùng doanh nghiệp trong một hành trình, chứ không chỉ đơn thuần mua rồi bán một mã cổ phiếu.

Trên thị trường vốn, câu chuyện mạnh mẽ, truyền cảm hứng và được kể tốt có thể tạo ra “premium” cho định giá, bởi nó nuôi dưỡng niềm tin và kỳ vọng - 2 chất xúc tác quan trọng nhất để giá cổ phiếu tăng bền vững.

Vậy nếu không có một câu chuyện nhất quán, doanh nghiệp sẽ đối mặt với những rủi ro gì trong việc thu hút vốn?

Dù kết quả tốt nhưng nếu không được củng cố bởi một câu chuyện nhất quán và xuyên suốt trong hành trình hoạt động thì doanh nghiệp vẫn sẽ đối mặt với 2 rủi ro lớn là thiếu niềm tin từ thị trường và thiếu mức “premium” trong định giá.

Thứ nhất, một khi thông điệp mơ hồ, thay đổi liên tục hoặc mâu thuẫn với hành động, nhà đầu tư sẽ phân vân liệu doanh nghiệp này thật sự muốn đi về đâu và liệu họ có muốn đồng hành lâu dài cùng một doanh nghiệp thiếu chiến lược rõ ràng hay không?

Thứ hai, niềm tin vào một câu chuyện nhất quán là cơ sở cho sự kỳ vọng, và nhờ thế mà nhà đầu tư sẵn sàng trả một mức “premium” trong định giá cho những kỳ vọng tương lai đó. Tóm lại, câu chuyện không chỉ để kể. Nó là bản đồ dẫn đường cho nhà đầu tư, giúp nhà đầu tư định vị giá trị doanh nghiệp nằm ở đâu trên thị trường vốn.

Bộ phận Quan hệ Nhà đầu tư (IR) đóng vai trò như thế nào trong việc kiến tạo và truyền tải “Equity Story”? Đâu là những sai lầm phổ biến mà các đội ngũ IR tại Việt Nam thường mắc phải khi kể câu chuyện của doanh nghiệp mình?

Bộ phận IR giống như đạo diễn của “Hành trình công ty”. IR cần phối hợp chặt chẽ với ban lãnh đạo để xây dựng câu chuyện đầu tư nhất quán và chuyển đổi các chiến lược phức tạp thành thông điệp rõ ràng, thuyết phục cho cả nhà đầu tư cá nhân và tổ chức.

Các phương pháp truyền thống như báo cáo thường niên, thuyết trình và roadshow vẫn quan trọng, nhưng việc sử dụng các kênh trực tuyến giúp tăng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư có thể mở rộng phạm vi truyền tải và xây dựng niềm tin lâu dài.

Tại Việt Nam, nhiều nhóm IR nhầm lẫn giữa “báo cáo” và “kể chuyện”, hoặc chỉ tập trung vào kết quả ngắn hạn mà thiếu tầm nhìn 3-5 năm. Việc kết hợp cả phương thức truyền thống và kỹ thuật số để tăng cường khả năng kể chuyện là rất cần thiết.

Khi đánh giá một cổ phiếu, những yếu tố nào trong “Equity Story” của doanh nghiệp sẽ thu hút sự chú ý và được coi là điểm cộng trong mô hình định giá?

Một “Equity Story” hấp dẫn sẽ luôn có những yếu tố tạo điểm cộng trong mô hình định giá. Trước hết là tính nhất quán giữa chiến lược và kết quả, vì thị trường đánh giá cao những doanh nghiệp không chỉ đặt mục tiêu rõ ràng mà còn chứng minh được khả năng thực thi qua các con số tài chính. Tiếp đến là động lực tăng trưởng bền vững, bao gồm quy mô thị trường, lợi thế cạnh tranh, và các kế hoạch mở rộng đã được lượng hóa.

Ngoài ra, nhà đầu tư thường dành ưu ái cho những doanh nghiệp có câu chuyện tăng trưởng gắn với xu hướng lớn của nền kinh tế hoặc ngành, vì điều này củng cố kỳ vọng về khả năng duy trì lợi nhuận.

Cuối cùng, một doanh nghiệp nếu gắn mục tiêu tăng trưởng song hành với xã hội và cộng đồng thì câu chuyện sẽ giàu sức thuyết phục hơn và nhận được nhiều sự quan tâm từ phía nhà đầu tư, đặc biệt là các quỹ ngoại, chẳng hạn như thông qua thực hành tốt ESG hay vì mục tiêu nâng cao phúc lợi cộng đồng. Một số ví dụ như Vinamilk với mục tiêu “vươn cao Việt Nam” hay Lifeboy “vì một Việt Nam khỏe mạnh hơn”.

Làm thế nào để IR chuyển từ vai trò “truyền đạt thông tin” sang “kể câu chuyện giá trị”?

Để IR không chỉ là người phát ngôn mà còn là người kể chuyện, trước tiên đội ngũ IR cần đi sâu vào chiến lược và bản chất kinh doanh thay vì chỉ tường thuật lại các con số và sự kiện.

Thông tin tài chính là nền tảng, nhưng giá trị thật sự chỉ được truyền tải khi nó được đặt vào bối cảnh: Doanh nghiệp đang ở đâu, đang giải quyết vấn đề gì của thị trường, và đang hướng tới mục tiêu nào. Vì vậy, thay vì chỉ nêu các con số khô khan, IR phải xâu chuỗi các dữ kiện thành một câu chuyện xuyên suốt với đầy đủ tầm nhìn, lộ trình và mục tiêu.

Tiếp theo, cần khơi dậy cảm xúc trong câu chuyện kể bằng cách gắn các chỉ số khô khan với hình ảnh, ví dụ, trải nghiệm thực tế, hoặc minh chứng từ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây là con đường giúp tạo sự đồng cảm, liên kết với nhà đầu tư, khiến họ không chỉ biết, hiểu mà còn cảm được giá trị doanh nghiệp.

Cuối cùng, nhưng không kém phần quan trọng, IR đảm bảo phải truyền tải đa kênh và liên tục, duy trì thông điệp nhất quán thông qua báo cáo, sự kiện, roadshow, và các buổi gặp gỡ. Khi thị trường nghe cùng một câu chuyện được lặp lại với chiều sâu và bằng nhiều hình thức, giá trị doanh nghiệp sẽ được khắc sâu trong tâm trí nhà đầu tư.

Theo ông, một “Equity Story” xuất sắc cần hội tụ những yếu tố nào?

Một “Equity Story” xuất sắc là sự kết hợp hài hòa giữa nội dung chiến lược rõ ràng và cách truyền tải thuyết phục. Về nội dung, tầm nhìn của ban lãnh đạo là yếu tố khởi đầu và tiên quyết; bởi một ban lãnh đạo có đủ tâm và tầm sẽ định vị được vị thế của doanh nghiệp tại bối cảnh hiện tại, doanh nghiệp sẽ trở thành ai trong 5-10 năm tới, cũng như lộ trình từng bước đạt được mục tiêu đó.

Tiếp theo là lợi thế cạnh tranh bền vững, thể hiện qua công nghệ, thương hiệu, mạng lưới phân phối, hoặc năng lực vận hành mà đối thủ khó sao chép. Tiềm năng tăng trưởng của ngành cũng là yếu tố không thể bỏ qua, vì một doanh nghiệp dù có tỷ suất lợi nhận tốt và ổn định nhưng ở thị trường bão hòa thì cũng sẽ khó để hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng.

Bên cạnh đó, chiến lược sử dụng vốn cần rõ ràng: doanh nghiệp sẽ đầu tư vào đâu, ưu tiên tái đầu tư hay trả cổ tức, và cách tối ưu cấu trúc vốn để vừa tăng trưởng vừa quản trị rủi ro.

Cuối cùng, một “Equity Story” thực sự nổi bật phải cho thấy tính bền vững và trách nhiệm xã hội, như việc tích hợp ESG hay gắn mục tiêu tăng trưởng với lợi ích cộng đồng để thu hút dòng vốn dài hạn và tạo “premium” trong định giá.

Khi doanh nghiệp đối mặt với khó khăn hoặc tin tức tiêu cực, việc điều chỉnh và tiếp tục kể “Equity Story” quan trọng như thế nào?

Trong những giai đoạn khó khăn hay có thông tin bất lợi gây ảnh hưởng đến doanh nghiệp, tôi nghĩ “Equity Story” không chỉ là một câu chuyện đẹp để bán cho nhà đầu tư mà là chiếc la bàn định hướng niềm tin.

Trước những khó khăn trong ngắn hạn, doanh nghiệp có thể cần phải điều chỉnh câu chuyện của mình một cách thành thật, nhưng vẫn giữ được trục giá trị cốt lõi - điều tạo nên sự khác biệt và gây dựng niềm tin ngay từ đầu. Những lúc như vậy, điều quan trọng là phải trung thực thừa nhận khó khăn, đưa ra những giải pháp và lộ trình khắc phục cụ thể. Nếu làm tốt, thậm chí có thể biến thách thức thành chất liệu để củng cố tầm nhìn dài hạn, làm vững thêm niềm tin và sự gắn kết nơi nhà đầu tư đối với ban lãnh đạo và doanh nghiệp. Nói cách khác, câu chuyện không được phép “chết” trong khủng hoảng mà phải tiến hóa cùng thực tế, vì đó là sợi dây níu giữ niềm tin mạnh mẽ nhất.

Một chiến dịch IR thành công trong kể chuyện có thể tạo ra sự thay đổi gì về thanh khoản, định giá hoặc cơ cấu cổ đông?

Nếu kể tốt câu chuyện, một chiến dịch IR được xây dựng tốt và khéo léo có thể tạo ra tác động lan tỏa tích cực. Trước hết, thanh khoản được cải thiện khi thị trường hiểu rõ hơn về triển vọng của công ty, thu hút thêm vốn từ cả nhà đầu tư cá nhân và tổ chức.

Thứ hai, định giá có thể tăng lên nhờ “premium” từ kỳ vọng giá trị tương lai. Về cơ cấu cổ đông, việc kết hợp giữa giao tiếp với nhà đầu tư theo hình thức trực tuyến và trực tiếp có thể đặc biệt hiệu quả trong việc thu hút cổ đông chiến lược dài hạn. Điều này giúp ổn định nền tảng cổ đông và tạo “vùng đệm” cho giá cổ phiếu trong giai đoạn biến động, đồng thời thúc đẩy quản trị công ty minh bạch và hiệu quả hơn.

Từ góc nhìn thực tiễn của SSV, theo ông, doanh nghiệp nên bắt đầu từ đâu để xây dựng một “Equity Story” hiệu quả?

Theo tôi, một “Equity Story” hiệu quả nên bắt đầu với việc “soi gương thật kỹ”. Doanh nghiệp cần tự trả lời được 3 câu hỏi cốt lõi trước khi bước ra kể chuyện với thị trường.

Doanh nghiệp cần định vị được mình là ai - xác định rõ bản sắc cạnh tranh, năng lực lõi và vị thế trong ngành; mình sẽ trở thành ai trong 5-10 năm tới - một tầm nhìn rõ ràng, khả thi và đi kèm với lợi ích rõ ràng cho cổ đông; và lộ trình cụ thể để từng bước tiến tới vị thế đó. Thông điệp truyền tải rõ ràng, nhất quán là cơ sở nền tảng để từ đó xây dựng lên kế hoạch IR toàn diện, đưa thông điệp tiếp cận với nhà đầu tư, và cũng chính là kim chỉ nam xuyên suốt hành trình để kéo doanh nghiệp về đúng mục tiêu ban đầu nếu có lỡ đi chệch hướng.

Xin cảm ơn ông.

Cát Lam

Thiết kế: Tuấn Trần

FILI